تۇلعا • 04 قاراشا, 2025

ءبىرتۋار عالىم بيىگى

70 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ تۋعانىنا 190 جىل تولعانى قىزىلجارداعى س.مۇقانوۆ اتىنداعى عىلىمي-امبەباپ كىتاپحانا مەن «ابىلاي حاننىڭ رەزيدەنتسياسى» مۋزەي-كەشەنىندە اتالىپ ءوتتى.

كىتاپحاناداعى كەزدەسۋدە شوقاننىڭ ءوز شىعارمالارى جانە ول تۋرالى جازىلعان عىلى­مي, ادەبي ەڭبەكتەر كورمەگە قويىلدى. وتىزعا تولماعان جا­سىندا الەمدىك عىلىمعا ۇلەس قوس­قان شوقاننىڭ اكادەميك الكەي مارعۇلان قۇراستىر­عان التى تومدىق تولىق شى­عارمالار جيناعى كىمگە بولسا دا اسەرلى ەكەنى داۋسىز. سونىڭ ىشىندە بۇرىن ەۋروپا ەلدەرى مەن رەسەيگە قۇپيا بولىپ كەلگەن قاشقار ساپارىنان جازعان «التى شاھار ەلى تۋرالى» ەڭبەگى ءوزىنىڭ ماڭىزىن ءالى كۇنگە جويماعان. م.قوزى­باەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازاقستان تاريحى جانە قۇ­قىق كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى زليحا بيماقانوۆا عالىمنىڭ وسى ەڭبەگىنە توق­تالىپ, ونىڭ ماڭىزىن جي­نال­عان جاستارعا تەرەڭنەن قاۋزاپ جەتكىزۋگە تىرىستى. ال وسى ۋنيۆەرسي­تەت­تىڭ جانىنان اشىلعان ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتى پەتروپاۆل فيليالىنىڭ ديرەكتورى نۇربولات ءابۋوۆ شوقان تاعىلىمىن زەرتتەۋ بارىسىنداعى عىلىمنىڭ بۇ­گىنگى قول جەتكىزگەن تابىس­تارى­نا توقتالدى. سونداي-اق ­ۇلت­تىق ۇلان اكادەمياسى­نىڭ جال­پى ءبىلىم بەرەتىن پان­دەر كافەد­راسىنىڭ وقىتۋ­شىسى, ماگيستر مارات مالى­باەۆ تا شوقاننىڭ قاش­قاريا مەن قوقانداعى ميسسيا­لارى تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى.

كەش سوڭىندا شوقان ءۋاليحانوۆ تۋرالى اڭگىمە­لەر­دەن جاس عالىمنىڭ اتاقتى ساققۇلاق بيمەن بولعان ديا­لوگىنەن ۇلتتىق ۇلاننىڭ ­كۋرسانتتارى تاماشا قويىلىم كورسەتتى.  

ال «ابىلاي حاننىڭ رەزيدەنتسياسى» مۋزەي-كەشەنىندەگى كەشكە تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ۇلتتىق عىلىم اكا­دەمياسىنىڭ اكادەميگى, اتاقتى ابىلايتانۋشى بولاتبەك ناسە­نوۆ قاتىسىپ, شوقان, ابىلاي ومىرلەرىنەن جۇرتقا بەلگىسىز قىزىقتى دەرەكتەر ايتتى. ول شوقان ءولىمىنىڭ قۇپياسى ءالى اشىلماعانىن جەتكىزدى. «اعا سۇلتاننىڭ بالاسى, تۇرمىستىق جاعدايى وتە جاقسى ادام قۇرت اۋرۋىنان قازا بولعان دەگەنگە سەنۋ قيىن. تالاي ادامدار قازاق ەمىنىڭ, قىمىزدىڭ قۇدى­رەتىمەن جازىلىپ كەتكەندە شوقان دا جازىلۋى كەرەك ەدى عوي» دەي كەلىپ, وزىنە ءبىر ورىس عالىمىنىڭ  قۇپيا جاعدايدا شىندىقتى ايتقانىن جەتكىزدى. «بىراق الگى دەرەكتى دالەلدەۋ قيىن, ەشقانداي قۇجات ءبىزدىڭ قولىمىزدا جوق» دەدى عالىم. ال بەلگىسىز عالىمنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, شوقان وقتان قازا تاپقان. جانىنداعى ءۇش وفيتسەرمەن كەلە جاتقاندا ايدالادا ءبىر قازاق كەزدەسەدى. سونى جەلوكپە ورىستىڭ ءبىرى ءسوزىن تۇسىنبەگەنىنە بولا اتىپ تاستايدى. بۇعان قاتتى نامىستانعان شوقان الگى وفيتسەردى اتىپ ولتىرەدى. ال ءۇشىنشى وفيتسەر شوقاندى اتادى. ءسويتىپ, قايداعى ءبىر ۇساق جانجالدىڭ كەسىرىنەن ۇلى عالىم قاپيادا قازا بولعان ەكەن-مىس...

شوقانعا بايلانىستى وسىن­داي قىزىق اڭگىمەلەر ايت­قان اتاقتى عالىمدى كەشكە جي­نال­عاندار ىقىلاسپەن تىڭدادى.   

 

پەتروپاۆل

سوڭعى جاڭالىقتار