ساق ساداعى

عۇن ساداعىنا قاراعاندا ساق­تاردىكى شاعىن ءارى قىسقا, جۇمساق بولعان­دىق­تان, ات ۇستىنەن اتۋعا قو­لايلى. ياعني ساقتار عۇن سادا­عىن كىشى­رەي­تىپ جاساۋ ارقىلى ات ۇس­تىنەن اتۋعا ىڭعايلى ءتۇرىن دۇنيەگە اكەلگەن.

ساق جانە عۇن ساداعىنىڭ ايىر­ماسى كوپ. ساق ساداعىنىڭ ۇزىن­­دىعى 0,6–0,8 مەتر بولسا, عۇن ساداعى 1,2–1,6 مەتر. باستى ايىر­ماشىلىعى –  ساق ساداعىنىڭ سۇعى قىسقا, عۇن ساداعىنىڭ سۇعى ۇزىن بولادى. عۇن ساداعى – ساق ساداعىنا قاراعاندا ۇلكەن ءارى قۋاتتى.

كەيبىر باتىستىق دەرەككوزدەر بۇل ساداقتى «سكيف ساداعى» دەپ كور­سەتەدى. قۇرىلىمى تۋرالى قا­زاق قارۋتانۋشىسى, ەتنوگراف قاليوللا احمەتجان ساداق بىر­نەشە بولەك ماتەريالدان قۇ­راس­­تىرىلىپ, ولار تارامىسپەن بە­كى­تىلگەن دەيدى. ياعني مۇنداي ساداق ادەتتەگى جاعدايدا كەرى ءيى­لىپ تۇرادى. ال قولدانعان كەزدە سەرىپ­­پەسى اسا قۋاتتى بولعان. ­سا­داق­­تىڭ ۇزىندىعى شامامەن 60–80 سم, وعىنىڭ ۇزىندىعى ­60–70 سم بولعانى تۋرالى جازادى.

ءV–Vى عاسىرلاردا دارا ۇلىس قۇ­رىپ, جۇرتتى اۋزىنا قاراتقان تۇركىلەر جاساعان ساداق تا وسى ساداقتىڭ جالعاسى. تۇركىلەر سا­داقتىڭ سەرپىنى قاتتى بولۋ ءۇشىن عۇنداردىكىن ءسال كىشىرەيتىپ, ات ۇستىنەن اتۋعا ىڭعايلاپ, ۋاقىت وتە كەلە ساداقتىڭ سۇعى مەن ءيىنىنىڭ دە ءىشى-سىرتىنا جانە باۋىر-جونىنا ءمۇيىز جاپسىرما قاپتاپ, جەتىلدىرەدى.

ونىڭ سىرتىندا كونە تۇركىلەر تەمىر قورتۋمەن اينالىسقانىن بىلەمىز. سوعان قاراعاندا ساداق جەبەلەرى تەمىردەن قۇيىلىپ, جەتە جاسالىپ تۇرلەنگەنى انىق. زەرتتەۋشىلەر تۇركى ساداعىنىڭ ۇزىندىعى 120-140 سم, ەڭ باستى­سى, قۇراما – كۇردەلى ساداق پايدا­لان­عانى جايلى دەرەك كەلتىرەدى.