ەكونوميكا • 11 شىلدە, 2025

ترانزيتتە ورتا ءدالىزدىڭ ورنى بولەك

120 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

سوڭعى جىلدارداعى گەوساياسي جاعدايدا ەلدەگى ترانزيتتىك باعىتتاردى ءارتاراپتاندىرۋ ءىسى ءبىرىنشى ورىنعا شىقتى. سوندىقتان ورتا ءدالىزدىڭ مۇمكىندىكتەرىن ارتتىرۋ شاراسى كۇشەيدى. سونداي-اق, تاياۋدا كاسپي تەڭىزىنىڭ تۇبىمەن ازەربايجان مەن ءبىزدىڭ ەل اراسىندا جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەت-كابەل تارتۋ جۇمىسى باستالىپ كەتتى. سونىمەن قاتار, ترانسكاسپي مۇناي-گاز قۇبىرىن سالۋ مۇمكىندىگى دە زەرتتەلىپ, تياناقتالىپ جاتىر, دەپ جازادى Egemen.kz.

ترانزيتتە ورتا ءدالىزدىڭ ورنى بولەك

بىلتىرعى جىل قورىتىن­دىسىندا ورتا ءدالىز ارقىلى تاسىمال كولەمى بۇرناعى جىلمەن سالىستىرعاندا 65%-عا ارت­قان ەدى. ەۋرازيا كەڭىستىگىنىڭ  ورتاسى­نا ورنالاسقان ەلىمىزدە 11 حالىقارالىق ترانزيتتىك ءدالىز بار ەكەنى ءمالىم. ولاردىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋ مەن جۇك تاسىمالىنداعى جاعدايدى جاقسارتۋ ماقساتىندا جالپى ۇزىندىعى 1,3 مىڭ كم بولاتىن 4 ءىرى تەمىرجول جوباسىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. اتاپ ايتقاندا دوستىق – مويىنتى, الما­تى اينالما جەلىسى, داربازا – ماقتاارال, باقتى – اياگوز تەمىر­جول ماگيسترالدارى بار. وسىناۋ جولدار تاۋار تاسىمالداۋ مەن لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋ ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە بولىپ وتىر.

ەستە بولسا, وتكەن جىلى 12 مىڭ كم اۆتوجول جوندەۋدەن وتسە, سونىڭ 7 مىڭىندا جۇمىس مارەسىنە جەتتى. قاراعاندى – الماتى, تالدىقورعان – وسكەمەن, اقتوبە – قاندىاعاش, بۇقتىرما كوپىرى, شامالعانداعى جول ايرىعى مەن تۇركىستان وڭىرىندەگى تۋنەل ترانزيتتىك قوزعالىستىڭ ساپاسىن ەداۋىر ارتتىردى. بيىل جوندەۋ جۇمىستارى 13 مىڭ كم جولدى قامتيدى. ونىڭ قاتارىندا رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردىڭ 2 مىڭ كم-دە قايتا جاڭعىرتۋ, وبلىس ورتالىقتارى اراسىنداعى 6,6 مىڭ جانە جەر­گىلىكتى جولداردىڭ 4,2 مىڭ كم-ءى جوندەلمەك. بۇيىرتسا, جوسپار بويىنشا جىل سوڭىنا دەيىن 9 مىڭ كم جولدا جۇمىس تو­لىق اياقتالادى دەگەن ءۇمىت بار.

ەل پرەزيدەنتىنىڭ تاپ­سىر­ماسىنا سايكەس, 10 مىڭ كم ترانزيتتىك اۆتوجولدا ور­تاشا جوندەۋ جۇمىستارى جالعاسىن تاۋىپ جاتىر. بۇل جوبا «قازاق­ستان دامۋ بانكى» ارقىلى قارجى­لاندى­رىلعان. اتقارىلىپ جاتقان جوندەۋ جۇمىستارى وڭىر­ارالىق جانە اۋدانارالىق بايلانىستاردى تۇزەيدى. ونداعى نەگىزگى باعىتتار – قاندىاعاش – شالقار, جەزقازعان – پەتروپاۆل, اتىراۋ – دوسسور, جاڭاوزەن – كەندىرلى – تۇرىكمەنستان شەكاراسى, قاراعاندى – اياگوز.

«ورتاشا جوندەۋ رەكونس­ترۋكتسيامەن سالىستىر­عان­دا 7 ەسە ارزان ءارى 2 ەسە جىلدام جۇرەدى, سوندىقتان بۇل ءادىس ترانزيتتىك ينفرا­قۇرىلىمدى ءتيىمدى دامى­تۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنداي شارالار رەسپۋبليكالىق جول­دار­دىڭ 94%-ىن نورماتيۆتىك تالاپتارعا سايكەستەندىرۋگە جول اشادى. بۇل ءوز كەزەگىن­دە ترانزيت اعىنىن تارتۋ­عا, قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا جانە ەكونوميكالىق تيىمدىلىككە وڭ اسەر ەتەدى», دەيدى كولىك مينيسترلىگى, اۆتوجول كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جامبىل باقتيار.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە