– ەركەبۇلان اعا, ەل ءسىزدى ايتىسكەر اقىن رەتىندە جاقسى تانيدى. كەيىنگى جىلدار بەدەرىندە ءسوز ونەرىمەن قاتار ۇستالىق ونەرمەن اينالىسىپ جۇرگەنىڭىزدى ءجيى بايقايمىز. ايتىڭىزشى, «التىن دومبىرا» يەسى اعاش دومبىرا جاساۋعا نەگە قۇمارتتى؟
– ادام كەيدە ءوزى كۇتپەگەن باعىتقا بۇرىلىپ, تاعدىر جولى باسقا ارناعا بۇرىپ كەتەتىنى بار. بۇل شەبەرلىك تە مەنىڭ الدىن الا جوسپارلاعان, اڭساعان ارمانىم ەمەس ەدى. مۇلدە ويلاماعان تۇستا وزىڭە ۇنايتىن, جانىڭا جايلى ءبىر ىسكە كەزىگەدى ەكەنسىڭ. مەن بۇل ونەرگە تابىس كوزى رەتىندە قاراعان جوقپىن, شەبەرمىن دەپ كۇپىنگەن دە ەمەسپىن. بۇل ءىس – ىشكى جان دۇنيەمە تىنىشتىق سىيلاعان تىنىس.
ءبارى نۇرجاننان باستالدى. استانانىڭ ىرگەسىندەگى قوسشى قالاسىندا شەبەرحانا ۇستاپ وتىرعان نۇرجان ءدىلمانوۆ دەگەن ازامات بار. ونەرگە جان-دىلىمەن بەرىلگەن جان. بىردە ايتىستان كەيىن كەلىپ: «دومبىراڭ شىرىلداپ قالىپتى. الىپ كەل, جوندەپ بەرەيىن. كەرەك بولسا, تولىق رەستاۆراتسيا جاساپ بەرەم», دەدى. بىراق انە-مىنە دەپ جۇرگەندە ءبىر جىل وتە شىعىپتى. ءوزىم دە اڭداماي قالىپپىن. الىپ بارايىن دەسەم, كۇندەلىكتى كۇيبەڭمەن ۇمىتىلىپ كەتىپ جۇرە بەرگەنمىن.سول جىلى تاعى ءبىر ايتىس بولدى. ورازا ماۋسىمى ءجۇرىپ جاتقان شاق. ءبىر كۇنى قولىم بوساپ قالىپ, ەسىمە ءتۇسىپ, دومبىرامدى الىپ شەبەرحاناعا باردىم. بارسام, نۇرجان جالعىز ءوزى جۇمىس ىستەپ وتىر ەكەن. اينالاسىن تۇگەل اسپاپتار باسىپ قالعان. جاڭقانىڭ ءيىسى ءۇيدىڭ ءىشىن تولتىرىپ تۇر. شەبەرحاناداعى ۇنسىزدىك تە ءبىر ءتۇرلى تەرەڭ تىنىشتىق سىيلايدى ەكەن.
سول كۇنى مەن جاي عانا قاراپ وتىردىم. كەيىن ول: «تەك اڭگىمە ايتىپ وتىرشى. جۇمىس جاقسى ونەدى», دەدى. سودان كەيىن كۇندە بارىپ وتىراتىن بولدىم. ءبىر كۇنى وزىمنەن-ءوزىم: «مەن دە بىردەڭە ىستەيىنشى», دەدىم. ول دا قارسى بولمادى. «وندا جەتىگەننەن باستاشى», دەدى. سولاي باستالدى مەنىڭ قولىمداعى اعاشپەن العاش سويلەسۋىم. اڭداسام, اعاشتىڭ ءيسى – جانعا, ال ءوزى – قولعا جاعادى ەكەن. «ەڭبەك ەتكەننىڭ ەتى اۋىرعانمەن, جانى ساۋىعادى» دەمەي مە؟ بۇگىندە مەن ءۇشىن بۇل ونەر – جاي عانا كاسىپ ەمەس, ىشكى جان دۇنيەنىڭ ەمدەلۋ جولى. ايتىستا قارسىلاسىڭمەن كۇرەسەسىڭ, ال اعاشپەن جۇمىس ىستەگەندە وزىڭمەن كۇرەسەسىڭ. بىراق ەكىنشى كۇرەس كوڭىلىڭە كولدەي تىنىشتىق سىيلايدى.
– كەيىنگى ايتىستارعا ءۇش ىشەكتى دومبىرامەن شىعىپ ءجۇرسىز. شاكىرتتەرىڭىز اعايدىڭ ءوز قولىنان شىققان اسپابى دەيدى.
– ءيا, سوڭعى ۋاقىتتا ايتىس ساحناسىنا كادىمگى قوس ىشەكتى دومبىرا ەمەس, سيرەك تارتىلاتىن ءۇش ىشەكتى دومبىرانى الىپ شىعۋعا دەن قويىپ ءجۇرمىن. بۇل – ءبىر جاعىنان, ىزدەنىس, ەكىنشى جاعىنان, ۇلتتىق اسپاپ جاساۋعا دەگەن قۇرمەت. ءبىز كوبىنە دومبىرانىڭ سىرتقى سۇلۋلىعىنا ءمان بەرەمىز, ال ىشكى دىبىستىق ەرەكشەلىكتەرى مەن تاريحي تامىرىنا تەرەڭ ۇڭىلە بەرمەيمىز. اباي اتامىز دا ءۇش ىشەكتى دومبىرانى تارتقان. ول زاماندا مۇنداي اسپاپتار كەڭ قولدانىلعان.
ءۇش ىشەكتى دومبىرانىڭ دىبىستىق اۋقىمى كەڭ, اسىرەسە تومەنگى رەگيستردە قوڭىر ءۇن بەرىپ تۇرادى. ول سازدىڭ سالماعىن ارتتىرىپ, مۋزىكالىق مازمۇنىن تەرەڭدەتە تۇسەدى. اسىرەسە, استارلى وي, پالساپالىق يىرىمدەر وسىنداي قوڭىر ۇنمەن جاقسى ۇيلەسەدى. سول ءۇن ارقىلى قارسىلاسىڭا دا, تىڭدارمانعا دا باسقا ءبىر كەڭىستىكتەن سويلەگىڭ كەلەدى.
شەبەرحانادا جۇرگەندە «نەگە وسى ءۇش ىشەكتى دومبىرانى جاساپ كورمەسكە؟» دەگەن وي مازالادى. سونداعى جىگىتتەرگە ويىمدى ايتتىم. ولار قۇپتاپ, «جاساپ بەرەمىز» دەستى. بىراق مەن: «جوق, بۇل اسپاپتى ءوز قولىممەن جاساعىم كەلەدى. ويتكەنى مەن ونى تەك تارتۋ ءۇشىن ەمەس, جانىممەن ءتۇيسىنۋ ءۇشىن قاجەت ەتىپ تۇرمىن», دەدىم. ۇستالىققا ەندى-ەندى قادام باسىپ جۇرگەن مەن ءۇشىن بۇل ۇلكەن سىناق ەدى. دەگەنمەن, جانىمدا جۇرگەن كانىگى شەبەرلەر باعىت-باعدار بەرىپ, قولداپ وتىردى. سولاردىڭ ارقاسىندا اسپاپتى شەبەرحانادا بىرلەسە وتىرىپ جاسادىق. بۇل جۇمىس – تەك ماتەريال جيناۋ, جونۋ, جەلىمدەۋ ەمەس, ۇلكەن رۋحاني تاجىريبە بولدى.
– اسپاپتى جاساۋ بارىسىندا نە ويلاندىردى؟
– قوبىز شاۋىپ, دومبىرانى قۇراستىرىپ-اق ءجۇرمىز عوي. بىراق قولىمىزداعى ماتەريال, ياعني اعاش قايدان كەلىپ جاتىر بىزگە؟ وسى سۇراق مازالاي باستادى. سويتسەم, شەبەرلەردىڭ كوبى اعاشتى رەسەيدەن, قىتايدان الدىرادى ەكەن. قاراجاتى بارلار افريكادان ارناۋلى تاپسىرىسپەن اكەلەدى. بىراق ەڭ الاڭداتارلىق نارسە – ءبىز ءوزىمىزدى ءوزىمىز قامتاماسىز ەتە الماي وتىرعانىمىز. ياعني سىرتقى تاۋەلدىلىك تەك ەكونوميكادا نەمەسە ساياساتتا ەمەس, شىعارماشىلىقتىڭ ءدال وسى الاڭىندا دا سەزىلەدى. مەن دومبىرا جاساپ وتىرىپ, وسىنى تەرەڭ سەزىندىم. ء«بىز ۇلتتىق اسپاپتى ءوز قولىمىزبەن جاساي الامىز با؟» دەگەن سۇراققا ء«يا» دەپ جاۋاپ بەرگەنىمىزبەن, وعان قاجەت اعاشتى, تەرىنى, ىشەكتى سىرتتان تاسيتىن بولساق, بۇل جاي عانا ۇستالىقتىڭ ماسەلەسى ەمەس, بۇل – مادەني دەربەستىك ماسەلەسى.
– ايتىستا بۇل تاقىرىپتى ءبىر كىسىدەي كوتەردىڭىز دە. «ەركىن ەلدىڭ ۇرپاعى ەركىن ءوسسىن, ەشكىمگە جاۋتەڭدەمەي قاس قاباعى» دەگەن شۋماعىڭىز ەسىمىزدە. بىراق بۇل تاقىرىپتى ماسەلەمەن بەتپە-بەت كەلگەندە جاقسىراق تۇيسىنگەن سياقتىسىز.
– مىنبەردە سىناۋ – جەڭىل. كوزبەن كورىپ, قولمەن ۇستاپ, ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن بىلگەننەن كەيىن پىكىرىڭدى ءبىلدىرۋ – ازاماتتىق. قولىنا دومبىرا ۇستاعان ءار ايتىسكەر سوزىنە سىندارلى كوزبەن قاراۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. بايىبىنا بارماي بايبالام سالماۋ قاجەت. شاكىرتتەرىمە ۇنەمى وسى دۇنيەنىڭ ءسىڭىرىپ وتىرامىن. حوش, ايتقان شۋماعىڭ حالىقتىڭ قوشەمەتىنە يە بولا بەرسىن. الايدا ساحنادان سەن تۇسكەنمەن, ءسوزدىڭ جاۋاپكەرشىلىگى موينىڭنان تۇسپەيدى.
- اڭگىمەڭىزگە, راحمەت!
