ءبىرازدان بەرى الەم حالىقتارىن الاڭداتقان جەر سىلكىنىسى ورنى تولماس وكىنىشتەرگە دۋشار ەتكەنى دە ەستە. ەندى مىنە, جەر ءدۇمپۋى كەزىندە قۇلامايتىن ءۇيدىڭ جوباسىن ءوز وبلىسىمىزدىڭ وقۋشىلارى ويلاپ تاۋىپتى. دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان ليتسەيدىڭ وقۋشىلارى كاۋسار مۇرزاليەۆا مەن نازەركە قىرمانشيەۆا ەرەكشە ءۇيدىڭ جوباسىن جاسادى. ولاردىڭ يدەياسى – ۇيلەردى جەر سىلكىنىسى كەزىندە اۋا جاستىقشالارى ارقىلى قورعاۋ.
جاس ونەرتاپقىشتاردى بۇل جوباعا جەتەلەگەن مەملەكەتىمىزدىڭ سەيسميكالىق بەلسەندى ايماقتا ورنالاسۋى بولسا كەرەك. ولار وزدەرىنىڭ تىڭ جوباسىن «اۋا جاستىقشاسىن پايدالانا وتىرىپ, اقىلدى ءۇيدى باسقارۋدىڭ زياتكەرلىك جۇيەسىن ازىرلەۋ» دەپ اتاعان. كاۋسار مەن نازەركەنىڭ جوباسى عيماراتتىڭ نەگىزىنە ورناتىلعان ارنايى اۋا جاستىقشالارى ارقىلى جەر سىلكىنىسى كەزىندە ۇيلەردىڭ زاقىمدانۋىن بارىنشا ازايتۋدى ماقسات ەتەدى. ەرەكشەلىگى – جاستىقشانىڭ اۆتوماتتى تۇردە ۇرلەنىپ, ۇيلەردىڭ ىرگەتاسىن 3 سانتيمەترگە كوتەرۋىندە. سول ارقىلى تەربەلىس كۇشى تومەندەپ, عيماراتتاردىڭ بۇزىلۋ قاۋپى ازايادى. بۇل يدەيا جاپوندىق قاۋىپسىزدىك تەحنولوگيالارىنان تۋعانىمەن, ەلىمىزدە العاش رەت ۇسىنىلىپ وتىر. عىلىمي ىزدەنىسكە قۇمار وقۋشىلار قولجەتىمدى جانە ءتيىمدى قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن جاساۋدى كوزدەگەن.
«قازىر نارىقتا مۇنداي تەحنولوگيالار بار, بىراق وتە قىمبات», – دەيدى ولار.
ىزدەنىمپاز قىزدار قىمبات تەحنولوگيالاردى قاراپايىم حالىققا قولجەتىمدى ەتۋدى ويلاستىرعان. جوبانى ازىرلەۋ بارىسىندا وقۋشىلار Arduino پلاتفورماسىن پايدالانىپ, كومپرەسسور ارقىلى جۇمىس ىستەيتىن جۇيەنى قۇراستىرعان. جەر قىرتىسىنىڭ قوزعالىسىن انىقتايتىن سەنسور سيگنال بەرگەن كەزدە, جۇيە ىسكە قوسىلىپ, اۋا جاستىقشالارى ۇرلەنە باستايدى. جەر سىلكىنىسى اياقتالعان سوڭ, جاستىقشالار قايتادان باستاپقى قالپىنا كەلەدى. بۇل جوبا تەك تەوريا جۇزىندە ەمەس, تاجىريبەلىك ماكەت تۇرىندە دە جاسالعان.
وقۋشىلار قولجەتىمدى ماتەريالداردان قۇرىلعىنىڭ شاعىن ۇلگىسىن جاساپ, ونىڭ تيىمدىلىگىن دە سىناقتان وتكىزگەن. عىلىمي زەرتتەۋ ناتيجەسىندە ءتيىمدى ىسكە قول جەتكىزگەن قىزدار بۇل جۇمىستى ودان ءارى دامىتۋدى جوسپارلاپ وتىر. كەلەشەكتە جۇيەگە قوسىمشا سەنسورلار قوسىپ, ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى باقىلاۋ مۇمكىندىگىن ەنگىزۋدى ويلاستىرۋدا. ولاردىڭ بۇل جوباسى – يننوۆاتسيالىق ويلاۋدىڭ جانە عىلىمعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ ايقىن دالەلى.
ەگەر جۇيە ءارى قاراي دامىپ, وندىرىستىك دەڭگەيگە شىعارىلسا, ول قازاقستانداعى جەر سىلكىنىستەرىنەن قورعانۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىگىنە اينالۋى مۇمكىن. ال جاستاردىڭ عىلىم مەن تەحنيكاعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى بولاشاقتا كوپتەگەن وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە كومەكتەسەرى انىق.
