وسى جوبالاردىڭ ىشىندە ادەبي شەبەرلىك مەكتەبى ەرەكشە مانگە يە. بۇل مەكتەپتىڭ باستى ماقساتى — جاس ادەبيەتشىلەردىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتىن اشۋ, شەبەرلىگىن شىڭداۋ, كاسىبي باعىت-باعدار بەرۋ. جوبا ۇيىمداستىرۋشىلارى مەكتەپ ارقىلى جازۋ تەحنيكاسىن عانا ەمەس, ادەبيەتكە دەگەن تەرەڭ كوزقاراس پەن جاۋاپكەرشىلىكتى دە ۇيرەتكىسى كەلەدى.
بىلتىر شەبەرلىك مەكتەبى تابىستى ءارى ناتيجەلى ءوتتى. ودان وتكەن بىرقاتار جاس اقىن بيىل «جاڭا قازاقستاننىڭ ادەبي-تانىمدىق پانوراماسى» جوباسىنا قاتىسۋعا جولداما الدى. بيىلعى «جازۋشىلاردىڭ ادەبي شەبەرلىك مەكتەبى» كۋرسىنا ءوتىنىم بەرگەن كوپتىڭ ىشىنەن ەلىمىزدىڭ 20 وڭىرىنەن دارىندى جاس قالامگەرلەر ىرىكتەلىپ الىندى. ەركىن قاتىسۋشىلار دا بولدى.
بۇل جوبانىڭ ءساتتى جۇزەگە اسۋىنا شەتەلدىك جانە وتاندىق قالامگەرلەر ۇلەس قوستى. پولياك اقىنى, ادەبيەتتانۋشى, ونەرتانۋشى, پولشا رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قايراتكەرى, باسپاگەر مالگوجاتا مارتلەۆسكا, قىرعىز اقىنى, قىرعىزستان ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قايراتكەرى, قىرعىز رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى نۇرلان قالىبەكوۆ, وزبەكستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, فيلوسوف, تۇركىتانۋشى, فيلولوگيا عىلىمدارى بويىنشا فيلوسوفيا دوكتورى, ءا.ناۋاي اتىنداعى تاشكەنت مەملەكەتتىك وزبەك ءتىلى مەن ادەبيەتى ۋنيۆەرسيتەتى الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق عىلىمدار كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى انۆار بورانوۆ, ازەربايجاندىق اقىن, ەسسەيست, اۋدارماشى ساليم بابۋللاوگلى الماتىعا ارنايى شەبەرلىك مەكتەبى ءۇشىن كەلىپ, بىرنەشە كۇن بويى جاس قالامگەرلەرگە ءدارىس وقىدى.
م.مارتلەۆسكا دارىستەرىندە ادەبيەتتىڭ الەمدىك مادەنيەت تاريحىنداعى رولىنە توقتالىپ, جازۋشىنىڭ قوعامداعى مارتەبەسى تۋرالى كەڭىنەن ءسوز ەتتى. سونىمەن قاتار «اقىن مەن جازۋشىنىڭ ايىرماسى» تاقىرىبىنداعى ارنايى دارىسىندە جازۋ ماشىعى, الەمدىك تاجىريبە, باسپا ماسەلەلەرىنە توقتالىپ, جاس قالامگەرلەرگە اقىن, اۋدارماشى, باسپاگەر رەتىندە كەڭەسىن بەردى. بۇعان قوسا, «قازىرگى تەحنولوگيالاردىڭ ادەبيەتشىلەرگە توندىرەتىن قاۋپى» ءدارىسى قاتىسۋشىلاردىڭ ەرەكشە قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. جاس قالامگەرلەر پىكىرلەرىن ورتاعا سالىپ, جاڭا زامان ادەبيەتىنىڭ باعىت-باعدارى, ادەبيەتتىڭ بولاشاعى, ونىڭ تەحنولوگيالارمەن «ىمىراعا كەلۋى» تۋرالى ءسوز قوزعادى.
ا.بورانوۆ «تۇركى حالىقتارىنىڭ فولكلورى. التايتانۋ» تاقىرىبىندا تانىمدىق ءدارىس وقىدى. دارىستە تۇركىلىك رۋحاني بىرلىك, مادەني ساباقتاستىق, ادەبيەتتەگى ميفوپوەتيكالىق قۇرىلىمدار تۋرالى وي قوزعادى. اتالعان ءدارىس — اكادەميالىق مازمۇنداعى بايانداما عانا ەمەس, ۇلتتىڭ رۋحاني كودىن ادەبيەت ارقىلى ۇعىنۋعا ارنالعان اشىق ديالوگ الاڭى بولدى. عالىم سوزىندە: «فولكلور — ەسكى اڭىز نە وتكەن كۇننىڭ مۇراسى عانا ەمەس. ول – حالىقتىڭ دۇنيەتانىمى, مىنەزى, تاريحي جادى. تۇركى حالىقتارىنىڭ فولكلورى — مىڭداعان جىلدىق تاريحتان سىر شەرتەتىن, حالىقتىڭ رۋحاني جادىن ساقتاپ كەلە جاتقان اۋقىمدى جۇيە. ال التايتانۋ — وسى تۇركىلىك رۋحاني كەڭىستىكتىڭ ءتۇپ-تامىرىن زەرتتەيتىن پانارالىق عىلىم سالاسى», دەپ اتاپ ءوتتى. زەرتتەۋشى دارىسىندە وسى ەكى باعىتتى بايلانىستىرا وتىرىپ, ادەبيەت پەن تاريحتىڭ تۇيىسكەن تۇستارىن اشا ءبىلدى.
س.بابۋللاوگلى «ولەڭ قۇرىلىسىن تالداۋ» تاقىرىبىندا تانىمدىق ءدارىس وتكىزدى. اقىن قازىرگى پوەزياداعى قۇرىلىمدىق ەرەكشەلىكتەر, ولەڭنىڭ ىشكى ىرعاعى, مەتافورا مەن بەينەلەۋ قۇرالدارىنىڭ قولدانىلۋ تاسىلدەرى تۋرالى كەڭىنەن اڭگىمەلەدى. سونىمەن قاتار جاس اقىنداردىڭ تۋىندىلارىنا ناقتى مىسالدار كەلتىرە وتىرىپ, قۇرىلىمدىق تۇرعىدا تالداۋ جاسالدى. ءدارىس بارىسىندا قاتىسۋشىلار سۇراق قويىپ, پىكىر الماسۋعا مۇمكىندىك الدى. س.بابۋللاوگلى – شىعارماشىلىعىمەن عانا ەمەس, سونداي-اق پوەزيا مەن اۋدارما سالاسىنداعى عىلىمي زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىمەن دە كەڭىنەن تانىمال قالامگەر. ونىڭ ءدارىسى جاس قالامگەرلەر ءۇشىن تىڭ وي, جاڭا باعىت پەن شابىت كوزى بولدى.
نۇرلان قالىبەكوۆ پوەزياداعى ىشكى ۇيلەسىم, سەزىم مەن فورمانىڭ ۇندەستىگى, اقىننىڭ ىشكى داۋىسى جانە ولەڭ قۇرىلىمىنداعى رولدەرى تۋرالى ايتتى. پوەزيا ءسوز عانا ەمەس, ادامنىڭ جان دۇنيەسىنەن شىققان تەرەڭ سەزىمنىڭ كورىنىسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «ناعىز پوەزيا – ءۇنسىز جۇرەكتىڭ شىنايى داۋىسى. اقىن ءۇشىن ەڭ باستىسى, ىشكى الەمىنە ادال بولۋ جانە سول شىنايىلىقتى وقىرمانعا جەتكىزە ءبىلۋ», دەدى ول. ءدارىس بارىسىندا جاس اقىنداردىڭ بىرنەشە ولەڭى وقىلىپ, اۆتورلىق تالقىلاۋ وتكىزىلدى. ن.قالىبەكوۆ ءاربىر ولەڭگە جەكە توقتالىپ, كوركەمدىك قۇرىلىمى, تاقىرىپتىڭ تۇتاستىعى مەن تىلدىك ەرەكشەلىكتەرىنە تەرەڭ تالداۋ جاسادى. ول جاس اقىنداردىڭ شىعارماشىلىعىنداعى كۇشتى تۇستار مەن ءالى دە جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەتىن باعىتتاردى ايتتى. ءدارىس – شىعارماشىلىقپەن اينالىساتىن جاستار ءۇشىن موتيۆاتسيا عانا ەمەس, پوەزيانى تەرەڭ تۇسىنۋگە جول اشقان تاعىلىمدى ساتكە اينالدى.
بۇعان قوسا, جاس قالامگەرلەرگە قازاق ادەبيەتىنىڭ تانىمال قالامگەرلەرى دە ءدارىس بەردى. ولاردىڭ قاتارىندا ءسۇلتانالى بالعاباەۆ, بەكسۇلتان نۇرجەكە ۇلى, بولات ۇسەنباەۆ, جۇماباي قۇليەۆ, كوسەمالى ءساتتىباي ۇلى, نۇرلان قامي, اسىلبەك ىقسان, ءامىرحان مەڭدەكە, جۇسىپبەك قورعاسبەك, مارالتاي رايىمبەك ۇلى, ەرلان ءجۇنىس سىندى بەلگىلى قالامگەرلەر بار.
بيىلعى ادەبي شەبەرلىك مەكتەبىنە العاش رەت ەلىمىزدىڭ 5 عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى شاقىرىلدى. ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى, م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى, ر.ب.سۇلەيمەنوۆ اتىنداعى شىعىستانۋ ينستيتۋتى, تاريح ينستيتۋتى, فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتى وكىلدەرى جاس قالامگەرلەرگە ادەبيەتتەن وزگە سالالار, عىلىم, ءدىن, وزگە دە باعىتتاردا ءبىلىم بەردى. بۇل – جاستارعا كوركەم شىعارماشىلىق قانا ەمەس, ادەبيەتتانۋ مەن عىلىم اراسىنداعى بايلانىستى دا تەرەڭىرەك تۇسىنۋگە مۇمكىندىك.
«اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ, ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ ەلى پوەزيادا باياعىدان وزىق ەكەنى داۋسىز. مەن مۇنى قازاقتىڭ بىرنەشە اقىنىن ءوز تىلىمە اۋدارعاندىقتان ايتىپ وتىرمىن. ادەبي شەبەرلىك مەكتەبى, مەنىڭشە, ماقساتىنا جەتتى. ويتكەنى وتاندىق قالامگەرلەرمەن قوسا, شەتەلدىك قالامگەرلەرگە ءدارىس وقىتۋ, بۇعان قوسا جاس قالامگەرلەردىڭ ءوزىنىڭ ىشكى دايىندىقتارىنىڭ كۇشتى بولۋى جوبا ءساتتى وتۋىنە ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەدى», دەيدى پولشا اقىنى م.مارتلەۆسكا.
ەدىلبەك دۇيسەن,
قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى
