فورۋم • 21 قازان, 2025

دەنساۋلىق كۇزەتىندەگى جاس عالىمدار فورۋمى

80 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

جۋىردا, ياعني 17–18 قازان كۇندەرى شىمكەنتتەگى وڭتۇستىك قازاقستان مەديتسينا اكادەمياسىنىڭ باس عيماراتىندا جاس عالىمدار مەن ستۋدەنت­تەردىڭ III حالىقارالىق فو­رۋمى ءوتتى. وعان ءوز ەلى­مىزبەن بىرگە وزبەكستان, ازەربايجان, قىرعىزستان, تاجىكستان, ءۇندىستان, گەرمانيا, پولشا, رەسەي مەملەكەتتەرىنەن كەلگەن جاس زەرتتەۋشىلەر مەن وقىتۋشىلار قاتىستى. العاشقى بولىپ ءسوز العان اكادەميا رەكتورى جاننا سەيىتجانوۆا جينالعان قاۋىمدى فورۋمنىڭ اشىلۋ سالتاناتىمەن قۇتتىقتادى. ول سونداي-اق بيىل وسىمەن ءۇشىنشى مارتە ۇيىمداستىرىل­عان عىلىمي باسقوسۋعا قاتىسۋعا الىس-جاقىن شەتەلدەن ارنايى كەلگەن قوناقتارعا ەرەكشە ريزا­شىلىعىن ءبىلدىردى.

دەنساۋلىق كۇزەتىندەگى جاس عالىمدار فورۋمى

«عىلىم سالاسىنىڭ مەدي­تسينادا ماڭىزى ايرىقشا. جاڭا تەحنولوگيانىڭ ارقاسىندا دەن­ساۋلىق ساقتاۋ سالاسى كۇننەن-كۇنگە دامىپ, وركەندەپ جاتىر. پروگرەسس مەديتسيناعا وتە قاجەت. سونىڭ كومەگىمەن تالاي ەمدەلمەيتىن اۋرۋ جازىلدى, شىعۋ تەگى بەلگىسىز دەرتتەر انىقتالدى. وسىلايشا, عىلىم ارقىلى ادام­نىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ باعىتىندا ۇلكەن جەتىستىككە جەتىپ وتىرمىز. ادامزات دامۋى ءبىر ورىندا تۇرمايدى. سونىڭ ىشىندە مەديتسينادا كۇن وتكەن سايىن تىڭ جاڭالىقتار اشىلىپ جاتىر. وتاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى وسى وزگەرىستەرگە ءاردايىم دايىن ءجۇرۋ كەرەك. عىلىم كوشىنەن قالىپ كەتپەۋدىڭ جالعىز جولى جاس عالىمداردىڭ ءوز يدەيالارى مەن ىزدەنىستەرىن ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك جاساۋ. سونىمەن قاتار بۇل سالادا وزگە شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن بايلانىس ورناتىپ, تاجىريبە الماسىپ تۇرۋ دا ماڭىزدى. وسىلايشا, ءار ەلدىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرىن سارالاپ, ولاردىڭ جاقسى يدەيالارىن ءوز پايدامىزعا جاراتىپ وتىرۋىمىز قاجەت. ال ءوزارا شەبەرلىك الماسىپ, ءبىر-بىرىنەن تاجىريبە ۇيرەنەتىن ەڭ ۇتىمدى ءتاسىل – ول وسىنداي عىلىمي باسقوسۋلار مەن فورۋمدار», دەدى ج.سەيىتجانوۆا.

پلەنارلىق وتىرىستا س.ج.اسفەن­دياروۆ اتىنداعى ­­­قا­زاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەر­­­­سي­تەتى, ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ­ورتا­­­لىعى, نازارباەۆ ۋنيۆەر­سيتەتى, ­سە­­چەنوۆ ۋنيۆەرسيتەتى (رەسەي), ­بۇ­حارا, سامارقاند جانە تاش­كەنت ­مەديتسينا ۋنيۆەر­سي­تەت­تەرى (وزبەكستان), سونداي-اق گەرما­­نيا مەن پولشانىڭ جەتەكشى ­جوعا­رى وقۋ ورىندارىنىڭ وكىل­دەرى بيومەديتسينا, يننوۆا­تسيا­لىق تەحنولوگيالار, جاساندى ينتەل­لەكت پەن فارماتسەۆتيكا سالالارىن­داعى ءوز عىلىمي جەتىس­تىكتەرىن ورتاعا پاش ەتتى.

ماسەلەن, رەسەيدىڭ سوچي قالاسىنان كەلگەن عالىم كەريم مۋتيگ بۇيرەك اۋرۋىن ەرتە انىقتاۋدىڭ تاسىلدەرىن ويلاپ, سونى جۇزەگە اسىرىپ جاتقانىن جەتكىزدى. عالىمنىڭ پىكىرىنشە, بۇيرەك اعزاسىنىڭ ساۋلىعىن ەرتە كەزدەن ويلاۋ – ادامنىڭ ساپالى ءومىرىنىڭ كەپىلى. ء«بىر وكىنىشتىسى, بۇيرەك باۋىر سەكىلدى ءوز-ءوزىن قايتا جاڭعىرتا المايدى. قىزمەتى ءبىر بۇزىلسا, تولىق ساۋىعىپ كەتۋى وتە قيىن. سوندىقتان وعان جاس­تايىنان كۇتىم قاجەت», دەيدى عالىم. ونىڭ ايتۋىنشا, الەمدە بۇگىندە بۇيرەك اۋرۋىمەن اۋىراتىن ادامدار سانى كوبەيىپ بارادى. كەسەلدىڭ الدىن الۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى – ەرتە دياگنوستيكالاپ, سول بويىنشا قاجەتتى ەمدىك شاراسىن جاساۋ ەكەن.

اكادەميا دارىگەرلەرمەن بىرگە فارماتسەۆت مامانداردى دا وقىتىپ شىعارادى. ولاردىڭ اراسىندا عىلىمي ىزدەنىس ۇستىندە جۇرگەن جاس عالىمدار بار. سونداي-اق بولاشاق ماماندار اۋديتوريادا العان تەوريالىق ءبىلىمىن تاجىريبە جۇزىندە سىناپ كورۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى الاڭى شىمكەنتتەگى ءىرى كاسىپورىننىڭ ءبىرى «حيمفارم» زاۋىتى بولىپ وتىر. بۇل ءوندىرىس ورنىندا ەلى­مىزدە قولدانىلاتىن كوپتەگەن ءدارى-دارمەك ءتۇرى شىعارىلادى. بۇگىندە «حيمفارمنىڭ» وتاندىق ءدارى-دارمەك نارىعىنداعى ۇلەسى ارتىپ كەلەدى. ينۆەستيتسيا كوزى بولعان كاسىپورىن وندىرىستەن بولەك, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋدا دا ەكونو­مي­كاعا ۇلكەن پايداسىن تيگىزىپ جاتىر. وسى كۇندە زاۋىتتا ەڭبەك ەتىپ جاتقان قىزمەتكەرلەردىڭ باسىم كوپ­شى­لىگى – شىمكەنتتەگى مەديتسينالىق اكادەميانى بىتىر­گەن تۇلەكتەر. زاۋىتتىڭ تۇراق­تى جۇمىس ىستە­ۋىنە قالا اكىمدىگى دە مۇددەلى. بۇل ورايدا, جۋىر­دا شاھار باسشىسى عابيت سىزدىق­بەكوۆتىڭ «حيمفارم» جشس باس ديرەكتورى ادام الەكسەيۋكپەن كەزدەسۋىن ايتىپ وتۋگە بولادى. جۇزدەسۋدە تاراپتار ءوندىرىس قۋاتىن ارتتىرۋ مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. كاسىپورىن قۋاتى ارتسا, مەگاپوليسكە جاقسى. سەبەبى وندا قوسىمشا جۇمىس ورنى كوبەيەدى دەگەن ءسوز. بۇل جەردە زاۋىتقا قاجەتتى مامان دايارلايتىن اكا­دەميانىڭ دا ۇتارى كوپ.

ءوز كەزەگىندە ءىس-شارا اياسىندا وتكەن III حالىقارالىق حيرۋرگيالىق وليمپيادا جاس دارىگەرلەردىڭ كاسىبي داعدىلا­رىن شىڭداۋعا باعىتتالدى. وليم­پياداعا 17 كوماندا قاتىسىپ, جوعارى دەڭگەيدەگى شەبەرلىك پەن كلينيكالىق ويلاۋ قابىلەتتەرىن كورسەتتى. سونىمەن قاتار فورۋم شەڭبەرىندە يننوۆاتسيالىق ستارتاپتار بايقاۋى ءوتتى. وندا 14 جوبا اۆتورى ساراپشىلارعا ءوز يدەيالارىن ۇسىندى. ۇزدىك جوبالار اقشالاي جانە ارنايى سىيلىقتارمەن ماراپاتتالدى. ودان بولەك, عىلىمي باسقوسۋدىڭ سەكتسيالىق وتىرىستارىندا 500-دەن استام عىلىمي بايانداما تىڭدالدى. قاتىسۋشىلار بيومەديتسينا, قوعامدىق دەنساۋ­لىق ساقتاۋ, نانوتەحنولوگيا, يننو­ۆاتسيالىق مەديتسينا جانە جاساندى ينتەللەكت باعىتتارىندا ءوز زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەلەرىن باياندادى.

عىلىمي باسقوسۋدىڭ جابىلۋ سالتاناتىندا قاتىسۋشىلار ەستەلىك سىيلىقتارمەن, ارنايى العىسحاتتارمەن ماراپاتتالدى. مۇنداي جيىن جاس عالىمدار مەن مەديتسينا سالاسىندا ىزدەنىس جولىنا تۇسكەن ءبىلىمدى ستۋدەنتتەرگە كەلەسى جاڭا بەلەستەردى باعىندىرۋعا كۇش-قۋات بەرەرى ءسوزسىز. ءىس-شاراعا كەلىپ, ءوز جاڭالىعىمەن بولىسكەن بارشا قوناقتار ارىپتەستەرىنىڭ عىلىمي ەڭبەكتەرىنىڭ بايانداماسىن تىڭداپ, وزدەرىنە پايدالى كوپ ماعلۇمات الىپ قايتتى.

«مەديتسيناداعى جاڭالىقتار مەن بارشا جەتىستىك ادامزات پايداسى ءۇشىن جۇمىس ىستەۋ كەرەك. سوندىقتان عالىمدار ويلاپ تاپ­قان دۇنيەلەر الەمگە تەز تاراپ, قولدانىسقا ەرتە ەنۋ ءۇشىن عى­لىم سالاسىندا ءوزارا ىقپالداستىق كۇشتى بولۋ قاجەت. اكادەميا­دا وتكەن جاس عالىمدار جيىنى ­وسى ماقساتتى جۇزەگە اسىرعان بىر­دەن-ءبىر قۇرال بولدى. عىلىم­نىڭ ادام بالاسىنا بەرەر پايدا­سى مول ەكەنى تالاسسىز. اسىرەسە ­مەديتسينادا ونسىز بۇگىنگىدەي ۇلكەن جەتىستىككە جەتە الماس ەدىك. سول عىلىمي جەتىستىكتىڭ ار­قاسىندا ادامزات بۇگىندە بارلىق اۋرۋمەن ناتيجەلى كۇرەسۋدىڭ جولىن تاۋىپ, سىرقاتتىققا بوي الدىرماي ۇزاق ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. قىسقاسى, فورۋم جاس زەرتتەۋشىلەر مەن ستۋدەنتتەر ءۇشىن عىلىم مەن تاجىريبەنى توعىستىرعان, جاڭا يدەيالارعا شابىتتاندىرعان جانە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتقان ۇلكەن الاڭعا اينالدى», دەدى ۇيىمداستىرۋشىلار.

سوڭعى جاڭالىقتار