سۋرەتتى تۇسىرگەن – جۇماباي مۇسابەكوۆ
قاراتال اۋدانىنداعى ۇمتىل اۋىلىنىڭ تۇرعىن سانى ەكى جۇزگە دە جەتپەيدى. 34 ءۇي عانا بار. حالىقتىڭ بار تىلەگى تازا سۋ بولعان. جاقىندا قايتارىلعان اكتيۆتىڭ ناتيجەسىندە اياداي عانا ەلدى مەكەن ورتالىقتاندىرىلعان اۋىزسۋ جەلىسىنە قوسىلادى.
تازا اۋىزسۋ – تىرشىلىكتىڭ نەگىزى عانا ەمەس, ادام ءومىرىنىڭ ساپاسىن ايقىندايتىن باستى كورسەتكىشتىڭ ءبىرى. وسى ورايدا وڭىردە ەلدى مەكەندەردى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ كەلەدى. بۇگىندە وبلىستاعى 356 ەلدى مەكەننىڭ ىشىنەن 327-ءسى, ياعني 92%-ى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتىلعان. قالالىق 6 ەلدى مەكەننىڭ بارلىعى, اۋىلدىق 321 ەلدى مەكەن تازا سۋعا قوسىلعان. 24 اۋىل ورتالىقتاندىرىلماعان سۋمەن, 7 ەلدى مەكەن تاسىمالداناتىن سۋمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
«بالپىق اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى ۇمتىل اۋىلىنىڭ سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسىن قايتا جاڭارتۋ, سالۋ جوباسى اياقتالۋعا جاقىن. قاجەتتى ماتەريالدار ساتىپ الىندى. سۋ جەلىلەرىنىڭ ۇزىندىعى – 5 916 م. سۋ قۇبىرىن قايتا جاڭعىرتۋعا 291 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىندى. ساراپتاما قورىتىندىسى 2023 جىلى اياقتالدى. جوبا قۇنى 309 ملن تەڭگەنى قۇرايدى. مەملەكەتكە قايتارىلعان اكتيۆتەر ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلىپ جاتىر», دەدى قاراتال اۋدانىنىڭ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, جولاۋشىلار كولىگى, اۆتوموبيل جولدارى جانە تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسياسى ءبولىمىنىڭ باسشىسى تالعات ۋاليەۆ.
قازىردە تۇرعىنداردى ساپالى اۋىزسۋمەن قامتۋ ماقساتىندا 18 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ونىڭ 13-ءى جاڭا, 5-ەۋى اۋىسپالى جوبا. جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن كوكسۋ ستانساسىندا, تالدىقورعان قالاسىندا وسىنداي ءۇش جوبانىڭ قۇرىلىسى قولعا الىنعان. سونىمەن قاتار الاكول اۋدانىنىڭ قوڭىر اۋىلىندا ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلۋعا ءتيىس. بيىل قۇرىلىس جۇمىستارى تولىق اياقتالىپ, تۇرعىندار تازا سۋعا قول جەتكىزەتىن بولادى.
«اقسۋ اۋدانىنىڭ قوپالى, پانفيلوۆ اۋدانىنىڭ جيدەلى اۋىلدارىنا كىشى بلوك-مودۋلدەر (كبم) ورناتىلىپ, اۋىزسۋ تاپشىلىعىن شەشۋ كوزدەلىپ وتىر. اتقارىلىپ جاتقان اۋقىمدى جوبالاردىڭ ناتيجەسىندە وبلىستاعى 331 ەلدى مەكەن (92,4%) ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى», دەيدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى الىبەك جاقانباەۆ.
كەيىنگى ءۇش جىلدا وبلىستا 420 شاقىرىمنان استام سۋ قۇبىرى جەلىسى جاڭعىرتىلىپ, 24 اۋىلدىڭ تۇرعىندارى تۇتىناتىن اۋىزسۋدىڭ ساپاسى جاقسارعان. قاراتال اۋدانىنداعى ەڭ شەتكەرى ورنالاسقان كوپبىرلىك اۋىلى جۇمىستىڭ ناقتى ناتيجەسىن كورىپ وتىرعان ەلدى مەكەندەردىڭ ءبىرى. بۇرىنعى ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەسىندە سۋدىڭ قۇرامىنداعى تۇز مولشەرى رۇقسات ەتىلگەن شەكتەن بىرنەشە ەسە جوعارى بولىپ كەلگەن. جىلدار بويى ساپاسىز سۋ ىشۋگە ءماجبۇر بولعان تۇرعىنداردىڭ ماسەلەسى وبلىس اكىمىنىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن شەشىمىن تاپتى.
«تۇزدى سۋدىڭ دەنساۋلىققا زيان ەكەنىن بىلسەك تە, امالسىز تۇتىناتىن ەدىك. قازىر تازا, ساپالى اۋىزسۋعا قول جەتكىزىپ وتىرمىز. سونىمەن قوسا, جولىمىز جوندەلدى. بۇرىن ۇشتوبەگە بارۋ ءبىر ماشاقات ەدى, قازىر 1,5 ساعاتتا جەتەمىز», دەيدى اۋىل تۇرعىنى ەرتىس بولاتبەكوۆ.
الاكول اۋدانىنداعى لەپسى اۋىلىندا دا اۋىزسۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىندە تۇر. ەلدى مەكەندەگى سۋمەن قامتۋ جەلىسى وسىدان 40 جىل بۇرىن, 1980-جىلدارى سالىنعان. جەلى مۇلدە جارامسىز كۇيگە تۇسكەن. بۇگىندە تۇرعىندار تىرشىلىك ءنارىن ۋاقىتشا, قولدان جاسالعان سۋ كوزدەرىنەن الىپ وتىر. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 800 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, جىل سوڭىنا دەيىن اۋىل ورتالىق سۋ جۇيەسىنە قوسىلماقشى. سول سياقتى بيباقان اۋىلىندا دا سۋ جۇيەسى جاڭارتىلىپ, تۇرعىندار تازا اۋىزسۋعا قول جەتكىزدى. بۇعان دەيىن ەل تۇرعىندارى اۋلالارعا ورناتىلعان سورعى ارقىلى عانا سۋ الاتىن. اسىرەسە جاز مەزگىلىندە باقشا سۋارۋعا جەتپەي, سۋدى ۇنەمدەۋگە تۋرا كەلەتىن ەدى.
«لەپسى اۋىلىن ورتالىقتاندىرىلعان اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جوباسىنا قاتىستى جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەنىپ, مەردىگەر انىقتالدى. جوبادا 49,4 شاقىرىم جاڭا سۋ جەلىسى, ەكى سورعى ستانساسى, ەكى رەزەرۆۋار, ترانسفورماتورلىق قوسالقى ستانسا, ديزەلدى ەلەكتر ستانساسىن سالۋ قاراستىرىلعان. اۋداننىڭ كليماتتىق جاعدايىن ەسكەرە وتىرىپ, قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى ءساۋىر ايىندا باستالدى», دەدى وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايدوس بەكەتاەۆ.
ايتا كەتەلىك, الاكول اۋدانىندا تەرەكتى, كوكتۇما, ەكپىندى اۋىلدارىندا سۋ جۇيەسى جاڭعىرتىلدى. ەڭ كۇردەلى نۇكتەلەردىڭ ءبىرى سانالاتىن توقجايلاۋ اۋىلىندا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى تولىق اياقتالىپ, جۇيەنى سىناقتان وتكىزۋ, پايدالانۋعا بەرۋ كەزەڭى ءساتتى ءوتتى. جۇيە تولىق ىسكە قوسىلعاندا اۋىل تىرشىلىگى ءتىپتى جاندانا تۇسەدى. بۇل تەك ينفراقۇرىلىمنىڭ جەتىستىگى ەمەس, الەۋمەتتىك ادىلدىكتىڭ, اۋىل ءومىرىن جاڭعىرتۋ مەن دامىتۋعا دەگەن مەملەكەتتىڭ ناقتى ىنتا, ىقپالىنىڭ كورىنىسى.
جەتىسۋ وبلىسى
