پىكىر • 13 قىركۇيەك, 2025

ىنتىماقتى نىعايتاتىن جيىن

40 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىنگى تاڭدا الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە ءدىني الاۋىزدىق, ەكسترەميزم مەن راديكاليزم سالدارىنان قوعامدا تۇراقسىزدىق تۋىنداپ وتىر. مۇنداي جاعدايدا ءاربىر مەملەكەتتىڭ ەڭ باس­تى ماقساتى – ەل ىشىندەگى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى ساقتاۋ. وسى تۇرعىدان العاندا, ءدىني تۇراقتىلىق – مەملەكەتتىڭ تۇتاستىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزگى شارتى.

ىنتىماقتى نىعايتاتىن جيىن

سۋرەت: aikyn.kz

ءدىني تۇراقتىلىق – قو­عام­داعى ءارتۇرلى ءدىني سە­نىم وكىلدەرىنىڭ ءوزارا سىيلاستىقتا, بەيبىت ءومىر ءسۇرۋى, ءدىني نەگىزدەگى قاقتىعىستاردىڭ, الاۋىزدىق پەن ارازدىقتىڭ بولماۋى. بۇل ۇعىم دىنارالىق كەلىسىمدى, ءدىني ساۋاتتىلىقتى جانە مەملەكەت پەن ءدىن اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى بىلدىرەدى. قوعامدا بىرلىك پەن كەلىسىم ورناسا, ەل ىشىندە بولىنۋشىلىك پەن كيكىلجىڭ بولمايدى. ءدىني الاۋىزدىق – كەز كەلگەن مەم­لەكەتتىڭ تۇتاستىعىنا تونەتىن ۇلكەن قاۋىپ. سوندىقتان ءدىني تۇراق­تىلىق – ەلدىڭ بىرتۇتاستىعىن ساق­تاۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى. قوعام تىنىشتىعى – دامۋدىڭ العى­شارتى. ەل ىشىندە بەيبىت ءومىر مەن كەلىسىم بولسا, ەكونوميكا ءوسىپ, ءبىلىم مەن مادەنيەت داميدى. ىشكى تۇراق­تىلىق – شەتەلدىك ينۆەستيتسيا مەن حالىقارالىق سەنىمنىڭ نەگىزى. جاستاردى تەرىس اعىمداردان قورعاۋ ءۇشىن راديكالدى ۇيىمدار قىز­مەتىنىڭ الدىن الۋ ماڭىزدى. ءدىني ساۋاتتىلىق پەن دۇرىس تاربيە جاس­تاردى جات اعىمدارعا كەتۋدەن قورعايدى.

الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك پەن تولە­­رانت­تىلىق – باستى ۇستانى­­­مى­مىز. ءتۇرلى ءدىن وكىلدە­رىنىڭ تەڭ قۇقىقتا ءومىر ءسۇرۋى قوعام­دا ادى­لەتتى نىعايتىپ, ءوزارا سىي­لاستىقتى ارتتىرادى. بۇل – كوپ­ەتنوستى ەلدەر ءۇشىن ۇلكەن جەتىستىك. بۇل تۇرعىدا ەلىمىز الەمگە ءدىني كەلىسىم مەن بەيبىتشىلىك ۇلگىسىن كورسەتىپ وتىر. ءتۇرلى ءدىن مەن ۇلت وكىلدەرى ءوزارا تاتۋلىقتا ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. بۇنىڭ ءبىر جارقىن دالەلى – الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى ەلىمىزدىڭ بەيبىتسۇيگىش ساياساتىن ايگىلەدى. بۇل فورۋم العاش رەت 2003 جىلى استانا قالاسىندا ۇيىم­­داستىرىلىپ, سودان بەرى ءار ءۇش جىل سايىن تۇراقتى تۇردە ءوتىپ كەلەدى. وسىنداي جاھاندىق دەڭگەيدەگى ءدىني جانە رۋحاني كوشباسشىلاردىڭ باسىن قوسۋ  ەلى­مىزدىڭ ىنتىماقشىل, كەلىسىم ورنا­تۋشى مەملەكەت ەكەنىن كورسە­تە­دى. ءارى حالىقارالىق ارەنا­داعى بەدە­­­لىمىزدى ارتتىرادى.

سەزدىڭ ءوتۋى قازاق قوعامىندا ءدىني جانە ەتنوستىق كەلىسىمنىڭ قالىپ­تاسقانىن دالەلدەيدى. مەم­لەكەت تۇرعىندارى ءتۇرلى ءدىندى ۇس­­تان­­­­عانىمەن, بەيبىت قاتىناس پەن بىرلىكتە ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. بۇل قوعام ىشىندەگى رۋحاني تۇ­راق­­­تى­لىقتىڭ نىعايۋىنا, ۇر­پاق تار­­بيەسىنە جانە ۇلتتىق بىر­لىك­تى ساق­­تاۋعا وڭ ىقپال ەتەدى. كۇن تار­تى­بىندە ءجيى كوتەرىلەتىن ماسە­لە­­نىڭ ءبىرى – ءدىني ەكسترەميزم مەن راديكاليزمگە قارسى كۇرەس. الەمدىك ءدىن كوش­باسشىلارى بۇل تاقىرىپتا ءوز ۇندەۋلەرىن جاريا­لاپ, ادامزاتتى بەيبىت ومىرگە, تو­زىم­­دىلىككە شاقى­رادى. بۇل ەلى­مىز­­گە عانا ەمەس, بۇكىل الەمگە تى­نىش­­­تىق پەن قاۋىپ­­سىزدىكتى نى­عاي­تۋدىڭ جولىن ۇسى­نادى.

وسىنداي ۇلكەن ءىس-شارا بارىسىندا شەتەلدەن كەلگەن كوپتەگەن دەلەگاتسيا, باق وكىلدەرى مەن قو­ناق­تار ەلدىڭ مادەنيەتىن, تاريحىن, ءدىني تاتۋلىعىن كورەدى. بۇل قا­زاق ەلىنىڭ تۋريستىك تارتىم­دى­لى­­عىن ارتتىرىپ, الەمگە اشىق ەل ەكەنىن دالەلدەيدى. ءدىني قاۋىم­دار اراسىنداعى ءوزارا تۇ­سىنىس­تىك پەن سىيلاستىقتى نى­عاي­­تۋعا ۇلەس قوسادى. دىندەر ارا­سىن­داعى ور­­تاق قۇن­دىلىقتاردى العا شىعا­رۋ ارقىلى ادامدار اراسىندا تو­زىم­دىلىك پەن ديالوگ مادەنيەتى قا­لىپتاسادى. بۇل بۇگىنگى جاھان­دىق ساياسي جاعدايعا بايلانىستى اسا قاجەت قاسيەتتىڭ ءبىرى. ۇلتتىق مۇد­دەگە دە, الەمدىك قاۋىپسىزدىككە دە قىز­­­مەت ەتەتىن ماڭىزدى تاريحي باس­تاما.

 

رۇستەم سابىرجان ۇلى,

اتىراۋ وبلىسى ءدىن ىستەرى باسقارماسىنىڭ باسشىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

استانا قالاسىنىڭ پروكۋرورى اۋىستى

تاعايىنداۋ • بۇگىن, 11:35