سىر وڭىرىندەگى قاۋىرت قىزمەتتىڭ قارقىنى كوڭىل قۋانتادى

توتەنشە جاعدايدان ساق بولۋ, ايتىپ كەلمەيتىن اپاتتىڭ الدىن الۋ قاي كەزدە دە ماڭىزدى. بۇل رەتتە ءارتۇرلى ءتىلسىز جاۋدىڭ الدىن الۋ شارالارى قىزىلوردا وبلىسىندا لايىقتى دەڭگەيدە جۇرگىزىلىپ كەلەدى. بۇل جۇمىستاردى وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى ۇيلەستىرىپ وتىر. وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا دەپارتامەنت جاڭا عيماراتقا قونىس اۋداردى. وبلىس اكىمشىلىگى تاراپىنان بولىنگەن نىساننىڭ اۋدانى 3 029 شارشى مەتردى قۇرايدى. ودان بولەك, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارجىعا بىرقاتار قاجەت جابدىقتار ساتىپ الىندى. ناقتى ايتساق, دەپارتامەنت Ssangyong Kyron اۆتوكولىكتەرى, سۋ ايدايتىن موتوپومپا, Holmatro ماركالى قۇتقارۋ قۇرالى, كونتەينەرلىك ءتيپتى جىلۋ-ءتۇتىن كامەراسى; ازاماتتىق قورعانىس سالاسىنا قاتىستى قۇتقارۋ قۇرال-جابدىقتارى, جەدەل ارەكەت ەتەتىن ءورت ءسوندىرۋ كولىگى جانە اۆاريالىق قۇتقارۋ كولىگىمەن قامتاماسىز ەتىلدى. وبلىس باسشىلىعى تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان وسىنشالىقتى جاعداي وڭىردەگى توتەنشە جاعدايلار سالاسىنداعى قىزمەتتىڭ قارقىندى جۇرۋىنە نەگىز بولدى. جالپى, وسى سالا بويىنشا سىر وڭىرىندە قولعا الىنعان جانە جۇزەگە اسقان جۇمىستار جونىندە بىزگە قىزىلوردا وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, پولكوۆنيك مۇرات كەلەسوۆ ايتىپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, جىل باسىنان بەرى توتەنشە جاعدايدىڭ الدىن الۋ جانە جويۋ كوميسسياسىنىڭ 3 وتىرىسى, 1 سەلەكتورلىق ءماجىلىسى وتكىزىلگەن. ول باسقوسۋلاردا قىس مەزگىلىندە سۋ ايدىندارىندا وبلىس تۇرعىندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ; كونگو-قىرىم گەمورروگيالىق قىزباسىنىڭ الدىن الۋعا بايلانىستى دارىلەۋ, زالالسىزداندىرۋ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ, 2014-2015 جىلداردىڭ جەلتوقسان-قاڭتار ايىندا شيەلى اۋدانى اۋماعىندا سۋ تاسقىنى سالدارىنان ورىن العان توتەنشە جاعداي شىعىندارىن وتەۋ ماسەلەسى, سىرداريا وزەنى مەن كانالداردىڭ قورعانىس بوگەتتەرى جاعالاۋدا ورنالاسقان ەلدى مەكەندەردى باسىپ قالۋ قاۋپىنىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرى قارالدى. «ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ 2015 جىلعى 25 اقپانداعى ۇيىمداستىرۋ نۇسقاۋلارىنا سايكەس, 12-13 ناۋرىزدا «كوكتەم-2015» رەسپۋبليكالىق وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى ءوتتى. سونداي-اق, 2014-2015 جىلدىڭ قىس-كوكتەم مەزگىلدەرىندە سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋعا ارنالعان دايىندىق شارالارى تۋرالى وبلىس اكىمدىگىنىڭ ءماجىلىسى وتكىزىلىپ, وندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا, قالا, اۋدان اكىمدەرى مەن اپاتتىڭ الدىن الۋ ماقساتىنداعى ءىس-شارالاردى اتقاراتىن ءتيىستى مەكەمەلەرگە تاپسىرمالار بەرىلدى. ال وبلىس باسشىسى قىزىلوردا وبلىسى اۋماعىندا 2014-2015 جىلداردىڭ قىس-كوكتەم كەزەڭدەرىندەگى سىرداريا وزەنىمەن كەلەتىن ارتىق سۋدى قاۋىپسىز وتكىزۋگە دايىندىق جۇمىستارىن جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان ءىس-شارالار جوسپارىن بەكىتتى», – دەيدى مۇرات ەمەل ۇلى. سونىمەن قاتار, دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا سىرداريا وزەنى بويىنداعى قورعانىس بوگەتتەرى مەن سۋ شارۋاشىلىعى نىساندارىنىڭ جاي-كۇيىنە الدىن-الا زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەنىن ايتتى. قاڭتار ايىندا سىرداريا وزەنىندەگى سەڭ ءجۇرۋ كەزىندە سۋ الۋ قاۋپى تۋىنداعان نەمەسە سۋ العان كەزدەگى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ, اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرىنىڭ كۇشتەرىنىڭ شۇعىل ارەكەت ەتۋىن جانە ءىس-قيمىلىنىڭ دايىندىعىن تەكسەرۋ ءۇشىن اۋداندار مەن قىزىلوردا قالاسىندا ارنايى تاكتيكالىق وقۋ-جاتتىعۋ ۇيىمداستىرىلعان. سونىڭ ناتيجەسىندە انىقتاما دايىندالىپ, وبلىس اكىمىنە جانە ىشكى ىستەر مينيسترلىگى توتەنشە جاعدايلار كوميتەتىنە جولداندى. جالپى, وڭىردەگى قورعانىس بوگەتتەرىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسىنا وبلىستىق بيۋدجەتتەن ءتيىستى قارجى ءبولىنىپ, يگەرىلگەنىن ايتقان مۇرات كەلەسوۆ: «اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرىنىڭ تەحنيكاسى مەن كۇش-قۇرالدارى ۇنەمى دايىندىقتا بولدى. 2014 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا جانە 2015 جىلدىڭ اقپان ايىندا سىرداريا وزەنىنىڭ جاعدايىن باقىلاۋ ماقساتىندا وبلىس اكىمى ورىنباسارىنىڭ باسشىلىعىمەن وبلىستىق سۋ شارۋاشىلىعى قىزمەتتەرىنىڭ باسشىلارى جانە دەپارتامەنت باستىعىنىڭ قاتىسۋىمەن «قازاۋەقۇتقارۋ» اق مي-8 تىكۇشاعىمەن مونيتورينگ جاسالدى», – دەدى. سونداي-اق, مامان وبلىستىڭ جاس قۇتقارۋشىلارى دا بەلسەندىلىگىمەن كوزگە ءتۇسىپ جۇرگەنىن تىلگە تيەك ەتتى. «وتكەن جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ازەربايجاننىڭ توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن گابالا قالاسىندا ءىى «جاس قۇتقارۋشى» حالىقارالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر جارىسىنا قاتىسقان وبلىس كومانداسى 24 ۇجىمنىڭ ىشىنەن 3-ورىن الدى. بيىل دا وسى قۇرامدا دايىندىق قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. ودان بولەك, 2014 جىلى قىركۇيەك ايىندا وبلىسىمىزدا «نەپتۋن-2014» رەسپۋبليكالىق وقۋ-ادىستەمەلىك جيىنى ءوتتى. جارىس تۇرىندە وتكەن شاراعا ەلىمىزدەن جانە بايقوڭىر قالاسىنان رەسەيدىڭ توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنە قاراستى 15 كوماندا قاتىستى», – دەدى ول. ءسوز اراسىندا مۇرات كەمەل ۇلى جىل باسىنان بەرى وبلىستا بولعان ءىرى توتەنشە جاعدايلارعا دا توقتالىپ ءوتتى. «وسى جىلدىڭ 20 قاڭتارىندا ارال اۋدانىندا سىرداريا وزەنىندەگى مۇز ۇستىمەن ىشىندە جەرگىلىكتى 5 ادام بار جانە ۋرال ماركالى موتوتسيكلى تيەلگەن «ۋازفەرمەر» كولىگىنىڭ وتپەك بولعان. وكىنىشكە قاراي, مۇز ويىلىپ كەتىپ, سالدارىنان اۆتوكولىكتەگى جاننىڭ بارلىعى قازا بولدى. «سۋدا قۇتقارۋ قىزمەتىنىڭ» 4 قىزمەتكەرى مەن 2 تەحنيكا بىرلىگى جۇمىلدىرىلىپ, 5 ادامنىڭ ءمايىتى جانە ۋرال ماركالى موتوتسيكل جاعاعا شىعارىلدى. سونىمەن قاتر, 17 اقپاندا سىرداريا اۋدانىندا ورنالاسقان «قۇمكول ترانس سەرۆيس» جشس-نە قاراستى «سارىبۇلاق» مۇناي كەشەنىنىڭ №212 ۇڭعىماسىنا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەزىندە 73 اتموسفەرا قىسىمىمەن باقىلاۋسىز مۇناي ارالاس گازدىڭ اتقىلاۋ وقيعاسى ورىن الدى. تەحنولوگيالىق پروتسەسس توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى جانە وعان قاراستى مەكەمەلەردىڭ 32 قىزمەتكەرى, سونداي-اق, 7 تەحنيكانىڭ كۇشىمەن توقتاتىلدى. ابىروي بولعاندا, قازا بولعاندار مەن جاراقات العاندار جوق. ال 24 ناۋرىزدا قىزىلوردا قالاسى, شۇعىلا شاعىن اۋدانىنىڭ ز.شۇكىروۆ كوشەسىندەگى 35 پاتەرگە ارنالىپ, جاڭادان سالىنىپ جاتقان قۇرىلىسى بىتپەگەن نىسان وزدىگىنەن قۇلاپ قالدى. اپات كەزىندە 10 ادام قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتقان. وقيعا سالدارىنان 1975 جىلى تۋعان وزبەكستان ازاماتى قايتىس بولدى. ونىمەن قوسا, 1971 جىلعى قازالى اۋدانىنىڭ تۇرعىنى ءارتۇرلى دەنە جاراقاتىمەن اۋرۋحاناعا ءتۇستى. وقيعا ورنىندا توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنە قاراستى مەكەمەلەردەن 38 ادام, 4 تەحنيكا, ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنەن 90 ادام, 15 تەحنيكا جانە ۇلتتىق ۇلاننىڭ №5547 اسكەري بولىمىنەن 5 ادام, 1 تەحنيكا قيراعان نىساندى ۇيىندىلەردەن اشۋ جۇمىسىن جۇرگىزدى», – دەپ قانداي اپات بولسىن, دەپارتامەنتتىڭ شيراقتىق تانىتقانىن نازارعا الدى. مۇرات كەلەسوۆتىڭ حابارلاۋىنشا, وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىدا وبلىستا 987 اپاتتىق قۇتقارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. وعان 3 233 ادام جانە 1 247 تەحنيكا جۇمىلدىرىلدى. اپاتتىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىندا 790 ادام  قۇتقارىلسا, زارداپ شەككەن 166 جانعا العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلدى. توتەنشە جاعدايلار اۋماعىنان 351 ادام جانە 137 تەحنيكا قاۋىپسىز جەرگە كوشىرىلىپ, 50 ءمايىت شىعارىلعان. سونىمەن قاتار, ارنايى 112 تەلەفونىنا حالىقتان تۇسكەن قوڭىراۋلارعا جاسالعان تالداۋ بويىنشا 2014 جىلدىڭ ءى توقسانىندا ورتا ەسەپپەن 801 قوڭىراۋ قابىلدانعانى بەلگىلى بولدى. (101 – 3, 102 – 52, 103 – 63, قۇتقارۋ جۇمىستارى بويىنشا – 144, انىقتاما بويىنشا – 51 جانە باسقا قوڭىراۋلار – 488). حالىقتى قۇلاقتاندىرۋ ماقساتىندا «كسەلل», «بيلاين» جانە «التەل» وپەراتورلارى ارقىلى وبلىس حالقىنا «دابىلدى ەسكەرتۋلەر», «وبلىس تاس جولداردا اۆتوكولىكتەردىڭ قوزعالىسىنا شەكتەۋ قويۋ»  تۋرالى 935 134 ابونەنتكە حابارلامالار تاراتۋ ۇيىمداستىرىلعان. بىزبەن اڭگىمەسىندە دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى وسى ۋاقىتتا وبلىستا 72 ءورت وقيعاسى ورىن الىپ, 4 ادام قازا بولعانىن جانە 6 ادام زارداپ شەككەنىن ايتتى. «ءورت وقيعاسى ءارتۇرلى نىسانداردا, جەكە ۇيلەردە تىركەلدى. وسى مەرزىم ىشىندە 144 نىسانعا جانە 17 687 جەكە تۇرعىن ءۇيدىڭ ءورت قاۋىپسىزدىگىنە تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. ءورت قاۋiپسiزدiگi قاعيداسى تالابىن بۇزعان 6 جەكە تۇلعاعا ەسكەرتۋ جاسالىپ, 14 – جەكە جانە 70 لاۋازىمدى تۇلعاعا اقشالاي ايىپپۇل سالىندى. ەلباسىنىڭ 2014 جىلعى 27 اقپانداعى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كاسىپكەرلىك قىزمەت ءۇشىن جاعدايدى جاقسارتۋ جونىندەگى تۇبەگەيلى شارالار تۋرالى» №757 جارلىعىن باسشىلىققا الىپ, وبلىس كولەمىندە شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە تەكسەرۋ جۇمىستارى توقتاتىلدى. وسىعان بايلانىستى, كۇندەلىكتى جۇمىس ورنىندا كاسىپكەرلەردىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2014 جىلعى 11 ساۋىردەگى №188-V «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» زاڭى, قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ 2011 جىلعى 30 جەلتوقسانداعى №1682 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن «ءورت قاۋىپسىزدىگى قاعيدالارى» جانە 2009 جىلعى 16 قاڭتارداعى №14 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن «ءورت قاۋىپسىزدىگىنە قويىلاتىن جالپى تالاپتار» بويىنشا تەحنيكالىق رەگلامەنت تالاپتارىنىڭ ساقتالۋى ءجىتى قاداعالاندى. وسى رەتتە توتەنشە جاعدايدىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ۇلەسىن ەرەكشە ايتىپ وتكەن ءجون. دەپارتامەنت تاراپىنان 2013 جىلدان بەرى اي سايىن «سىر قۇتقارۋشىسى» جۋرنالى وزىنە ارتىلعان مىندەتتى لايىقتى ورىنداپ كەلەدى», – دەيدى مۇرات ەمەل ۇلى. مۇرات كەلەسوۆ 1989 جىلى كسرو-نىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە قاراستى الماتى ءورت-تەحنيكالىق ۋچيليششەسىنىڭ كۋرسانتى بولا ءجۇرىپ, تاۋلى قاراباح جەرىندەگى ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا شارالارعا جانە جاۋىنگەرلىك وپەراتسيالارعا قاتىسقان. بۇگىندە اسكەري ۇجىمنىڭ باسشىسى بولىپ وتىرعان ول سول كەزدەگى تاجىريبەسىنىڭ ەڭبەك جولىندا ايتارلىقتاي سەپتىگى تيگەنىن ايتادى. ءسوز سوڭىندا سۇحباتتاسىمىز وتان قورعاۋشىلار كۇنى مەن جەڭىس مەرەكەسىنىڭ تاربيەلىك ماڭىزىنا توقتالدى. مەرەكە كەزىندە دەپارتامەنت ۇجىمى جوسپارلى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىپ, ۇلى وتان سوعىسى جانە تىل ارداگەرلەرىن قۇتتىقتادى. « ۇلى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ تەك ءبىر كۇن ەمەس, جىل بويىنا جالعاسىن تابادى. ەلىمىز وسىنداي بەيبىت زاماندا ماڭگىلىك جاساي بەرسىن. ەلباسىنىڭ سارا ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ دامۋى قرقىندى جۇرۋدە. وسى جولدان تايماي, پرەزيدەنتىمىزدىڭ «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن ىسكە اسىرۋ جولىندا ەڭبەك ەتە بەرەيىك. قاۋىپسىزدىكتىڭ الدىن الۋ مەن ادام ءومىرىن قۇتقارۋ بارشامىز ءۇشىن زور ماڭىزعا يە. سوندىقتان وسى جولدا بار كۇش-قۋاتىمىزدى جۇمساۋعا ءاردايىم دايىنبىز», – دەدى مۇرات ەمەل ۇلى. ايگۇل نۇرمانوۆا, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى.