سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
ءوڭىردىڭ تابيعاتى مەن توپىراعىنىڭ قىر-سىرىن ءبىلىپ, اعاشقا جانى اشيتىن ءبىر مامان بولسا, ول «پيتومنيك» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى ەرلان ماحمەت ۇلى. الماتى تۇرعىنى بولعانىمەن, جەزقازعان قالاسىنىڭ تۋماسى. كەڭەس وكىمەتى قۇلاعالى بەرى ۇلىتاۋ وڭىرىندە تالىمباق دەگەن بولماعان. ەرلان ماحمەت ۇلى بولسا, قىرعىزستاننان جەر الىپ, سول جاقتا تالىمباق اشقان. ءوزى وسى ارقانىڭ ازاماتى بولعان سوڭ, تۋعان توپىراعىنا قىزىق-قۋانىشقا ءجيى كەلەدى. سول كەزدە قۋراپ, شىرىگەن اعاشتى كورىپ, جانى اشىپ, ەلدى كوگالداندىرۋدى قولعا الادى. تاجىريبەلى مامان الدىمەن وسى ءوڭىردىڭ اۋا رايىنا, توپىراعىنا قانداي تال ەگۋگە بولاتىنىن زەرتتەيدى. ول ەكى-ءۇش جىل بۇرىن كورشىلەس قىرعىزستاننان مامان اكەلىپ, ۇلىتاۋ ءوڭىرىنىڭ توپىراعىن الىپ, سول ەلدىڭ سولتۇستىك ايماعىنا اپارىپ, تال ەگىپ كورەدى. بۇل وبلىستا تەرەك, ءىرى جاپىراقتى قاراعاش, ۇيەڭكى, تيانشان شىرشاسى, كوگىلدىر شىرشا, قىرىم قاراعايى سياقتى 6-7 تال وسەتىنىنە كوز جەتكىزەدى. زەرتتەپ العان سوڭ ەرلان اۆباشيروۆ ۇلىتاۋعا تالىمباق اشادى. وندا قازىر 50 مىڭ ءتۇپ اعاش بار. ماقساتى تۋعان توپىراعىن – جاسىل جەلەككە بولەۋ.
بىلتىر ۇلىتاۋ اۋدانىنىڭ ورتالىعىنا وتىرعىزعان تالدارى اۋا رايىنا بەيىمدەلدى. كۇتىمى وڭاي ەمەس, جەتكىزۋى, وتىرعىزۋى, دارىلەۋى بار. ونى كۇتىپ-باپتايتىن جۇمىسكەرلەرى, ماماندارى بار. ايتقانداي, مامانداردى كەلىسىمشارتپەن شاقىرتىپ الدىرادى. وسىعان جارتى ميلليارد تەڭگە اقشا سالدى. ۇلىتاۋ اۋدانىنداعى №1 ورتا مەكتەپتىڭ, مۋزەيدىڭ, «ساپار» ورتالىعى, تاعى باسقا دا مەكەمەلەردىڭ الدىنا تال ەكتى. ۇلىتاۋدىڭ 85 جىلدىعىنا 200 ءتۇپ تالدى مەكەمەلەرگە تاراتتى. ونى ساتىپ العان مەكەمەلەرگە وتىرعىزىپ, كۇتىمىن جاسادى. بۇگىندە جايقالىپ ءوسىپ تۇر.
كەيبىر جەرگىلىكتى تۇرعىندار اعاش ەكسە ءوزى وسە بەرەدى دەپ ويلايدى. مۇلدەم ولاي ەمەس. ءبىز كورگەن تالدى ەككەنگە ءبىر جارىم اي بولىپتى. تۇيىندەپ, گۇلدەپ تۇر. ءبىر شەلەك سۋدى لاق ەتكىزىپ قۇيا سالمايدى, مولشەرمەن سۋارادى. ەكى كۇندە ءبىر سۋارۋ كەرەك. بۇكىل قىلقان جاپىراقتى اعاشتى تامشىلاتىپ سۋارادى. ونىڭ كۇتىمىن ەرلان ماحمەت ۇلى باقىلاۋدا ۇستاپ وتىر. دۇرىس سۋارماسا, تال دا ءولىپ قالادى. قاراماعىندا كوزىن اشقاننان بەرى وسى كاسىپپەن اينالىسقان ون باعبانى بار. ءبىرى تالدى وتىرعىزادى, ءبىرى سۋارادى.
ەرلان ماحمەت ۇلى جەزقازعان قالاسىندا اعاش وتىرعىزىپ, كۇتىمىن قولعا السام دەپ ورىندى ۇسىنىس ايتىپ ءجۇر. وبلىس اكىمى داستان رىسپەكوۆكە «مەملەكەت باسشىسى قوعامدا ەكولوگيا مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ, تابيعاتتى ايالاۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتىپ ءوتتى. ءوزىمىز تۇرىپ جاتقان قالانىڭ بۇكىل تالىن تازارتايىق. جاڭا تال وتىرعىزايىق. ماعان 3 مىڭ ءتۇپ تالعا كەلىسىم بەرسەڭىز, مەن سىزگە 300 ءتۇپ ارتىق وتىرعىزىپ بەرەيىن», دەپ ءوز ۇسىنىسىن بىلدىرەدى. اكىم «جاقسى» دەپ قىسقا قايىرعانىمەن, بۇل ماسەلە اياقسىز قالادى.
جاقىندا ە.اۆباشيروۆتىڭ ماماندارى « ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسى» مەملەكەتتىك مەكەمەسى باسشىلىعىنىڭ ۇسىنىسىمەن جاسىل جەلەكتى تامشىلاتىپ سۋارۋ جوباسىن جاساۋ ءۇشىن جەزقازعان قالاسى كوشەسىندەگى اعاشتاردى تەكسەرىستەن وتكىزدى, 45 پايىزى ءولىپ قالعان ەكەن. «جاستار» ساياباعىندا بيىل وتىرعىزعان تالدار وسپەي قالعان. قالاداعى جەتى كوشەدەگى شىرىگەن تالعا ەم-دوم جاساۋ كەرەك. سەبەبى اكتەۋ جۇمىستارى جاسالمايدى. ەرلاننىڭ ايتۋىنشا, اعاش كۇتىمىنە كەشەندى جوبا جاساۋ قاجەت. جوباعا اعاشتى سۋارىپ عانا قويماي, قۋراعان تالدى جويىپ, شىرىگەن تۇسىن كەسىپ تاستاپ, قالعان جەرىن ەمدەۋ, سىنىپ, قۇلاعالى تۇرعان اعاشتاردى الىپ تاستاپ, ورنىنا جاڭا تال ەگۋ كىرەدى. ەگەر قورشاعان ورتاداعى ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگى, دەنساۋلىعى ماڭىزدى بولسا, جاسىل جەلەكتەن قارجىنى اياماعان ءجون.
– تامشىلاتىپ سۋارۋ ماسەلەسى جونىندە كەڭەسپەك بولىپ, ۇلىتاۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ۇلانتاي ۇسەنوۆ, ساتباەۆ قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى احمەت سىزدىمانوۆ, جەزقازعان قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسلان ارىنوۆ, « ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسى» مەملەكەتتىك مەكەمەسى باسشىسى الماز جانداربەكوۆ مەنى Zoom-عا قوسىلىڭىز دەپ, ونلاين كەزدەسۋگە شاقىردى. باسىندا تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسى جوباسىن جاسايىق دەپ وزدەرى ۇسىنىس جاساعان ەدى. ءبىز جوبا دايىندادىق, وعان جۇمسالاتىن قاراجاتتى دا ەسەپتەپ شىعاردىق. قىسقاسى, بىزدە وبلىسقا جەتەتىن 50 مىڭ ءتۇپ تال بار. جۇمىس ىستەسەك, باستايىق دەدىم. جاسىراتىنى جوق, ەكى جىلدان بەرى وسى ءوڭىردى كوگالداندىرايىق دەپ سالاعا جاۋاپتى ادامدارعا قۇلاققاعىس ەتىپ, شارشادىق. ۇسىنعان جوبام قولداۋسىز قالدى. تەندەر ۇتىپ العان مەردىگەرلەر وسى ءوڭىردىڭ تابيعاتىن, توپىراعىن ەسكەرمەي ەككەن تالى ءولىپ قالىپ جاتىر. ال ماعان قازىر باسقا وبلىستان ۇسىنىس ءتۇسىپ, شاقىرىپ وتىر, – دەيدى ە.اۆباشيروۆ.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «ەلىمىزدى كوگالداندىرۋ, اباتتاندىرۋ – ۇلكەن مەملەكەتتىك ماڭىزى بار ءىس. تۋعان جەرىمىزدى تازا ۇستاۋىمىز كەرەك. بۇل – جالپىۇلتتىق ماسەلە. قازاقستانىمىز تازا, كورىكتى بولعانى ءبىز ءۇشىن, ياعني حالىق ءۇشىن كەرەك», دەپ قاداپ ايتتى. ەندەشە, جىل سايىن كوگالداندىرۋعا بولىنەتىن قوماقتى قارجىنى نەگە ءتيىمدى جۇمساماسقا؟ حالىقتىڭ قامىن ويلاساق, جاسىل جەلەكتى كوبەيتكەن ءجون.
ۇلىتاۋ وبلىسى
