باسىلىم • 13 قىركۇيەك, 2025

بەيبىت بەينەلەگەن بەكزاتتىڭ بولمىسى

40 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

استانادا جازۋشى بەيبىت سارىبايدىڭ «بەكزات. شارشى الاڭنان تىس ءومىر» اتتى كىتابىنىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى. بۇل دەرەكتى رومان جيىرما جاسىندا وليمپ شىڭىن باعىندىرعان داڭقتى بوكسشى بەكزات ساتتارحانوۆتىڭ چەمپيون بولعانعا دەيىنگى ءومىرى مەن بالالىق شاعىن, ونىڭ ادامدىق اسىل قاسيەتىن ارقاۋ ەتكەن.

بەيبىت بەينەلەگەن بەكزاتتىڭ بولمىسى

سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»

كىتاپتىڭ تانىستىرىلىمىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى­ نۇرتورە ءجۇسىپ, ءماجىلىس دەپۋتاتى جانداربەك ءاشىمجان, جازۋشىلار ودا­عى­­نىڭ استانا قالالىق فيليالىنىڭ ديرەك­­­تورى باۋىرجان باباجان ۇلى, جازۋشى قانات ابىلقايىر, «Beles» قۇرى­­لىس­ كومپانياسىنىڭ باسشىسى, وسى شىعار­مانىڭ جازىلۋىنا مۇرىندىق بول­عان ماحات ءتورالى پىكىر ءبىلدىرىپ, تۋىن­دى ­تۋرالى جىلى لەبىزدەرىن جەتكىزدى.

ء«ار قازاعىمنىڭ شاڭىراعىندا تۇر­سا, ءاربىر قازاق بالاسى وقىپ وسسە, سول ارقىلى جاس ورەندەرىمىز بەكزaتتاي بەكزادا بولمىستى ۇل بولىپ, ۇلتىنىڭ تۋىن اسقاقتاتسا ەكەن دەگەن ىزگى نيەتپەن وسى كىتاپتى جارىققا شىعارىپ وتىرمىز. بۇل تۋىندىنى جيىرما جاسىندا حالقىن تاۋسىلماس قۋانىشقا كەنەلتىپ, ماڭگى وشپەس جارىق جۇلدىزعا اينالعان بەكزات باتىردىڭ رۋحىنا ارنايمىز. مەن بەكزاتتى ستۋدەنت كۇنىمنەن-اق ۇلگى تۇتتىم. ول بىزدەن ەكى كۋرس جوعارى وقىدى. ونىڭ ءاربىر جەكپە-جەگىن كورگەن ساتتە جۇرەگىمىز دۇرسىلدەپ, نامىسىمىز قايرالاتىن. ول بىزگە جەڭىستىڭ قانداي بولاتىنىن عانا ەمەس, ناعىز ادامدىقتىڭ دا ولشەمىن كورسەتىپ كەتتى», دەدى ماحات ءتورالى.

سمي

سودان سوڭ «Beles» قۇرىلىس كوم­پا­نياسىنىڭ باسشىسى وسى جيىنعا ار­نايى كەلگەن بەكزاتتىڭ اناسىنا العىس ءبىلدىرىپ, پاتەر كىلتىن تابىستادى. سىرلىكۇل ساتتارحانوۆا ۇلىنىڭ ەسىمىن ۇلىقتاپ, رۋحىن ارداقتاعان تۋىندى اۆتورى مەن دەمەۋشىسىنە, جينالعان جۇرتقا ريزاشىلىعىن جەتكىزدى.

«جاس بالا تۋعاندا اناسى جورگەككە ورايدى. ول ءوسىپ, ازامات بولسا, ەلىن سۇيسە, جۇرتىنا ادال قىزمەت ەتسە, حا­لىق ونداي ۇلدى جۇرەگىنە ورايدى. ءبىز بەك­زاتتى سونداي, حالقىنىڭ جۇرەگى­نە ورانعان ۇل دەپ بىلەمىز. ال بەيبىتتى بۇرىن مىقتى ساتيريك رەتىندە تانيتىنبىز. ەندى سپورت تاقىرىبىندا كوركەم دۇنيە جازعانىن كورىپ, قۋانىپ وتىرمىز. اۆتورعا شىعارماشىلىق تابىس تىلەيمىن», دەدى سەنات دەپۋتاتى نۇرتورە ءجۇسىپ.

جيىن بارىسىندا ءال-فارابي اتىن­دا­عى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوك­تو­رانتى بايان حاسانوۆا اتالعان كىتاپ توڭىرەگىندە بايانداما جاسادى.

«بەكزات» رومانىنىڭ سيۋجەتتىك جەلىسى قازاق حالىق اۋىز ادەبيەتىندەگى باتىرلار ميفىمەن سارىنداس. ەجەلگى ەرتەگىلەر مەن جىرلاردا باتىردىڭ تىلسىمعا تولى تۋ تاريحى, كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن ءوسۋى – (بۇل روماندا دا اۆتوردىڭ ۋاقىتى وتە جىلدام وتەدى, جىلدار تەز سىرعيدى) جانە ەر ادامنىڭ پسيحولوگياسىنا ءتان وزىنە كەڭىستىك ىزدەپ, جەر-الەمدى باعىندىرۋعا ۇمتىلۋى (شىعارمادا بەكزاتتىڭ چەمپيون بولۋعا ۇمتىلۋى ارقىلى كورىنىس تابادى), ەرلىككە باس­تاي­­تىن ساپارى, سول ساپارىندا الدى­نان شىققان كەدەرگىلەر مەن ونى ەڭسەرۋ, ماحاببات وقيعاسى مەن ونىڭ ماشاقا­تى – ءبارى كوركەم ميفتەر مەن ەرتەگىلەر­دە كەزدەسەتىن تانىس موتيۆ. ءبىر عانا «ەر توستىك» ەرتەگىسىندەگى توستىكتىڭ ومىرگە كەلۋ حيكاياسىن الايىق. حالىقتىڭ قيالىندا ول ۇزاق جىل بالا كوتەرە الماعان انا­سىنىڭ «توستىك» جەۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى بولسا, «بەكزات» رومانىندا باس كەيىپكەردىڭ دۇنيە ەسىگىن اشۋىن اۆتور سىرلىكۇلدىڭ بالا كوتەرۋ دەنساۋلىعىنا قاۋىپتى ەكەنىن بىلە تۇرا, تۇسىندەگى ايانعا سەنىم ارتىپ, شەشىم قابىلداۋىمەن بايلانىستىرادى.  اسقاق ارمان جولىندا­عى جاس سپورتشىنىڭ وليمپ شىڭىن باعىندىرعانشا جانىندا بولىپ, تالانتى مەن بولاشاعىنا سەنىم ارتىپ, اقىل-كەڭەس بەرىپ, ۇكىلەپ باپتاعان بارلىق جان, ونىڭ ىشىندە – اكەسى سەيىلحان, قوس اعاسى, جاتتىقتىرۋشىلارى قادىر, نۇرلان, اناتولي ۆيزيرياكين, بوكسشى ەرماحان, دوسى ارمان ت.ب. ومىرىندە الدىنان شىققان ءاربىر ىزگىلىك تاراتۋشى, ءتىپتى كەي تۇستا بەكزاتتىڭ ءوزى دە «داناگوي» ارحەتيپىنىڭ جۇگىن ارقالاعان», دەدى ول.

ال كىتاپ اۆتورى بەيبىت سارىباي­دىڭ ايتۋىنشا, ءبىز بىلەتىن بەكزات­تىڭ بوكسشىلىعى – ونىڭ نەبارى ءبىر قىرى عانا.

«بىلەسىزدەر مە, بەكزات شىن مانىندە اقىن بولعان. ءيا, ول تەك سپورتشى عانا ەمەس, سان-سالالى, امبەباپ تۇلعا ەكەن. بۇعان تۇركىستانعا بارىپ, سىرلىكۇل اپامىزدىڭ شاڭىراعىندا جاتا-جاستانا اڭگىمەلەسكەندە انىق  كوزىمىز جەتتى. چەمپيوننىڭ اعالارى مەن جەڭگەلەرى­نەن دە, دوستارىنان دا كوپ نارسەنى سۇرا­دىق. سوندا قازىرگى جاستارعا قارىم-قابى­لەتىمەن قاتار ادامي بولمىسىمەن دە ۇلگى بولارلىق ادەبي كەيىپكەر بەكزات ەكەنىن ىشتەي سەزدىم. ويتكەنى ول – ءبىلىمدى, اقىلدى, مەيىرىمدى, شەبەر, جانكەشتى. جالپى, شىعارمانى جازار الدىندا ءبىراز دەرەك جينادىم, ءتۇرلى كىتاپتاردى دا وقىپ شىقتىم. بۇعان دەيىن بەكزات تۇلعاسى تۋرالى ەكى كىتاپ جارىق كورگەن ەكەن. ولاردى وتە جاقسى جازىلعان دەپ ايتۋعا بولادى. الايدا ول دۇنيەلەر نەگىزىنەن اقپاراتتىق دەرەكتەرگە قۇرىلىپتى. مەن بەكزاتتىڭ ءومىرىن جاي عانا بايانداپ قويماي, وعان سەزىم قوسىپ, جان بىتىرگىم كەلدى. شىعارمانى جازىپ اياقتاعان سوڭ, كىتاپتىڭ العاشقى نۇسقاسىن سىرلى­كۇل اپامىزعا جەتكىزدىم. ول كىسى روماندى وقىپ, ريزاشىلىعىن بىلدىرگەن سوڭ, وسى تۋىندىنى كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىپ وتىرمىز», دەدى اۆتور بەيبىت سارىباي.

سوڭعى جاڭالىقتار