مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا ىلەسپە گازدى كادەگە جاراتۋ ماسەلەسىنە دە كوڭىل اۋداردى. «ىلەسپە گاز بەن سۇيىتىلعان مۇناي گازىن قاجەتكە جاراتۋ ماسەلەسىن تۇبەگەيلى قايتا قاراعان ءجون. ونى تولىققاندى ەكونوميكالىق رەسۋرسقا اينالدىرۋ قاجەت. ينۆەستورلار جوبالاردى جۇزەگە اسىرعان كەزدە گاز شيكىزاتىنان تاپشىلىق كورىپ وتىر. سوندىقتان بۇل ماسەلەنى دە شەشۋ جولدارىن تابۋىمىز كەرەك, ينۆەستورلاردى ۇزاق ۋاقىت گازبەن قامتاماسىز ەتۋگە ناقتى كەپىلدىك بەرەتىن جاڭا تاسىلدەر ويلاستىرعان ءجون», دەدى پرەزيدەنت.
جىل سايىن ەلىمىزدە گازدى تۇتىنۋ كولەمى ارتىپ وتىر. بۇل بىلتىر ىشكى نارىقتىڭ قاجەتتىلىگىنە 21,2 ملرد تەكشە مەتر گاز جەتكىزىلگەنىنەن بايقالادى. ال بيىل بولجانىپ وتىرعان تۇتىنۋ كولەمى شامامەن 21,3 ملرد تەكشە مەتردى قۇرايدى. وسىعان بايلانىستى گاز ءوندىرۋ كولەمى وسە ءتۇستى. ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆتىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىر ەلىمىزدە وندىرىلگەن گاز كولەمى 59,0 ملرد تەكشە مەترگە جەتكەن. ال بيىلعى گاز ءوندىرۋ جوسپارى – 62,8 ملرد تەكشە مەتر. گاز ءوندىرۋ كولەمىن «قاراشىعاناق», «تەڭىز» جانە «قاشاعان» ءىرى كەن ورىندارىنداعى قور ەسەبىنەن كوزدەلىپ وتىر.
«قازاقستان گاز سالاسىندا گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىن بەلسەندى دامىتۋدى قولعا الدى. نەگىزگى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى – كومىرسۋتەكتەردىڭ بارلانعان قورىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋ. وسىنىڭ شەڭبەرىندە «QazaqGaz» ۇلتتىق كومپانياسى قازىر مەملەكەتتىك جەر قويناۋى قورىن باسقارۋ باعدارلاماسىنا ەنگىزىلەتىن 15 ۋچاسكەسىندە جۇمىستار جۇرگىزۋدى قولعا الدى», دەيدى ە.اقكەنجەنوۆ.
ءمينيستردىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, «QazaqGaz» ۇك بىرنەشە الەۋەتتى ينۆەستورمەن كەلىسىم جاساعان. ماسەلەن, «قور» مۇناي كومپانياسى» اق «اققۇدىق», «شالقار», «Chevron» (اقش) كومپانياسى كت-III, «قازازوت» جشس «سەۆەرنىي-2» ۋچاسكەسىندە گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋگە نيەت ءبىلدىرىپ وتىر. ال «سنپس-اقتوبەمۇنايگاز» اق-مەن «سەۆەرنىي-1» ۋچاسكەسىنە بايلانىستى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ جاتىر.
سونداي-اق «Gas Solution» كومپانياسى «سامتىر سولتۇستىك» جانە «سامتىر وڭتۇستىك» ۋچاسكەلەرىنە قىزىعۋشىلىق تانىتىپتى. الدىن الا باعالاۋعا سايكەس اتالعان ۋچاسكەلەردە گازدىڭ جيىنتىق رەسۋرسى شامامەن 535,5 ملرد تەكشە مەترگە جەتەتىنى انىقتالىپتى. تابيعي قوردىڭ جيىنتىق قۇنى 200 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.
دەگەنمەن قازىرگى ەكپىن «قاشاعاننىڭ» تەرەڭىنەن الىناتىن گازدى وڭدەۋگە اۋىپ وتىر. ويتكەنى اتالعان كەن ورنىنداعى مول گازدى وڭدەۋ ءۇشىن ءبىر ەمەس, ەكى زاۋىت سالۋ ماسەلەسى ءبىرازدان بەرى قوزعالىپ كەلەدى. وسىعان وراي گاز وڭدەۋ زاۋىتتارىن سالۋ ءۇشىن قاتارلىق «UCC Holding» كومپانياسى ينۆەستور رەتىندە تارتىلدى.
بۇل ءوندىرىس ورنىنىڭ قۇرىلىسى اتىراۋ وبلىسىنداعى «بولاشاق» مۇناي جانە گازدى كەشەندى دايىنداۋ قوندىرعىسىنان سولتۇستىك-شىعىسقا قاراي 12 شاقىرىم قاشىقتا سالىنىپ جاتىر. قۇرىلىس الاڭىنان 5 شاقىرىمدا ماقات اۋدانىنداعى ەسكەنە تەمىرجول ستانساسى تۇر. زاۋىتتىڭ قۇرىلىسىنا 860 ملن دوللار كولەمىندە ينۆەستيتسيا سالۋ كوزدەلگەن.
بيىل قۇرىلىس جۇمىسى قارقىن الدى. «QazaqGaz» ۇك» اق باسقارما توراعاسىنىڭ جاڭا جوبالار جونىندەگى ورىنباسارى باتىرجان تەرگەۋسىزوۆتىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىنىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە نازار اۋدارىلىپتى. سونداي-اق تۇنگى اۋىسىمدى قوسا العاندا, ەڭبەك, ونەركاسىپتىك جانە ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىنىڭ ساقتالۋى قاتاڭ باقىلانادى.
«قازىر قۇرىلىس الاڭىندا 2000-نان استام مامان جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە 1434 تىكەلەي پەرسونال, ال تۇنگى اۋىسىمدا 192 مامان بار. قۇرىلىس الاڭىنداعى جۇمىسقا 342 ارنايى تەحنيكا تارتىلدى», دەيدى ب.تەرگەۋسىزوۆ.
باسقارما توراعاسى ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا, قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىندا ىلگەرىلەۋ بايقالىپ وتىر. وسى كەزگە دەيىن ءتۇتىن قۇبىرلارىنىڭ مونتاجى اياقتالىپتى. جەراستىنا 21 مىڭ 810 مەتر (48,8%) قۇبىر توسەلىپ, 12 شاقىرىمنان اساتىن بولىگىنە جاسالىپتى.
قازىر قۇرىلىس الاڭىندا ىرگەتاسقا 56 178 تەكشە مەتر بەتون قۇيىلعان. بۇل – جوسپارلانعان جۇمىستىڭ 73,8 %-ى. ال رۆس-5000 ءتيپتى بولات جانە كولەمى 600 تەكشە مەتر سفەرالىق رەزەرۆۋارلاردىڭ 1 712 تونناسىن (85%) قۇراستىرۋ جۇرگىزىلىپتى.
مۇندا سىرتقى ينجەنەرلىك جەلىلەردى تارتۋ قولعا الىندى. الاڭدا مەحانيكالىق جابدىقتاردىڭ 4 424 تونناسى (45,3%) مونتاجدالىپتى. الايدا مەتالل كونسترۋكتسيالارىن مونتاجداۋ كورسەتكىشى ءالى دە تومەن. وسى كەزگە دەيىن بۇل جۇمىستىڭ 5768 تونناسى (28,6%) ورىندالىپتى. سونداي-اق GPCI ۆاحتالىق كەنتىندە 132 جانە 140 ورىندىق ەكى جاتاقحانادا شاتىر مونتاجى اياقتالىپ, ەندى ىشكى بولىمدەردى ورناتۋ, ەلەكتر جەلىسى تارتىلىپ جاتىر.
بۇل زاۋىت ىسكە قوسىلعاندا قانداي ونىمدەر الىنادى؟ مامانداردىڭ تۇسىندىرۋىنشە, بىرىنشىدەن, 1 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن شيكى كۇكىرتتى گاز وڭدەلەدى. ودان 815 ملن تەكشە مەتر تاۋارلىق گاز, 119 مىڭ توننا سۇيىتىلعان گاز الىنادى. بۇعان قوسا, 212 مىڭ توننا كۇكىرت پەن 35 مىڭ توننا گاز كوندەنساتى الىناتىنى جوسپارلانىپ وتىر.
ەكىنشىدەن, بۇل جوبا ەلىمىزدىڭ گاز وڭدەۋ سالاسىن دامىتۋعا سەرپىن بەرەدى. اسىرەسە «قاشاعان» كەن ورنىنان مۇناي ءوندىرۋ دەڭگەيىن تاۋلىگىنە 450 مىڭ باررەلگە دەيىن ۇلعايتادى. ۇشىنشىدەن, وڭىرلەردى ودان ءارى گازداندىرۋ ءۇشىن رەسۋرستىق بازانى كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك تۋادى. تورتىنشىدەن, مۇناي-گاز وندىرىسىندە قورشاعان ورتانىڭ تازالىعىن جاقسارتۋعا جول اشىلادى.
بيىل تاعى ءبىر جوبانى ىسكە اسىرۋ باستالدى. بۇل – «قاشاعان» كەن ورنىنان سۇيىتىلعان مۇناي-گازىن الۋ, تاسىمالداۋ جانە فراكتسيالاۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى. اتالعان جوبانى ىسكە اسىرۋ ىشكى نارىقتى سۇيىتىلعان مۇناي-گازىمەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتۋگە, گاز موتور وتىنى تاپشىلىعىن ازايتۋعا باعىتتالىپ وتىر. وسىعان وراي بىلتىر «QazaqGaz» ۇك» اق مەن «نورت كاسپيان وپەرەيتينگ كومپاني» جشس اراسىندا سۇيىتىلعان مۇناي گازىن ساتۋ-ساتىپ الۋ شارتىنا قول قويىلىپ, جوبانىڭ جول كارتاسى بەكىتىلدى.
اتىراۋ وبلىسى
