ساۋمالدان جاسالعان بالمۇزداق ۇلتتىق يننوۆاتسيانىڭ باستاۋى سەكىلدى كورىنەدى. نەگە دەسەڭىز, قازاقى تاعامداردان جاڭا ءونىم ويلاپ تابۋ ۇلكەن جەتىستىك قانا ەمەس, اۋىل ەكونوميكاسىن تۇرلەندىرۋدىڭ ءبىر شەشىمى. 2019 جىلى وتباسى اتاقونىسىنا ورالعان رايگۇل زاكاريا ءبىراز قيىندىققا تاپ بولادى. بەيتانىس ورتاعا بىردەن ءسىڭىپ كەتۋ وڭاي ەمەس. كاسىپ باستاۋعا قارجى كەرەك. دەگەنمەن ول بۇل سىناقتى مۇمكىندىككە اينالدىرا ءبىلدى. قازاقتىڭ قازىناسى – ءسۇت ونىمدەرىن ءوندىرۋدى قولعا العان كاسىپكەر بۇگىندە قىمىز, ساۋمال, قۇرت, جەنت, ىرىمشىك سىندى ونىمدەردى نارىققا شىعارىپ وتىر.
– بۇل تەك قانا تاعام ەمەس, اتا-بابادان جەتكەن داستۇرگە دەگەن قۇرمەت. ءاربىر قۇرت پەن جەنتتىڭ ارتىندا انالارىمىزدىڭ قولتاڭباسى بار. ءبىز سونى ۇمىتپاي, زامانعا لايىقتاپ دامىتۋىمىز كەرەك. ساۋمال – جاي عانا سۋسىن ەمەس, شيپاسى مول, دارۋمەنگە باي تابيعي ءونىم. اسىرەسە اسقازان, باۋىر, وكپە اۋرۋلارىنا پايدالى ەكەنىن حالىق ەرتەدەن بىلگەن. بۇگىندە ادامدار جاساندى تاتتىلەر مەن گازدالعان سۋسىندارعا اۋەستەنىپ كەتتى. ال ساۋمالدىڭ ءاربىر جۇتىمىندا تابيعاتتىڭ كۇشى بار. سوندىقتان وسى سۋسىندى جاڭا قىرىنان ۇسىنىپ, بالمۇزداققا اينالدىردىم, – دەيدى كاسىپكەر.
بۇل – ءداستۇردى ساقتاپ قانا قويماي, جاستارعا پايدالى ءارى ءدامدى ءونىم ۇسىنۋدىڭ ءبىر جولى. ساۋمالدى كۇندەلىكتى تۇتىنۋ اعزانى سەرگىتەدى, بويعا كۇش-قۋات بەرەدى. قازىر كاسىپكەر ۇلتتىق بايلىقتى دارىپتەپ, ءاربىر ءۇيدىڭ داستارقانىنا جەتكىزۋدى كوزدەيدى. ساۋمالدان جاسالعان بالمۇزداقتىڭ باسقا بالمۇزداقتاردان ايىرماشىلىعىن ايتىپ, ءونىمدى دارىپتەۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر. ءداستۇرلى سۋسىن مەن قازىرگى زامانعى تەحنولوگيانى ۇيلەستىرگەن ءونىم تۇتىنۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرا باستادى.
«العاش رەت ساۋمالدان جاسالعان بالمۇزداقتى كورگەندە تاڭعالدىم. ءدامى جەڭىل, تابيعي, ەڭ باستىسى – دەنساۋلىققا پايدالى. مۇنداي ونىمدەردى بالالارىمىزعا ەركىن بەرەمىز», دەيدى اۋىل تۇرعىنى ايگۇل سەيىتقىزى.
مەديتسينا سالاسىنىڭ ماماندارى ساۋمالدىڭ ادام اعزاسىنا تيگىزەر پايداسىن ءجيى اتاپ وتەدى. تالدىقورعاندىق دارىگەر-تەراپەۆت دينارا قاناتقىزىنىڭ پىكىرىنشە, جاڭا ءونىم بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋعا كومەكتەسەدى.
«ساۋمال – باۋىر مەن اسقازان اۋرۋلارىنا, جۇيكە جۇيەسىن قالپىنا كەلتىرۋگە تاپتىرماس ەم. ونىڭ قۇرامىندا امينقىشقىلدارى مەن دارۋمەندەر مول. اعزانىڭ توزىمدىلىگىن ارتتىرىپ, يممۋنيتەتتى كۇشەيتەدى. قازىرگى ۋربانيزاتسيا داۋىرىندە تابيعي ونىمدەردىڭ قۇندىلىعى ەسەلەنىپ وتىر», دەيدى دارىگەر.
ايتا كەتەيىك, ساۋمالدىڭ تىنىس جولدارى اۋرۋلارىنا قارسى اسەرى بار ەكەنى, ءتىپتى وكپە تۋبەركۋلەزىمەن كۇرەستە پايدالى ەكەندىگى عىلىمي ەڭبەكتەردە باياندالعان. سوندىقتان تۇتىنۋشىلار قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلەدى. رايگۇل زاكاريا ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسىنا ەكى جىل قاتارىنان قاتىسىپ, كاسىبىن كەڭەيتۋگە سەرپىن الدى.
«اۋىلدا تۇراقتى جۇمىس بولسا, جاستار دا تۋعان جەرىن تاستامايدى. مەنىڭ ارمانىم – سارقان ونىمدەرىن ەل عانا ەمەس, شەتەل دە تانۋى. ءبىزدىڭ ماقسات – اۋىل تۇرعىندارىنىڭ شاعىن بيزنەسىن دامىتىپ, جەرگىلىكتى برەند قالىپتاستىرۋ. رايگۇل اپامىزدىڭ ءىسى – وسى باعدارلامانىڭ ناقتى ناتيجەسى. ساۋمالدان بالمۇزداق جاساۋ – تىڭ باستاما, ول اۋىل كاسىپكەرلىگىنىڭ جاڭا باعىتىن كورسەتىپ وتىر», دەيدى اۋداندىق ارداگەرلەر القاسىنىڭ توراعاسى ەدىلبەك ومىربەك.
كاسىپكەردىڭ الداعى ماقساتى – ءوندىرىستى كەڭەيتىپ, جاڭا ءونىم تۇرلەرىن شىعارۋ, سونىمەن بىرگە اۋىل تۇرعىندارىنا قوسىمشا جۇمىس ورىندارىن اشۋ. بۇل تەك قانا جەكە كاسىپتىڭ دامۋى ەمەس, بۇكىل اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا وڭ اسەرىن تيگىزبەك.
بۇگىندە تابيعي ونىمگە سۇرانىس ارتىپ وتىر. ال ونى ءداستۇرلى ۇلتتىق تاعامدارمەن ۇشتاستىرا ءبىلۋ – ەرەكشە ەڭبەكتى قاجەت ەتەدى. رايگۇل زاكاريانىڭ تاباندى ەڭبەگى, ساۋمالدان جاسالعان بالمۇزداق سياقتى جاڭاشىل ونىمدەرى – اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتىڭ جاڭا تىنىسى, ۇمىت قالعان ءداستۇردىڭ قايتا ورالۋى. بۇل ۇلگى – ءبىر ادامنىڭ جەتىستىگى عانا ەمەس, اۋىل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا, ۇلتتىق تاعامداردىڭ قايتا جاڭعىرۋىنا جول اشاتىن يگى باستاما.
جەتىسۋ وبلىسى
