بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋدىڭ ناقتى قادامدارى

مەملەكەت باسشىسى بيىلعى حالىققا جول­داۋىندا بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ ەلدىڭ باسىم باعىتى, ۇلت ساۋلىعى ۇنەمى نازاردا ەكە­نىن تاعى ءبىر اتاپ ءوتتى. «بار­شاڭىزعا ءمالىم, مەن بۇقارا­لىق سپورتتى دامىتۋعا باسا ءمان بەرەمىن. ايماق­تاردا سپورت نىساندارى بوي كو­تە­رىپ جاتىر. ۇيىر­­­­مەلەر بالا­لارعا قول­­جە­تىم­دى بولا باستا­دى. ەرەك­­شە قا­جەتتىلىگى بار ازا­­­ماتتارعا جانە ەگدە ادامدارعا ارنالعان سپورت كلۋبتارى اشىلىپ جاتىر. سونداي-اق كاسىبي سپورت سالاسىن­دا وڭ وزگەرىستەر بولىپ جاتىر. مەن بۇعان دەيىن شە­تەلدەن كەلگەن سپورت­شى­لارعا بيۋدجەتتەن قارجى ءبولۋدى شەكتەۋ تۋرالى تاپ­سىرما بەردىم. دەپۋتات­تار بۇل باستامانى قول­داپ, ارنايى زاڭ قابىل­دا­دى. بۇل – ءوز سپورتشىلارىمىزدى قولداۋعا ار­نالعان ماڭىزدى قادام. بىراق مۇنىمەن شەك­تەلىپ قالۋعا بولمايدى, العا قاراي ءجۇرۋىمىز كەرەك», دەدى پرەزيدەنت. 

ۇلت ساۋلىعىن نىعايتىپ, حالىقتىڭ سەرگەكتىگىنە سەرپىن بەرۋدە ءالى دە اتقارىلار شارۋا شاش-ەتەكتەن. جاقىندا ماجىلىستە «ينفراقۇرىلىم جانە قولجەتىمدىلىك. الەۋمەتتىك سەرىكتەستىك. بۇقارالىق جانە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر سپورتىن دامىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى» تاقى­رىبىندا دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. القالى جيىندا بۇقارالىق سپورتتى ورىستەتۋگە ينفراقۇرىلىمنىڭ تيگىزەر ىقپالى زور ەكەنى ايتىلدى. سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ ىستەرى كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى رۋسلان سەرعازين بايانداما جاساپ, حالىققا سپورتتىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ مينيسترلىكتىڭ باسىم باعىتىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە ەلدەگى سپورت عيماراتتارىنىڭ سانى 25 725-كە جەتتى. ونىڭ ىشىندە: دەنە شىنىقتىرۋ-سپورت نىساندارى – 12 537, ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندەگى زالدار – 11 745, سپورت مەكتەپتەرى – 1 443. بۇل ءالى دە جەتكىلىكسىز.

– بىلتىرعى قورىتىندىعا سۇيەنسەك, حالىقتىڭ سپورت ينفراقۇرىلىمىمەن قامتىلۋ كورسەتكىشى 55,1%-عا جەتتى. 2020 جىلى – 46,2%, 2021 جىلى – 48,5%, 2022 جىلى – 50%, 2023 جىلى – 52,2% بولاتىن. ەڭ جوعارى كورسەتكىش پاۆلودار (69,4%), جامبىل (68,3%), قاراعاندى (66,6%) وبلىستارىندا. استانا قالاسىندا (37,1%), تۇركىستان (41,5%), قىزىلوردا (46,2%) وبلىس­تارىندا ورتاشا. ەلوردادا ۇلتتىق سپورت ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن. ينفراقۇرىلىم وقۋ ورنىنىڭ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار كوپسالالى سپورت, عىلىمي ورتالىقتىڭ دا يگىلىگىنە اينالادى. نىسان بيىلعى جەلتوقسان ايىندا پايدالانۋعا بەرىلمەك, – دەدى ر.سەرعازين.

تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ايماقتاعى اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ بالالاردى جەكە دامىتۋ ورتالىقتارىن اشۋدى قولعا الدى. مىسالى, استاناداعى Sana Sport ورتالىعى. قۇرىلىسىنا 56 ملرد تەڭگە جۇمسالعان كەشەندە بۇقارالىق, بالالار سپورتىن دامىتۋعا ىقپال ەتەتىن شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەر دە جۇ­مىس ىستەيدى. زاماناۋي سپورت زالدارى مەن جەكەلەگەن ۇيىرمەلەر, سونداي-اق قالا تۇرعىندارىنىڭ دا, كاسىبي سپورتشىلاردىڭ دا جىل بويى سۋ سپورتى تۇرلەرىمەن اينالىسۋىنا باعىتتالعان QazSwimAcademy ورتالىعى بار. مۇنداي سان سالانى قامتيتىن سپورت كەشەندەرى بىرقاتار وڭىردە بوي كوتەردى. اتاپ ايتقاندا, قوسشى قالاسىنداعى كوپفۋنكتسيونالدى كوممۋنالدىق ورتالىق, كوكشەتاۋ قالاسىنداعى بولاشاق سارايى, پاۆلودارداعى «Alash Club» جەكە وقۋ ورتالىعى, قاراعاندىدا جۇمىسىن باستاعان «Apex Education Center». مينيسترلىك مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ ءتيىستى ءىس-شارالار جوسپارىن بەكىتتى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن تىزە قوسىپ سپورت ورتالىقتارىن اشۋعا, ونىڭ ىشىندە مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى ارقىلى, جەكە ينۆەستيتسيالار قاراجاتىن تارتۋ ارقىلى سپورت نىساندارىن سالۋ قولعا الىندى.

ينفوگرافيكانى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل ,«EQ»

مينيسترلىك 2029 جىلعا دەيىن سپورتپەن تۇراقتى شۇعىلدانۋشىلاردىڭ ۇلەسىن 50%-عا, بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ كورسەتكىشىن 45%-عا جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىر. بىلتىرعى قورىتىندىعا سۇيەنسەك, سپورتپەن تۇراقتى تۇردە اينالىساتىن ازاماتتاردىڭ ۇلەسى – 41,4%, ياعني 8,4 ميلليون ادام سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستا­نادى. بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ ۇلەسى – 30,4%, دەمەك 5,1 ميلليوننان استام بالا بۇقارالىق سپورتتى سەرىك ەتىپ كەلەدى. 2023 جىلى قابىلدانعان سپورتتى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى اياسىندا دا بىرقاتار جۇمىس اتقارىلدى. تۇجىرىمداما اياسىندا مەكتەپتەردەگى 49 مىڭنان استام سەكتسيادا 1,3 ملن بالا قامتىلىپ وتىر. مەكتەپتەن تىس 3 مىڭنان استام سەكتسيادا 450 مىڭ بالا اينالىسادى. بالالار-جاسوسپىرىمدەردىڭ 912 كلۋبىنا 298 مىڭ بالا قاتىسادى. 2021 جىلدان بەرى ەنگىزىلگەن جان باسىنا شاققانداعى نورماتيۆتىك قارجىلاندىرۋ تەتىگى اياسىندا بيىلدىڭ وزىندە 240 مىڭ بالا 7 مىڭنان استام سەكتسياعا تەگىن قاتىسىپ كەلەدى. بۇعان جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 50 ملرد تەڭگە ءبولىندى.

ەلىمىزدە 406 227 وقۋشى ءبىلىم الاتىن 521 بالالار-جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەپتەرى جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ ىشىندە 138-ءى مامانداندىرىلعان. سپورت رەزەرۆىن دايارلايتىن وقۋ وشاقتارىندا 15 468 جاتتىقتىرۋشى-وقىتۋشى بار. بۇدان بولەك وليمپيادا رەزەرۆىن دايارلايتىن وبلىستىق 14, رەسپۋبليكالىق 5 مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرنات-كوللەدجدەرى جۇمىس ىستەيدى. وندا 6 572 سپورتشى ءبىلىم الىپ جاتىر.

جىل سايىن ەلدە 25 مىڭنان استام بۇقارالىق سپورتتىق ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلىپ, وعان 1,2 ميلليونعا جۋىق ادام قاتىسادى. بۇقارالىق سپورتتى دامىتىپ, سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا مارافوندار, ۆەلو­جارىستار مەن ۆەلومارافوندار ۇيىمداستىرىلدى. ءتۇرلى فەستيۆال, وتباسىلىق سايىستار, جاپپاي سىرعاناۋ سياقتى ءىس-شارالار دا حالىقتىڭ اسىعا كۇتەتىن سپورتتىق مەرەكەسىنە اينالدى. بيىل جەڭىستىڭ 80 جىلدىعىنا وراي «مەنىڭ سۇيىكتى سپورتىم» باستاماسى كوپتىڭ قولداۋىن تاپتى. «جۇمىسشى ماماندىقتار جىلى» اياسىندا التايدان ورالعا دەيىن 2 950 شاقىرىمدىق ۆەلوشەرۋدە 1 000-نان استام ادام ەلوردانى كوكتەي, 7 وبلىس اۋماعىن باسىپ ءوتتى. ولار جول جونەكەي جاس­تارمەن, ستۋدەنتتەرمەن, جۇمىسشىلارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلىپ, سالاماتتى ءومىر سالتى مەن جۇمىسشى ماماندىقتارىن كەڭىنەن ناسيحاتتادى. مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ رەسپۋبليكالىق سپارتاكياداسى, سپورت ارداگەرلەرىنىڭ فورۋمى, بالالار اراسىن­داعى ءتۇرلى دەڭگەيدەگى تۋرنيرلەر, «بۋراباي-2025» قۇزعا ورمەلەۋ فەستيۆالىنە دە قاتىسۋشىلار قاتارى ارتتى.

ءماجىلىس دەپۋتاتى, پاراۆولەيبول فەدە­راتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى دۇيسەنباي تۇرعانوۆ بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋدا پاراسپورتپەن شۇعىلدانۋشىلارعا دا باسا كوڭىل بولىنگەنى ءجون دەيدى.

– پاراسپورتتان دا ءبىزدىڭ ساڭلاق­تارىمىزدىڭ جەتىستىگى قۋانتارلىق. جازعى پاراليمپيادا سايىستارىنان دا ولجامەن ورالىپ ءجۇر. وكىنىشكە قاراي, حالىقتىڭ پاراسپورت تۋرالى تانىم-تۇسىنىگى ءالى دە تاياز. ءبىزدىڭ باپكەرلەر پاراۆولەيبول سپورتىنا ازاماتتاردى تارتۋ ماقساتىندا ەمحانالاردى دا ارالايدى. جالپى, ناسيحات جۇمىسى كەمشىن سوعىپ تۇر. تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان بالالاردى, جازاتايىم وقيعادان زارداپ شەگىپ, اياعىنان ايىرىلعان جاستاردى پاراۆولەيبول سپورتىنا تارتۋدىڭ ماڭىزى جوعارى. ولاردىڭ دا سپورتتى سەرىك ەتىپ, سەرگەك بولۋىنا مۇمكىندىك مول, – دەيدى د.تۇرعانوۆ.

تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى پاراليمپيالىق, سۋردليمپيالىق سپورت تۇرلەرىنەن دە ۇيىرمەلەردى كوپتەپ اشۋدى كوزدەپ, بۇل باعىتتا دا كەشەندى جۇمىس قولعا الىندى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن «دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت تۋرالى» زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. بيىلدان باس­تاپ كاسىبي كلۋبتاردى ۇستاۋعا جۇمسالاتىن بيۋدجەتكە ليميت قويىلدى. قازاقستان ازاماتى ەمەس سپورتشىلارعا بيۋدجەتتەن قارجى بولىنبەيدى. «سپورتتىڭ باسىم تۇرلەرى» ۇعىمى ناقتىلانىپ, وڭىرلىك تىزبەسى بەكىتىلدى.

قاشاندا بۇقارالىق سپورتتى نىعاي­تىپ, حالىقتىڭ سالاۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ينفراقۇرىلىمعا بايلاۋلى. قۋانارلىعى, سپورت نىساندارىن سالۋدا ىلگەرىلەۋشىلىك بايقالادى. بىلتىردىڭ وزىندە 90 سپورت نىسانى پايدالانۋعا بەرىلدى. ونىڭ ىشىندە 61 كەشەن اۋىلداردا بوي كوتەردى. بيىلعى توعىز ايدا 32 سپورت كەشەنى اشىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 70 نىساننىڭ قۇرىلىسى بىتەدى.

ارناۋلى مەملەكەتتىك قور ەسەبىنەن 33,2 ملرد تەڭگەگە ءتورت سپورت قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. مۇنىڭ بارلىعى دا ۇلت ساۋلىعى جولىنداعى, بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ باعىتىنداعى ىلكىمدى ءىس-شارالار.