ينتەللەكتۋالدىق مەنشىك قۇقىعى – ادامنىڭ وي ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىن قورعايتىن زاڭدى قۇرال. ول پروزا مەن كومپيۋتەرلىك باعدارلامالاردان باستاپ, سۋرەت, كينو, مۋزىكا سياقتى شىعارمالارعا قولدانىلادى. سونىمەن قاتار كيىم ديزاينى مەن ءدارى-دارمەكتەر دە وسى قۇقىقتىڭ اياسىندا قورعالادى. ءتىپتى گەنەتيكالىق تۇرلەندىرىلگەن جانۋارلار مەن وسىمدىكتەر دە ينتەللەكتۋالدىق مەنشىكتىڭ نىسانىنا جاتادى.
ساراپشى رامازان كوكجالدىڭ ايتۋىنشا, جۋرناليست اۆتورلىق قۇقىق نورمالارىن بىلۋگە مىندەتتى.
«جۋرناليستيكادا اۆتورلىق قۇقىقتى ساقتاۋ, ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە شىعارماشىلىق ەڭبەكتىڭ قادىرىن مويىنداۋ. ءاربىر فوتو, ءماتىن نەمەسە بەينەماتەريال – اۆتوردىڭ ينتەللەكتۋالدىق مەنشىگى. ەگەر ول رۇقساتسىز پايدالانىلسا, بۇل زاڭ بۇزۋ عانا ەمەس, كاسىبي ادالدىققا قارسى قادام بولادى. مۇنداي ارەكەت رەداكتسيانىڭ دا بەدەلىن ءتۇسىرىپ, ءتىپتى سوتقا دەيىن اپارۋى مۇمكىن», دەيدى ول.
زاڭگەر ەلىمىزدىڭ باق جۇيەسىندەگى قوعامدىق رەزونانس تۋعىزعان كەيىنگى وقيعالاردان مىسال كەلتىردى. اقپاراتتىڭ راستىعىن ساراپتاۋ, ونى زاڭ شەڭبەرىندە جاريالاۋ شارتتارىن ءتۇسىندىردى. ايتۋىنشا, اۆتورلىق قۇقىق تۋىندى جاريالانعان ساتتەن باستاپ اۆتوماتتى تۇردە كۇشىنە ەنەدى.
«فوتوگراف الەۋمەتتىك جەلىگە سۋرەت جۇكتەگەن كۇننەن باستاپ ول زاڭمەن قورعالادى. سوندىقتان كەز كەلگەن باسىلىم وسىنداي ماتەريالدى قولدانعىسى كەلسە, مىندەتتى تۇردە اۆتوردىڭ رۇقساتىن الىپ, كەلىسىمشارت جاساسۋى قاجەت. اۆتوردىڭ اتى-ءجونىن كورسەتپەي جاريالاۋ – تىكەلەي قۇقىق بۇزۋشىلىق», دەپ ەسكەرتتى ر. كوكجال.
راسىندا, كوپ جاعدايدا جاۋاپكەرشىلىك رەداكتسيانىڭ موينىندا بولادى. سەبەبى جۋرناليست ماقالانى قىزمەتتىك مىندەتىن اتقارىپ ءجۇرىپ جازسا, ونىڭ م ۇلىكتىك قۇقىعى رەداكتسياعا تيەسىلى. سوتتا كوبىنە رەداكتسيا جاۋاپ بەرەدى. بۇل تالاپتى ەلەمەۋ قارجىلىق شىعىن اكەلۋمەن قاتار, قوعام الدىنداعى سەنىمگە دە نۇقسان كەلتىرەدى.
رامازان كوكجال «اۆتورلىق قۇقىق جانە ساباقتاس قۇقىقتار تۋرالى» زاڭى بويىنشا فوتو, ءماتىن, بەينەماتەريال – بارلىعى اۆتورلىق قۇقىقپەن قورعالاتىنىن ايتادى.
«كوپشىلىكتىڭ ويىنشا, اۆتورلىق قۇقىقتى قورعاۋ ءۇشىن ارنايى تىركەۋ قاجەت. شىن مانىندە ولاي ەمەس. زاڭ بويىنشا, تۋىندىنى جاساعان ساتتەن باستاپ اۆتورلىق قۇقىق اۆتوماتتى تۇردە پايدا بولادى. ءتىپتى الەۋمەتتىك جەلىگە جاريالانعان فوتو دا تولىقتاي قورعالادى», دەيدى زاڭگەر.
