سۋرەت «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارحيۆىنەن الىندى
بۇل جيىن كوپتەن بەرى قوردالانىپ كەلە جاتقان ماسەلەلەردى تالقىلاۋ الاڭى عانا ەمەس, اۋىل مەنەدجمەنتىنىڭ جاڭا مودەلىنە باعىتتالعان ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمالاردىڭ ناقتى باستاماسى بولدى. فورۋمدا نەگىزىنەن اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋ ماسەلەسى كوتەرىلدى. ءوز سوزىندە پرەزيدەنت جول, اۋىزسۋ, ەلەكتر قۋاتى, ينتەرنەت, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىن جاقسارتۋدى ەڭ باستى مىندەت رەتىندە العا تارتتى.
جىل وتكەن سايىن اۋىلدىڭ الەۋەتى ارتىپ كەلە جاتقانىن ايتقان مەملەكەت باسشىسى ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيى جوعارى اۋىلداردىڭ سانى كوبەيە تۇسكەنىن اتاپ ءوتتى.
«اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى التى جىلدا 1,5 ەسەدەن اسا ءوسىپ, 8,3 ترلن تەڭگەگە جەتتى. بيىل اۋىلداعى شارۋالارعا 1 ترلن تەڭگە كولەمىندە قولداۋ كورسەتتىك. ءدال وسىنداي مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتكەن ەلدەر كوپ ەمەس, ءتىپتى بۇل كوپتەگەن ەل قول جەتكىزە المايتىن قارجىلاي كومەك دەۋگە بولادى. الايدا الدىمىزدا بيىك ماقساتتار تۇر: ءبىز اۋىلداعى جاعدايدى جاقسارتىپ, جۇمىستى كۇشەيتۋىمىز كەرەك», دەدى ق.توقاەۆ.
بۇل ورايدا الداعى كەزەڭدە اۋىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق ينفراقۇرىلىم ستاندارتى زاڭ جۇزىندە بەكىتىلەتىنى بۇل باعىتتاعى ساياساتتىڭ ناقتى باعدارىن ايقىندايدى. سونىمەن قاتار ءماسليحاتتاردىڭ ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى جوسپارلاۋ, مونيتورينگ جاساۋ جانە باقىلاۋ جونىندەگى وكىلەتتىكتەرىن كۇشەيتۋ باستاماسى بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋىنا جانە شەشىمدەردىڭ جەرگىلىكتى قاجەتتىلىكتەرگە تولىق سايكەستەندىرىلۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى.
جالپى, جۋىردا وتكەن ديالوگ-پلاتفورما اۋىل اكىمدەرىنىڭ قىزمەتىنە دەگەن كوزقاراستى جۇيەلى تۇردە قايتا قاراۋ قاجەتتىگىن كورسەتتى. قازىر اۋىل اكىمى جاي عانا جەرگىلىكتى اتقارۋشى تۇلعا ەمەس, ەكونوميكالىق دامۋ مەن قوعامدىق تۇراقتىلىققا جاۋاپتى جاڭا فورماتتاعى «اۋىل مەنەدجەرى» بولۋعا ءتيىس.
وسىعان بايلانىستى الداعى رەفورمالار اياسىندا اكىمدەر قىزمەتىنە ارنالعان KPI جۇيەسىن زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەكىتۋ, كورسەتكىشتەر ورىندالماعان جاعدايدا ءماسليحاتتاردىڭ اكىمدەردى قىزمەتتەن بوساتۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋ, اۋىل اكىمدەرىن مەنەدجەرلىك جانە جوبالىق باسقارۋ داعدىلارىن مەڭگەرگەن كاسىبي كورپۋس رەتىندە دايارلاۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلىپ جاتىر. بۇل وزگەرىستەر اۋىل دەڭگەيىندە جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتىپ, باسقارۋدىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاستىرادى.
مەملەكەت باسشىسى اۋىل ەكونوميكاسىنىڭ تىرەگى شاعىن فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتار ەكەنىن ناقتى اتاپ ءوتتى. سول سەبەپتى كووپەراتسيانى دامىتۋ, وڭدەۋ ونەركاسىبىن كۇشەيتۋ, لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋ ستراتەگيالىق مىندەت بولىپ وتىر. سوندىقتان زاڭنامالىق دەڭگەيدە اۋىل كووپەراتيۆتەرى تۋرالى جاڭا زاڭ قابىلداۋ نەمەسە قولدانىستاعى نورمالارعا تۇبەگەيلى تۇزەتۋلەردى, اۋىل كاسىپكەرلەرىنە باعىتتالعان سالىقتىق جەڭىلدىكتەر پاكەتىن, جەر پايدالانۋ سالاسىندا قوعامدىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋ تەتىكتەرىن ەنگىزۋ سىندى نەگىزگى باستامالاردى پىسىقتاپ العانىمىز ابزال.
سونداي-اق جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتى زاڭمەن كۇشەيتۋ دە وسى جيىننىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە تالقىلاندى. بۇل ارقىلى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرىپ, تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋدى, جەرگىلىكتى ءوندىرىستىڭ الەۋەتىن كوتەرۋدى جانە وتباسىلىق شارۋاشىلىقتى تۇراقتى تابىس كوزىنە اينالدىرۋدى كوزدەيمىز.
دارىگەر, مۇعالىم, ۆەتەرينار, اگرونوم سىندى مامانداردىڭ تاپشىلىعى اۋىلدار ءۇشىن وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىرعانى جاسىرىن ەمەس. بۇل تۇيتكىلگە جۇيەلى شەشىم رەتىندە اۋىل جاستارىنا ارنالعان جاڭا فورماتتا ارنايى باعدارلاما ازىرلەپ, ونى زاڭمەن بەكىتۋ, ماماندارعا تۇرعىن ءۇي, كوتەرمە جاردەماقى, الەۋمەتتىك پاكەت ۇسىنۋ سىندى تەتىكتەردى قاراستىرۋ قاجەت. بۇل اۋىلدىڭ كادرلىق الەۋەتىن كۇشەيتىپ, جاستاردىڭ اۋىلدا تۇراقتاپ قىزمەت ەتۋىنە قولايلى جاعداي جاسايدى.
پرەزيدەنت اۋىل تۇرعىندارىنىڭ شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىسىنە تىكەلەي قاتىسۋى قاجەتتىگىن دە اتاپ ءوتتى. وسى باعىتتا ءماسليحاتتاردىڭ باقىلاۋ وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتۋ, اۋىلدىق وكرۋگتەردە شاعىن قوعامدىق كەڭەستەر قۇرۋ جانە اكىمدەردىڭ حالىق الدىندا جىل سايىن مىندەتتى ەسەپ بەرۋىن زاڭداستىرۋ نورمالارى قاراستىرىلىپ جاتىر. بۇل باستامالار جەرگىلىكتى دەموكراتيانى كۇشەيتىپ, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ باسقارۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋىن ارتتىرادى.
فورۋمنان كەيىن بايقالعان تەندەنتسيالارعا توقتالساق, قوعامدىق تالقىلاۋلار مەن ساراپتامالىق پىكىرلەرگە سۇيەنە وتىرىپ, تومەندەگىدەي باعىتتاردىڭ كۇشەيگەنىن كورىپ وتىرمىز. ايتالىق, وڭىرلىك اكىمدىكتەر مەن ساياسي پارتيالار پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن ءتۇسىندىرۋ جانە ورىنداۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. اۋىل شارۋاشىلىعى مەن اوك سالاسىنداعى جوبالاردىڭ باسىمدىعى ارتا باستادى. ۇزدىك اۋىل اكىمدەرىنىڭ تاجىريبەسىن تاراتۋ ءىسى كۇشەيدى. اۋىلدىق جەرلەردىڭ ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارى قايتا قارقىن الدى. سونىمەن قاتار رەفورمالاردىڭ وڭىرلىك رەسۋرستار مەن اكىمدەردىڭ كاسىبيلىگىنە قاراي ءارتۇرلى ناتيجەلەر بەرۋ ىقتيمالدىعى بايقالادى.
قورىتا ايتساق, اۋىل اكىمدەرىنىڭ ديالوگ-پلاتفورماسى اۋىل ساياساتىنىڭ كەلەسى بۋىن مودەلىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرگەن تاريحي شەشىم بولدى. ونىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزى پرەزيدەنتتىڭ ۇزاقمەرزىمدى باعىتىمەن تولىق ۇيلەسەدى; ءماسليحاتتاردى كۇشەيتۋ ارقىلى جەرگىلىكتى باسقارۋدى جاڭعىرتادى; اگرارلىق ەكونوميكانىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋعا جول اشادى جانە اۋىلدان قالاعا كوشۋ قارقىنىن تومەندەتۋگە ىقپال ەتەدى.
اۋىل اكىمدەرىمەن وتكەن ديالوگ-پلاتفورمانى ەلىمىزدىڭ اۋىلدىق اۋماقتارىن باسقارۋدى جاڭعىرتۋداعى جاڭا كەزەڭنىڭ باستاۋى دەۋگە ابدەن بولادى. ال ناقتى ناتيجە – ۋاقىت ەنشىسىندە. ەڭ ماڭىزدىسى, جاريالانعان مىندەتتەردى ناقتى جوبالارعا, قارجىلىق جوسپارلارعا, ورىندالاتىن ءىس-شارالارعا اينالدىرۋىمىز قاجەت. فورۋم وسى باعىتتاعى ساياسي ەرىك-جىگەردى كۇشەيتىپ, اۋىلدى دامىتۋعا قولايلى ينستيتۋتسيونالدىق ورتا قالىپتاستىردى.
امانگەلدى نۇعمانوۆ,
سەنات دەپۋتاتى
