ەندى ءوتىنىشتى بۇرىنعىداي قاعاز جۇزىندە ەمەس, eGov پورتالى ارقىلى ونلاين بەرۋگە بولادى. بۇل جاڭالىق 2026 جىلدان باستاپ كۇشىنە ەنەدى. جاڭا تارتىپكە ساي, ازاماتتار سالىق تولەۋدى كەيىنگە قالدىرۋ نەمەسە ءبولىپ تولەۋ تۋرالى ءوتىنىشتى ءۇش جولمەن بەرە الادى. زاڭگەر الماز وتاروۆ وسى ۇدەرىستەردىڭ قالاي جۇرەتىنىن ءتۇسىندىرىپ بەردى. ءبىرىنشىسى – مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنە تىكەلەي جۇگىنۋ. ەكىنشىسى – «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسى, ياعني حالىق اراسىندا كەڭ تانىلعان حقو ارقىلى ءوتىنىش تاپسىرۋ. ال ەڭ ىڭعايلىسى – eGov پورتالى ارقىلى ەلەكتروندى فورماتتا راسىمدەۋ.
«ەلەكتروندى ۇكىمەت ارقىلى ءوتىنىش بەرۋ ۇدەرىسى تولىقتاي ونلاين وتەدى. ازامات ءوز جەكە كابينەتىندە ءوتىنىش پەن تولەم كەستەسىن تولتىرىپ, ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبامەن راستايدى. بارلىق قاجەتتى قۇجاتتار, سونىڭ ىشىندە كەپىلزاتقا قاتىستى انىقتامالار, كەلىسىمشارتتار مەن راستايتىن قۇجاتتار دا تسيفرلىق فورماتتا تىركەلەدى. ءوتىنىشتىڭ قارالۋ بارىسى مەن شەشىم ناتيجەسى پورتالداعى جەكە كابينەتتە كورسەتىلەدى. ەندى ازاماتتارعا بولىمشەلەرگە بارىپ, جەكە ءوتىنىش جازۋدىڭ قاجەتى بولمايدى. قۇجاتتار تىزىمىندە باستىسى – جاڭا ۇلگىدەگى ءوتىنىش پەن تولەم كەستەسى. قاجەت بولعان جاعدايدا دەبيتورلار ءتىزىمى, ولارمەن جاسالعان كەلىسىمشارتتار, تابيعي اپات نەمەسە ماۋسىمدىق جاعدايدى دالەلدەيتىن قۇجاتتار, سونداي-اق كەپىلزات ۇسىنىلعان جاعدايدا ونىڭ مەنشىك قۇقىعىن راستايتىن انىقتامالار قاجەت ەتىلەدى», دەيدى زاڭگەر.
ال مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگانى ءوتىنىشتى ون جۇمىس كۇنى ىشىندە قاراۋعا ءتيىس. كەيىنگە قالدىرۋ مەرزىمى 6 ايعا دەيىن بەرىلەدى. ەگەر سالىق تولەۋشى گوريزونتالدى مونيتورينگكە قاتىسۋشى بولسا, بۇل مەرزىم 12 ايعا دەيىن ۇزارتىلادى. ءبولىپ تولەۋ مەرزىمى 36 ايعا دەيىن سوزىلۋى مۇمكىن.
مۇنداي مۇمكىندىك كىمدەرگە بەرىلەدى دەگەن سۇراققا مينيسترلىك ناقتى جاۋاپ بەردى. بۇل جەڭىلدىك سالىق, تولەم جانە ءوسىمپۇل بويىنشا قارىزى بار, بىراق بەلگىلى سەبەپتەرمەن مىندەتتەمەسىن ۋاقىتىندا ورىنداي الماي وتىرعان ازاماتتار مەن كاسىپكەرلەرگە قاراستىرىلعان. بۇعان ماۋسىمدىق جۇمىس, تابىستىڭ كۇرت تومەندەۋى, دەبيتورلىق قارىزدار, فورس-ماجور جاعدايلارى نەمەسە ۋاقىتشا قارجىلىق قيىندىقتار جاتادى. مۇنداي وتىنىشتەردى قاراۋ كەزىندە مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارى ادامنىڭ قارجىلىق جاعدايىن, تولەم ءتارتىبىن, كەپىلزاتتىڭ بار-جوعىن ەسكەرەدى.
«كەپىلسىز دە جەڭىلدىك الۋعا مۇمكىندىك بار. ەگەر قارىز كولەمى 1500 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن اسپاسا, ياعني شامامەن 5,89 ميلليون تەڭگە بولسا, ەشقانداي كەپىل نەمەسە بانك كەپىلدىگى تالاپ ەتىلمەيدى. بىراق مۇنداي مۇمكىندىك تەك كەيىنگى ەكى جىل ىشىندە تىركەۋدە تۇرعان جانە بۇعان دەيىن جەڭىلدىك الماعان سالىق تولەۋشىلەرگە بەرىلەدى», دەپ حابارلادى قارجى مينيسترلىگىنىڭ مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى.
مينيسترلىك وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل جاڭاشىلدىق حالىققا ايتارلىقتاي جەڭىلدىك اكەلەدى. بۇرىن بورىشكەرلەردىڭ مۇلكى باعالانىپ, ساقتاندىرىلمايىنشا ءبولىپ تولەۋ مۇمكىن بولماعان. ەندى جاڭا جۇيە ۇدەرىستى جەڭىلدەتىپ, ارتىق بيۋروكراتيانى ازايتادى.
«بۇل باستاما جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ ەرەجەلەرىنە ساي قابىلداندى. ەندى ازاماتتارعا 1500 اەك-كە دەيىنگى قارىز بولعان جاعدايدا كەپىلسىز-اق ءبولىپ تولەۋگە مۇمكىندىك بەرىلەدى. بۇل قارجىلىق جاعدايى قيىن ازاماتتارعا ۇلكەن كومەك بولماق», دەلىنگەن مينيسترلىك تۇسىندىرمەسىندە.
2026 جىلدان باستاپ سالىق بەرەشەگىن ءوندىرۋ ءتارتىبى دە وزگەرەدى. قازىر قارىز 1 تەڭگەدەن اسسا, مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارى بىردەن شارا قولدانا الادى. ەسەپشوتتار 6 اەك-تەن, ياعني 23,6 مىڭ تەڭگەدەن باستاپ بۇعاتتالادى. ال جاڭا جۇيەدە بۇل ءتارتىپ جۇمسارادى. ەگەر قارىز 20 اەك-تەن (78,6 مىڭ تەڭگە) اسپاسا, ازاماتقا تەك ەسكەرتۋ حات جولدانىپ, ءوسىمپۇل ەسەپتەلەدى.
قارىز مولشەرى 20-45 اەك ارالىعىندا بولسا, ەسەپشوتتاعى شىعىس وپەراتسيالارى ۋاقىتشا توقتاتىلادى, ينكاسسالىق بۇيرىق شىعارىلادى. 45 اەك-تەن اسقان جاعدايدا م ۇلىككە تىيىم سالىنىپ, قاجەت بولسا ساتۋعا جىبەرىلەدى. ەگەر بەرەشەك 27 مىڭ اەك-تەن (106 ميلليون تەڭگە) جوعارى بولسا جانە ءۇش اي ىشىندە وتەلمەسە, بورىشكەردىڭ شەتەلگە شىعۋىنا شەكتەۋ قويىلىپ, بانكروتتىق ءراسىمى باستالۋى مۇمكىن.
«جاڭا جۇيەنىڭ ماقساتى – ازاماتتارعا قىسىم كورسەتۋ ەمەس, قايتا ولارعا قارجىلىق تىنىس بەرۋ. بۇرىن سالىق ورگاندارى ءتىپتى از قارىز ءۇشىن دە شوتتاردى بۇعاتتاپ, بيزنەسكە كەدەرگى كەلتىرەتىن. ەندى جۇيە ءادىل ءارى تۇسىنىكتى بولماق. ءبىز ادامداردىڭ ۋاقىتشا قيىندىققا تاپ بولعانىن تۇسىنەمىز. سوندىقتان بۇل وزگەرىستەر ولاردىڭ جاعدايىن جەڭىلدەتۋگە باعىتتالعان», دەيدى مينيسترلىك وكىلدەرى.
جاڭا ەرەجەلەر سالىق تولەۋشىلەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋمەن قاتار, مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارىنىڭ دا جۇمىسىن اشىق ءارى ىڭعايلى ەتەدى. ەڭ باستىسى, ەندى ازاماتتار ءوز ماسەلەسىن eGov ارقىلى بىرنەشە مينۋتتا شەشىپ, ارتىق قاعازباستىلىقسىز سالىق مىندەتتەمەسىن رەتتەي الادى.
