دوڭگەلەك ۇستەلدە ءسوز سويلەگەن وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن ىسكە اسىپ جاتقان باسىم باعىتتاردى اتاپ ءوتتى. اتاپ وتكەندەي, دۇنيەجۇزىلىك كونگرەستىڭ قازاقستاندا ءوتۋىنىڭ سالماعى باسىم. بيىل جىل باسىندا لوندوندا وتكەن بەدەلدى BettShow-دا IFIP قاۋىمداستىعى قازاقستانداعى ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدەگى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ جوعارى باعالاندى. وسى ورايدا دامىعان ەلدەردىڭ ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى وزىق تاجىريبەلەردى ساپالى ەنگىزۋدىڭ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى.
– ەلىمىزدە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ سالاسىن دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە. مەملەكەت باسشىسى 2019 جىلدان باستاپ ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرىن جۇيەلى شەشۋ ماقساتىندا 9 مارتە ناقتى تاپسىرمالار بەرىلدى. ينكليۋزيانىڭ نەگىزى – ادامي قۇندىلىقتار: سىيلاستىق, قابىلداۋ جانە قولداۋ. ءبىز زاماناۋي سىن-قاتەرلەر مەن جاھاندىق ۇردىستەردى ەسكەرە وتىرىپ, ءبىلىم مازمۇنىن جەتىلدىرۋدە كۇش بىرىكتىرىپ, ءتيىمدى ستراتەگيالار ازىرلەۋ, تاجىريبە الماسۋ جانە قولداۋ مەحانيزمدەرىن نىعايتۋعا شاقىرامىز, – دەپ اتاپ ءوتتى ۆەدوستۆو باسشىسى.
2021 جىلى العاش رەت پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىمەن بارلىق بالانىڭ ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرەتىن «ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى.
– بۇل زاڭ ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا, ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا جانە مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان زاڭنامالىق بازانى ايتارلىقتاي كۇشەيتتى. مەملەكەت تاراپىنان ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە بارلىق دەڭگەيدە وقىتۋعا جاعداي جاساۋ كەپىلدىكتەرى بەكىتىلىپ, پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق سۇيەمەلدەۋ مەن ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرىن باعالاۋ تەتىكتەرى ەنگىزىلدى. پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق سۇيەمەلدەۋدىڭ ءۇش دەڭگەيلى مودەلى, سونداي-اق مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار ءۇشىن ارنايى ستاندارت ازىرلەندى. بالالاردى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا سۇيەمەلدەۋ جانە قولداۋ ماقساتىندا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ تيپتىك شتاتتارىنا جاڭا لاۋازىمدار ەنگىزىلدى. ناتيجەسىندە, بۇگىندە مەكتەپتەردە 10 مىڭعا جۋىق ارنايى پەداگوگ پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق قولداۋ كورسەتەدى, 1000-عا جۋىق بالا جەكە كومەكشىمەن قامتىلدى, بالاباقشالار مەن كوللەدجدەردە پەداگوگ-اسسيستەنت لاۋازىمى ەنگىزىلدى. ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن جاعداي جاسالعان ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ۇلەسى 91, ارنايى پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق قولداۋمەن قامتۋ 85 پايىزعا جەتتى, – دەدى مينيستر.
ەلىمىزدە ەرەكشە بالالاردى قولداۋ ينفراقۇرىلىمى قارقىندى دامۋدا. قازىرگى تاڭدا 509 ارنايى ۇيىم, سونىڭ ىشىندە 46 ارنايى بالاباقشا, 99ارنايى مەكتەپ, 110 پمپك, 230 تۇزەتۋ كابينەتى, 11 اۋتيزم ورتالىعى جانە 13 وڭالتۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. سونىمەن قاتار, وڭىرلەردە 1000-نان استام قولداۋ كابينەتى اشىلعان.
– بۇگىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ IV وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس «مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردى كەشەندى قولداۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ازىرلەندى. بۇل قۇجات العاش رەت ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ سالالارىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن بىرىكتىرەتىن كەشەندى تاسىلگە نەگىزدەلمەك. ماقسات – ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردىڭ ءبىلىم الۋ, مەديتسينالىق جانە الەۋمەتتىك قىزمەتتەرگە قول جەتكىزۋىن ۆەدومستۆوارالىق ۇيلەستىرۋ قاعيداسىمەن قامتاماسىز ەتۋ. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن اۋتيزم ورتالىقتارىنىڭ جەلىسى كەڭەيتىلىپ, بالالاردى تۋعاننان باستاپ ماماندىق العانعا دەيىن سۇيەمەلدەۋ تۇجىرىمداماسى بەكىتىلدى. سوڭعى ەكى جىلدا وقۋ-ادىستەمەلىك بازانى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا 97 وقۋلىق, 88 تيپتىك باعدارلاما جانە 50 ادىستەمەلىك ۇسىنىم ازىرلەندى. ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدا تسيفرلاندىرۋ ماڭىزدى ءرول اتقارۋدا. ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ دەرەكتەر قورىندا ارنايى مودۋلدەر ىسكە قوسىلىپ, ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىگى بار بالالاردى قولداۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك قىزمەتتەر تولىق اۆتوماتتاندىرىلدى. بۇل جۇيە مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەلەرمەن ينتەگراتسيالانىپ, پروتسەستەردى ايتارلىقتاي جەڭىلدەتتى. ناتيجەسىندە, پسيحولوگيالىق-مەديتسينالىق-پەداگوگيكالىق كونسۋلتاتسيالارداعى كەزەكتىلىك 50 پايىزعا دەيىن قىسقاردى» دەپ اتاپ ءوتتى مينيستر.
جيىندا تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىم ءمينيسترى سايدزودا راحيم حامرو, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, SEAMEO Secretariat ديرەكتورى داتۋك حابيبا ابدۋل راحيم, الماتىداعى UNESCO Regional Bureau ديرەكتورى امير پيريچ, UNICEF وڭىرلىك كەڭەسشىسى نورا شاباني, International Forum of Inclusion Practitioners (IFIP) پرەزيدەنتى دانيەل سوبەل, الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ وكىلدەرى ءسوز سويلەدى.
كونگرەسس بارىسىندا ءاربىر بالانىڭ تەڭ قۇقىلى ءبىلىم الۋىن كوزدەيتىن «ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ جونىندەگى» الماتى دەكلاراتسياسى قابىلداندى. دەكلاراتسيا – ادامي كاپيتالدى دامىتۋ, الەۋمەتتىك بىرلىكتى نىعايتۋ جانە زاماناۋي تەحنولوگيالار ارقىلى جاڭا مۇمكىندىكتەر اشۋدا ناقتى باعدار بولماق.
كونگرەسس اياسىندا Innovation Expo كورمەسى ءوتىپ, ينكليۋزيالىق ءبىلىم بەرۋدەگى جاڭا شەشىمدەر مەن زاماناۋي تەحنولوگيالار تانىستىرىلدى.
الماتى
