باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ قازاقستانداعى ەلەكتر قۋاتى نارىعىنداعى باسەكەلەستىكتىڭ جاي-كۇيى تۋرالى 2023-2024 جىلداردى قامتيدى. وسى مەرزىم ارالىعىندا نارىقتىڭ نەگىزگى سەگمەنتتەرى جوعارى شوعىرلانۋ جاعدايىندا ەكەنىن, ال ولاردىڭ بىرەۋىندە ءىس جۇزىندە ينستيتۋتسيونالدىق مونوپوليا قالىپتاسقانى ايقىندالدى.
باسقاشا ايتقاندا گەنەراتسيالايتىن اكتيۆتەردىڭ ەداۋىر بولىگى مەملەكەتتىڭ باقىلاۋىندا ەكەنى, مەملەكەتتىڭ ۇلەسىنىڭ باسىمدىعى باسەكەلەستىككە كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعانى ايتىلدى.
اگەنتتىكتىڭ اتاپ وتۋىنشە, اعىمداعى مودەلدى ساقتاعان جاعدايدا قۋاتتىلىقتىڭ دايىندىعىن باعالاۋدا بۇرمالاۋشىلىقتار بولۋى جانە اپاتتىق جوندەۋلەردىڭ ءوسۋى مۇمكىن.
جۇكتەمەنى كوتەرۋگە دايىندىقتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا قىزمەتتەردى بىرىڭعاي ساتىپ الۋشى - «جەك بويىنشا ءاوو» جشس تولىعىمەن باقىلايدى. ونىڭ نارىقتاعى ۇلەسى 100% قۇرايدى. بۇل قىزمەتتى ىسكە اسىرۋ كولەمى ءۇش جارىم ەسە ءوستى - 2023 جىلعى 42,8 ملرد تەڭگەدەن 2024 جىلى 149,3 ملرد تەڭگەگە دەيىن.
قۋاتتىڭ ازىرلىگىن قولداۋ سەگمەنتىندە دە باسەكەلەستىك شەكتەۋلى: سولتۇستىك-وڭتۇستىك ەلەكتر ايماعىندا «سامۇرىق-ەنەرگو» كومپانيالار توبى باسىم, ال باتىستا ءۇش كومپانيانىڭ - ماەك, اتىراۋ جەو جانە Karabatan Utility Solutions وليگوپولياسى ساقتالۋدا. ەكى ايماقتا دا نارىق جوعارى شوعىرلانعان دەپ جىكتەلگەن
گەنەراتسيالايتىن اكتيۆتەردىڭ ەداۋىر بولىگى مەملەكەتتىڭ باقىلاۋىندا. سولتۇستىك-وڭتۇستىك ايماقتا مەملەكەتتىڭ قاتىسۋ ۇلەسى 50% -دان اسادى, باتىس ايماقتا - 40% -دان استام.
اگەنتتىكتىڭ باعالاۋى بويىنشا, بۇل ساۋدا-ساتتىقتىڭ باسەكەلەستىگىن تومەندەتەدى جانە جەكە ينۆەستورلاردىڭ كەلۋىنە كەدەرگى كەلتىرەدى. اگەنتتىك جەكە كاپيتال ءۇشىن كەڭىستىك قۇرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىڭ نارىقتان بىرتىندەپ شىعۋىن ورىندى دەپ سانايدى.
قۋاتتىڭ ورتالىقتاندىرىلعان ساۋدا-ساتتىعىنداعى باعا سەرپىنىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
اگەنتتىك ساراپشىلارى ءىرى ويىنشىلاردىڭ بىرنەشە مىڭ تەڭگە شەگىندە باعا وتىنىمدەرىن تۇزەتۋ ونداعان مىڭ تەڭگەگە ەڭ تومەنگى باعانىڭ تومەندەۋىنە الىپ كەلگەن جاعدايلاردى تىركەدى. بۇل جەكەلەگەن كومپانيالاردىڭ نارىقتىق ناتيجەلەرگە ىقپال ەتۋ مۇمكىندىگىن راستايدى.
باعدار رەتىندە ۇلىبريتانيا, فرانتسيا, اقش جانە برازيليانىڭ تاجىريبەلەرى قاراستىرىلدى
وندا ۇزاق مەرزىمدى تەتىكتەر بەلسەندى قولدانىلادى: ىسكە قوسىلعانعا دەيىن ءۇش-ءتورت جىل بۇرىن قۋاتتى جەتكىزۋگە ارنالعان اۋكتسيوندار, 15-30 جىلعا ۇزاق مەرزىمدى كەلىسىمشارتتار, «سترەسس-جاعدايلارداعى» جەتكىزۋدى بۇزعانى ءۇشىن قاتاڭ ايىپپۇلدار. جالپى ءتاسىل ناقتى ەلدىڭ كليماتتىق جاعدايلارىنا جانە گەنەراتسيا قۇرىلىمىنا نارىقتىق ديزايندى بەيىمدەۋگە نەگىزدەلەدى.
اگەنتتىكتىڭ ۇسىنىمدارى
اگەنتتىك باسەكەلەستىكتى جانە نارىقتىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن شارالار كەشەنىن ۇسىندى:
- جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنە (جەك) ۇقساس تەندەرلەر بويىنشا ەنگىزىلەتىن قۋاتتار ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسىن وتكىزۋگە كەپىلدىك بەرۋگە;
- شىعىنداردىڭ ەكى ەسەلەنگەن ەسەبىن جويۋ ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ تاريفىنەن امورتيزاتسيا مەن جوندەۋدى الىپ تاستاۋ;
- «كورەم» اق قىزمەتتەرىن قوعامدىق ماڭىزى بار نارىق دەپ تانۋعا جانە باعالاردى رەتتەۋدى ەنگىزۋگە;
- ەنەرگيا ءوندىرۋشى ۇيىمداردىڭ قۋاتى ءۇشىن اقى الاتىن قاراجاتىن نىسانالى پايدالانۋ ءتارتىبىن بەكىتسىن;
- قۋاتتى ساتۋ تۇرلەرى بويىنشا گەنەراتسيالايتىن كومپانيالاردىڭ كىرىستەرىن بولەك ەسەپكە الۋدى ەنگىزۋ;
- نارىق كەڭەسىنەن ينۆەستيتسيالىق ۇسىنىستاردى جىبەرۋ فۋنكتسياسىن تىكەلەي ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە بەرۋگە;
- جابدىقتىڭ جۇكتەمەنى باسقارۋعا دايىندىعىن سىناقتىق تەكسەرۋدى ەنگىزۋگە;
- ەركىن كولەمدەر تۋرالى اقپاراتتى اشا وتىرىپ, تۇتىنۋشىلار اراسىندا قۋاتتىڭ قايتالاما نارىعىنىڭ تەتىگىن قۇرۋ;
- قازاقستاننىڭ جاعدايلارىنا بەيىمدەلگەن اۋكتسيوندارى مەن ۇزاق مەرزىمدى كەلىسىمشارتتارى بار قۋات نارىعىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى تەتىگىن ازىرلەۋ;
اگەنتتىك قورىتىندىسى كورسەتكەندەي, قازاقستانداعى ەلەكتر قۋاتى نارىعى كوبىنەسە ينستيتۋتسيونالدىق جابىق جانە ورتالىقتاندىرىلعان كۇيىندە قالىپ وتىر. قاتىسۋشىلاردىڭ مونوپوليالانۋى مەن جوعارى شوعىرلانۋى, جاڭا ويىنشىلاردىڭ قولجەتىمدىلىگىنىڭ شەكتەلۋى جانە مەملەكەتتىڭ جوعارى ۇلەسى سالانىڭ باسەكەلەستىگى مەن ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى ءۇشىن تاۋەكەلدەر جاسايدى. اگەنتتىكتىڭ ۇسىنىستارى ەنەرگيامەن جابدىقتاۋدىڭ سەنىمدىلىگىن جانە جەكە ينۆەستيتسيالاردىڭ تۇراقتى اعىنىن قامتاماسىز ەتۋگە قابىلەتتى اشىق, ۇزاق مەرزىمدى جانە نەعۇرلىم باسەكەلى نارىقتى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
2019 جىلدان قۋات نارىعىن ەنگىزۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى جاڭا قۋاتتاردى ەنگىزۋگە جانە قولدا بار قۋاتتاردى قولداۋعا ينۆەستيتسيالار تارتۋعا باعىتتالدى
ول ىسكە قوسىلعان ساتتەن باستاپ التى جىل ىشىندە ەلدە بەلگىلەنگەن قۋات نارىق قاتىسۋشىلارىنىڭ 500 ملرد تەڭگەدەن ($928,8 ملن) استام جيىنتىق تابىسى كەزىندە 129 مۆت-قا عانا ۇلعايدى.
ساراپشىلاردىڭ ەسەبى بويىنشا, 500 ملرد تەڭگەگە قۋاتى 530 مۆت ءبىر كومىر ەلەكتر ستانتسياسى نەمەسە جيىنتىق قۋاتى 1150 مۆت بەس بۋ-گاز ەلەكتر ستانتسياسى سالىنۋى مۇمكىن.
بۇل رەتتە قاراجاتتىڭ تەك 7% -ى عانا گەنەراتسيالايتىن قۋاتتاردى جاڭعىرتۋعا, قايتا جاڭارتۋعا جانە جاڭارتۋعا, ال قالعان 93% -ى جابدىقتىڭ جۇمىس جاعدايىن قولداۋعا جۇمسالدى.
«ايتارلىقتاي تابىستارعا قاراماستان, ستانتسيالاردىڭ توزۋ دەڭگەيى 2019 جىلدىڭ دەڭگەيىندە قالدى - شامامەن 56%», - دەلىنگەن حابارلامادا. ەلەكتر ەنەرگياسىنا قولدانىستاعى تاريفتەر قولدانىستاعى قۋاتتاردى ۇستاپ تۇرۋدى قوسا العاندا, وپەراتسيالىق تا, كۇردەلi دە شىعىنداردى كوزدەيدi.
بۇل ستانتسيالار ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ كولەمىن ۇلعايتۋعا قوسىمشا الىنعان قاراجاتتى ستانتسيالارعا باعىتتاۋى ءتيىس ەكەنىن بىلدىرەدى.
باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى 2024 جىلى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى تاراپىنان باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋدى كوزدەيتىن تۇزەتۋلەر ەنگىزدى.
- الايدا ءىس جۇزىندە جۇرگىزىلگەن باقىلاۋ ستانتسيالاردىڭ قاراجاتتى پايدالانۋ تۋرالى ەسەپتەرىن قابىلداۋمەن شەكتەلەدى. ناتيجەسىندە قاراجات قۋاتتى ۇستاپ تۇرۋعا جانە ۇلعايتۋعا ەمەس, دەبيتورلىق بەرەشەك بويىنشا كاسسالىق الشاقتىقتى ازايتۋعا جۇمسالدى, - دەلىنگەن ۆەدومستۆو حابارلاماسىندا.
