سەناتتىڭ اگرارلىق ماسەلەلەر, تابيعاتتى پايدالانۋ جانە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ءالي بەكتاەۆ ۆەتەريناريا قىزمەتىن دامىتۋ ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك پەن بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ نەگىزگى شارتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, نورماتيۆتىك بازانى جەتىلدىرىپ, مەملەكەتتىك باقىلاۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ مەن كادر الەۋەتىن نىعايتۋمەن قوسا سالانى جۇيەلى تۇردە جاڭعىرتۋ قاجەت.
«بۇگىندە بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ ءبىر بولىگىنە اينالدى. ۆەتەرينارلىق قىزمەتتى نىعايتۋ سالالىق ماسەلە ەمەس, مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق ءمانى بار ەكەنىنە كوز جەتكىزدىك. ەلىمىزدەگى مال باسىنىڭ ءوسۋى, ەكسپورت باعىتىنىڭ كەڭەيۋى, كليماتتىق وزگەرىستەردىڭ كۇشەيۋى ۆەتەرينارلىق قىزمەتتىڭ جەدەل, ساپالى ءارى عىلىمي نەگىزدەلگەن جۇمىسىن تالاپ ەتىپ وتىر. ادام دەنساۋلىعىن, ازىق-ت ۇلىك نارىعىنىڭ تۇراقتىلىعىن, ەلىمىزدىڭ جاھاندىق ارەناداعى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن وسىلاي عانا قورعاي الامىز», دەدى ءا.بەكتاەۆ.
دۇنيەجۇزىلىك جانۋارلار دەنساۋلىعى ۇيىمىنىڭ ورتالىق ازيا بويىنشا وكىلى مەرەكە تايتۋباەۆ حالىقارالىق ستاندارتتاردى ساقتاۋ, وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ مەن بيوقاۋىپسىزدىك شارالارىن نىعايتۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ال سەناتور ارمان وتەعۇلوۆ زەرتحانالاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى زاماناۋي تالاپتارعا سايكەس كەلمەي تۇرعانىن مالىمدەدى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, ونداعى اقپاراتتىق جۇيەلەر ءالسىز, ەپيزووتيالىق مونيتورينگتى كۇشەيتۋ قاجەت.
«بۇگىندە كوپتەگەن وڭىردە ۆەتەرينار ماماندارىنىڭ تاپشىلىعى 25–30 پايىزعا جەتتى. ءبىر مامانعا جۇكتەمە ايماقتاردا 2–2,5 مىڭ مالعا دەيىن بارسا, مۇنداي جاعدايدا ساپالى دياگنوستيكا دا, پروفيلاكتيكا جۇرگىزۋ دە مۇمكىن ەمەس. كادرلار دايارلايتىن جوو باعدارلامالارى حالىقارالىق تالاپتارعا تولىق ساي ەمەس, ءىرى شارۋاشىلىقتار الىس جاقىن شەتەلدەردەن بىلىكتى مامانداردى جۇمىسقا الۋعا ءماجبۇر. جاس ماماندار اۋىلدىق ايماقتارعا بارۋدان باس تارتىپ وتىر, سەبەبى الەۋمەتتىك جاعداي تومەن, تۇرعىن ءۇي جوق, جالاقى باسەكەگە قابىلەتسىز. بۇل سالانى بولاشاقتا كادرلىق كۇيرەۋگە الىپ كەلۋى ىقتيمال», دەدى ا.وتەعۇلوۆ.
سونداي-اق دەپۋتات اۋىلدىق ۆەتەرينارلىق پۋنكتتەردى جابدىقتاۋعا بايلانىستى ءبىرشاما جۇمىس اتقارىلعانىن ايتتى, دەگەنمەن توڭازىتقىش, دەزينفەكتسيا قۇرالدارى, بيوقورعانىس جابدىقتارى سەكىلدى قاراپايىم جابدىقتار كوپتەگەن نىساندا جەتىسپەيدى. ال زەرتحانالاردىڭ كۇيى ءتىپتى تومەن. ولاردىڭ جارتىسى زاماناۋي قۇرالدارسىز جۇمىس ىستەپ جاتىر. پتر دياگنوستيكاسى بارلىق وڭىردە قولجەتىمدى ەمەس. بۇل قاۋىپتى اۋرۋلاردى كەش انىقتاۋعا اكەلەدى.
«سونىمەن قاتار حالىقارالىق اككرەديتاتسيانىڭ بولماۋى ءبىزدىڭ زەرتحانالىق ناتيجەلەرگە سىرتقى نارىقتاردىڭ سەنىمىن تومەندەتەدى. بۇل – ەكسپورتتىق الەۋەتتى تەجەيتىن فاكتور. ەپيزووتيالىق جاعداي دا سوزىلمالى دەۋگە بولادى. برۋتسەللەز, قۇتىرۋ, ءسىبىر جاراسى, تۋبەركۋلەز سياقتى اۋرۋ وشاقتارى جەكەلەگەن وڭىرلەردە جىلدار بويى جويىلماي كەلەدى», دەدى سەناتور.
ونىڭ ايتۋىنشا, جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار ۆاكتسيناتسياعا نەمقۇرايلى قاراپ وتىر. مال سانىن ءتيىستى دەڭگەيدە تىركەلمەدى, سالدارىنان قاڭعىباس جانۋارلار پوپۋلياتسياسى باقىلاۋسىز ءوسىپ جاتىر. بۇل – تەك ۆەتەرينارلىق قىزمەتتىڭ ەمەس, قوعامدىق جاۋاپكەرشىلىك دەڭگەيىنىڭ دە تومەندىگى.
بۇعان قوسا, دەپۋتات الەم ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسىن مىسالعا كەلتىردى. ماسەلەن, ەلىمىزدە يسج, VetLab, ISZH-Mobile, ءتورت ت ۇلىك سياقتى جۇيەلەر بار, بىراق ولار ءبىر-بىرىمەن تولىق ينتەگراتسيالانباعان. اقپارات ءار جەردە بولەك, ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە تالداۋ مۇمكىن ەمەس. ال دامىعان ەلدەردە بارلىق دەرەك ءبىر پلاتفورمادا شوعىرلانادى.
«مىسالى, ەو-نىڭ TRACES جۇيەسى, اقش پەن كاناداداعى ورتالىقتاندىرىلعان جەلىلەر تاۋەكەلدەردى اۆتوماتتى تۇردە تالداپ, الدىن الۋ شارالارىن جەدەل ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەلىمىزدە مۇنداي جۇيە تولىق ىسكە اسپايىنشا, ەپيزووتيالىق باقىلاۋ ءدال بولمايدى, ەكسپورتتىق نارىققا شىعۋ دا شەكتەلەدى. ال بۇگىندە حالىقارالىق نارىق تەك ءونىم ساپاسىن ەمەس, ونىڭ شىققان ورنىنان باستاپ – تاعامعا دەيىنگى جولىن تالاپ ەتەدى. قىتاي, پارسى شىعاناعى, ەو ەلدەرى جانۋاردىڭ قايدا تۋعانىن, قانداي ۆاكتسينا العانىن, قانداي زەرتحانادا تەكسەرىلگەنىن تالاپ ەتەدى. قاداعالاۋ اۆتوماتتاندىرىلماعاندىقتان, ەلىمىز ەكسپورتتىق الەۋەتىن تولىق پايدالانا الماي وتىر», دەدى سەناتور.
ءا.بەكتاەۆ وتىرىستى قورىتىندىلاي كەلىپ, ۆەتەريناريا قىزمەتىنىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. ول بەلگىلەنگەن شارالاردى جۇيەلى ىسكە اسىرۋ, مەكەمەارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى كەڭەيتۋ جانە كادر دايارلىعىن نىعايتۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى. تالقىلاۋ بارىسىندا ايتىلعان بارلىق ۇسىنىس ۇكىمەتكە جىبەرىلەدى.
