سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
كەيىنگى جىلدارى قازاقستان حالىقارالىق ەڭبەك نارىعىندا ءوز ورنىن كۇشەيتىپ, شەتەلدىك ماماندارعا قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋعا كىرىستى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنشە, وسى جىلدىڭ باسىندا ەلدە 16 مىڭنان استام شەتەلدىك مامان ەڭبەك ەتىپ جۇرگەنى تىركەلگەن. ولاردىڭ 40 پايىزى – قۇرىلىس پەن ينفراقۇرىلىم سالاسىندا, 25 پايىزى – مۇناي-گاز سەكتورىندا, 10 پايىزى – ءوندىرىس سالاسىندا, قالعاندارى – ءىت, مەديتسينا, ءبىلىم بەرۋ باعىتىندا قىزمەت ەتەدى.
الايدا بۇگىنگى ساياساتتىڭ باستى ماقساتى – تەك جۇمىس كۇشىن اكەلۋ ەمەس, بىلىكتى, يننوۆاتسيالىق قابىلەتى جوعارى مامانداردى تۇراقتاندىرۋ. وسى باعىتتا ۇكىمەت شەتەلدىك ماماندارعا ۆيزالىق راسىمدەردى جەڭىلدەتىپ, جاڭا تسيفرلىق قۇرالداردى ەنگىزىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە ەڭ ماڭىزدىسى – «Digital Nomad Residency» قاناتقاقتى باعدارلاماسى. بۇل باستاما ءىت سالاسىنداعى شەتەلدىك ماماندارعا جاڭا مۇمكىندىك بەرۋگە باعىتتالعان. باعدارلامانىڭ ماقساتى – الەمدىك دەڭگەيدەگى ءىت تالانتتاردى ەلىمىزدە جۇمىس ىستەۋگە, تۇراقتى تۇرۋعا تارتۋ, ولاردى ەلدىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان تسيفرلىق ەكونوميكاسىنىڭ ءبىر بولىگىنە اينالدىرۋ. جوبا ارقىلى شەتەلدىك ءىت ماماندارى جەڭىلدەتىلگەن تارتىپپەن تۇراقتى تۇرۋعا رۇقسات الا الادى. تالاپتار دا زاماناۋي فورماتتا قاراستىرىلعان. ۇمىتكەردە جەكە سايكەستەندىرۋ ءنومىرى مەن ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا بولسا جەتكىلىكتى. «Astana Hub» پورتالى ارقىلى ءوتىنىش بەرىپ, پورتفوليو, تۇيىندەمە, موتيۆاتسيالىق حات, سوتتالماعانى تۋرالى انىقتاما تاپسىرادى. سوڭعى قادام eGov.kz پورتالى ارقىلى تۇراقتى تۇرۋعا رۇقساتتى الدىن الا ماقۇلداۋ. وسىلايشا, ءىت مامانىنا قازاقستاندا جۇمىس ىستەۋگە, ءومىر سۇرۋگە زاڭدى قۇقىق بەرىلەدى.
بۇل باستاما ەلىمىزدىڭ ەڭبەك نارىعىن ساپالىق تۇرعىدان جاڭارتۋعا باعىتتالعان ناقتى قادام. ويتكەنى ءىت سالاسى – قازىرگى ەكونوميكانىڭ نەگىزگى تىرەگى. ال وزىق مامانداردى تارتۋ ارقىلى ەلدىڭ ستارتاپ ەكوجۇيەسى مەن يننوۆاتسيالىق الەۋەتى ايتارلىقتاي ارتادى. «Astana Hub» تەحنوپاركىنىڭ مالىمەتىنشە, كەيىنگى ەكى جىلدا شەتەلدىك ءىت-ماماندار سانى 40 پايىزعا ءوسىپ, ەلىمىز ايماقتاعى تسيفرلىق حابقا اينالا باستادى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى ەرلان سايروۆتىڭ پىكىرىنشە, ەلگە شەتەلدىك مامانداردى كوبىرەك تارتۋ ءۇشىن اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى ازايتۋ, سالىقتىق جەڭىلدىكتەر مەن ۆيزالىق جەڭىلدەتۋلەر ەنگىزۋ قاجەت. «شەتەلدىك كومپانيالار كادردى ءۇش اي كۇتپەيدى. سوندىقتان بىزگە بيۋروكراتيانى ازايتىپ, جۇيەنى تولىعىمەن اۆتوماتتاندىرۋ قاجەت. بۇل – باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ تالابى», دەيدى ول.
سونىمەن قاتار شەتەلدىك مامانداردى تارتۋ ەكونوميكاعا عانا ەمەس, الەۋمەتتىك مادەنيەتكە دە اسەر ەتەدى. سوندىقتان ۇكىمەت ينتەگراتسيا مەن بەيىمدەلۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋدى قولعا العان. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى اسقاربەك ەرتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدە ءتىل ۇيرەتۋ كۋرستارى, مادەني باعدار بەرۋ باعدارلامالارى مەن ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋ شارالارى دا قاراستىرىلىپ وتىر.
«ەڭبەك ەميگراتسياسى باعىتىندا ەلىمىز بۇگىندە بىلىكتى كادرلاردى تارتۋ مەن وتاندىق قىزمەتكەرلەردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان بىرقاتار كەشەندى شارالاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. نەگىزگى ماقسات – ەڭبەك نارىعىندا ءبىلىم مەن تاجىريبە ترانسفەرىن قامتاماسىز ەتىپ, حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي ماماندار دايارلاۋ. وسى باعىتتا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ 2024 جىلعى 3 مامىرداعى بۇيرىعىمەن شەتەل ازاماتتارىنىڭ ەلىمىزدە تۇراقتى تۇرۋعا رۇقسات الۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن سۇرانىسقا يە كاسىپتەر تىزبەسى كەڭەيتىلدى. تىزىمگە قوسىمشا 30 جاڭا ماماندىق ەنگىزىلدى. بۇل – ەل ەكونوميكاسىنىڭ ناقتى سەكتورلارىنداعى كادر تاپشىلىعىن وتەۋگە, ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام. ماسەلەن, 2024 جىلى تۇراقتى تۇرۋعا نەگىزىنەن IT سالاسىنداعى جوعارى سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا 72 رۇقسات بەرىلدى. بۇل دەرەك تسيفرلىق ەكونوميكا باعىتىنداعى كادرلارعا دەگەن سۇرانىستىڭ ءوسىپ كەلە جاتقانىن دالەلدەيدى. سونىمەن قاتار وتاندىق مامانداردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا تالىمگەرلىك جۇيەسىن ۇيىمداستىرۋ قاعيدالارى بەكىتىلدى. ياعني شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتاتىن جۇمىس بەرۋشىلەر ەندى جەرگىلىكتى قىزمەتكەرلەرگە كاسىبي تاجىريبە مەن ءبىلىم بەرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتى. بۇل قادام – ەڭبەك نارىعىندا ترانسفورماتسيا مەن ساپالىق سەرپىلىسكە جول اشاتىن ماڭىزدى مەحانيزم. سونداي-اق جەكە تۇلعالاردىڭ ءۇي شارۋاشىلىعىندا جۇمىس ىستەۋ ماقساتىندا ەڭبەكشى كوشىپ كەلۋشىلەرگە رۇقسات بەرۋ تەتىگى دە قايتا قارالدى», دەيدى ا.ەرتاەۆ.
مۇنداي باستامالار الەمدىك تاجىريبەگە دە ساي. مىسالى, سينگاپۋر «Employment Pass» جۇيەسى ارقىلى جوعارى بىلىكتى شەتەلدىك مامانداردى تارتادى, كانادا «Express Entry» بالى جۇيەسىمەن ۇزدىك كادرلاردى ىرىكتەپ الادى. ەلىمىز وسى ۇلگىلەردى وزىنە بەيىمدەپ, «Kazakh Green Card» سەكىلدى ۇزاقمەرزىمدى تۇرۋعا رۇقسات بەرەتىن جاڭا مودەل ازىرلەۋ مۇمكىندىگىن دە قاراستىرىپ جاتىر.
شەتەلدىك مامانداردى تارتۋ ەلىمىزدىڭ ەڭبەك نارىعىن دامىتىپ قانا قويماي, ەلدىڭ تەحنولوگيالىق تاۋەلسىزدىگىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى. بۇگىنگى تاڭدا باستى مىندەت – «جۇمىس كۇشىن» ەمەس, قابىلەتى مىقتى مامانداردى تارتۋ. پرەزيدەنت ايتقانداي, بىلىكتى ماماندار – مەملەكەتتىڭ ەڭ ۇلكەن كاپيتالى. ولاردى ەلگە اكەلىپ قانا قويماي, تۇراقتاندىرۋعا كۇش سالۋ قاجەت.
