ءادىل قوعامنىڭ ولشەمى – زاڭدى قۇرمەتتەۋ

ينۆەستوردى قورعاۋدىڭ ماڭىزى

پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ باستى مىندەتىنىڭ ءبىرى – قۇقىعى بۇزىلعان كاسىپ يەلەرىنە قول ۇشىن سوزۋ. مەملەكەت باسشىسى ەكونوميكانى كوتەرۋ ءۇشىن شەتتەن ينۆەستيتسيا تارتۋ جايىندا ءجيى ايتىپ كەلەدى. الايدا ەل ىشىندە وسى ىسكە كەرى امال جاساپ جۇرگەندەر جوق ەمەس. سونىڭ ءبىر مىسالى – ورال قالاسىندا «ك5 ەكولوگيالىق كلاستى موتور وتىندارىن ءوندىرۋدى جاڭعىرتۋ» ينۆەستيتسيالىق جوباسىن ىسكە اسىرىپ جاتقان «كوندەنسات» اكتسيونەرلىك قوعامى نەگىزسىز اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعانى انىقتالدى.

وعان ۆاليۋتالىق ءتۇسىمدى رەپاترياتسيالاۋ جونىندەگى تالاپتاردى ورىنداماعانى ءۇشىن سوتتىڭ قاۋلىسىمەن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 251-بابىنىڭ 2-تارماعى بويىنشا 33 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالىنعان. دەگەنمەن ءىس ماتەريالدارىن زەردەلەۋ بارىسىندا «كوندەنسات» اق شەتەلدىك كونتراگەنتپەن اراداعى 32 ملن رەسەي رۋبلىنەن اسا (163 ملن تەڭگەدەن اسا) سوماعا جاسالعان سىرتقى ەكونوميكالىق شارت بويىنشا مىندەتتەمەلەرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆاليۋتالىق زاڭنا­ماسىنا سايكەس تولىق كولەمدە ورىنداعانىن كورسەتتى.

ياعني ينۆەستوردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋعا ەشقانداي نەگىز جوق. سوندىقتان ورال قالالىق پروكۋراتۋراسىنىڭ اپەل­لياتسيالىق ءوتىنىشى بويىنشا باتىس قازاقستان وبلىستىق سوتىنىڭ سوت القاسى ءىس جۇرگىزۋدى توقتاتىپ, زاڭسىز سوت اكتىسىنىڭ كۇشىن جويدى.

ال جەتىسۋ وبلىسىندا جىلۋ تۇتىنۋ­شى­لاردىڭ قۇقىعى قورعالىپ, زاڭنان اتتاعان مونوپوليست جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. قولداعى مالىمەتكە سۇيەنسەك, «تالدى­قورعانجىلۋسەرۆيس» مكك زاڭدى تۇلعا­لار ءۇشىن جىلۋ ءتاريفىن قالىپتاستىرۋ كەزىندە شىعىنداردى جابۋعا قاراستىرىلعان بار­لىق قاراجاتتى جۇمساماعان. تالدى­قور­عان قالاسى پروكۋراتۋراسىنىڭ قادا­عالاۋ اكتى­سىمەن 7,8 ملن تەڭگەدەن اسا سوماعا ۋاقىتشا وتەم­دىك تاريف ەنگىزىلدى. ناتي­جە­سىندە, تاريف 77 تەڭگەگە دەيىن تومەندەتىلىپ, 1 971 تۇتىنۋشىنىڭ قۇقىعى قورعالدى. ال مونوپوليست ءتيىستى جازاسىن الدى.

بيۋدجەتكە قول سالۋ تىيىلماي تۇر

«زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتى دەگەندە, ەڭ الدىمەن, ەل تۇرعىندارىنىڭ سالىعىنان جينالاتىن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ دۇرىس جۇمسالۋى ويعا ورالادى. وكىنىشكە قاراي, بۇل سالادا دا اردان اتتاپ, الاياقتىققا بارىپ جاتقاندار از ەمەس. ماسەلەن, جۋىر­دا بالقاش قالاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى 1,2 ملرد تەڭگەدەن اسا بيۋدجەت قاراجاتىن نەگىزسىز جۇمساۋعا توسقاۋىل قويعان ەدى.

بۇل – مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار سالاسىندا بولعان جاعداي. انىق­تال­عان­داي, جىل باسىنان بەرى پروكۋراتۋرا ورگان­دارىنىڭ باستاماسىمەن جالپى سوماسى 3 ملرد تەڭگەدەن اساتىن التى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ءراسىمى توقتاتىلعان. بۇعان سمەتالىق قۇننىڭ اسىرا كورسەتىلۋى, كونكۋرس قۇجات­تاماسىنا ەكونوميكالىق نەگىزى جوق جۇمىس كولەمدەرىنىڭ ەنگىزىلۋى جانە بيۋدجەت قارا­جاتىن ءتيىمسىز پايدالانۋ قاۋپىن تۋدىراتىن باسقا دا زاڭ بۇزۋشىلىق سەبەپ بولعان.

ۇنەمدەلگەن قاراجات قالانىڭ وزەك­تى الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىت­تالماق.

ارزان سەرتيفيكات ساتقان الاياق

ەل ءىشىن الاڭداتىپ تۇرعان قىلمىستىڭ ءبىرى – الاياقتىق. ايلاسى جەتكەندەر الداۋ مەن ارباۋدى «اقىلدىلىققا» بالايتىنى ءوز ال­دىنا, جاساعان ءىسى ءۇشىن جازاسىز قالا­مىن دەپ ويلايتىن بولسا كەرەك. سونداي «ەرەك­­شە» جاننىڭ ءبىرى استانادا ادامدارعا فيت­نەس-ورتالىققا سىيلىق تۇرىندەگى جالعان سەر­تي­­في­كاتتار ساتقانى ءۇشىن قۇرىقتالىپ, سوتتالدى.

بۇرىن سپورت كلۋبتارىندا جاتتىق­تىرۋشى بولىپ جۇمىس ىستەگەن ول تۇر­عىن­دار­دىڭ سەنىمىن تەرىس پايدالانۋ ارقىلى زاڭدىق كۇشى جوق, ءوز قولىمەن دايىنداعان جىلدىق ابونەمەنت تۇرىندەگى جالعان سەرتيفيكاتتارىن نارىقتاعى باعادان الدەقايدا تومەن اقشاعا ساتىپ كەلگەن. ونىڭ قولدان جاساعان كوشىرمە سەرتيفيكاتتارىنىڭ تۇپنۇسقالارى 700 مىڭ تەڭگە تۇرسا, «اقىلدى» ازامات ونى بار بولعانى 150 مىڭ تەڭگەگە ۇسىنىپتى. مۇنداي باتپانقۇيرىقتان قۇر قالماۋ ءۇشىن قولىنداعى قاراجاتىن بەرگەن جابىرلەنۋشىلەر فيتنەس-ورتالىققا كەلگەندە عانا ساتىپ العان سەرتيفيكاتتارىنىڭ جارامسىز ەكەنىن ءبىلىپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولعان.

بۇل الاياقتىق قىلمىسىنان جالپى سانى 24 ادام جاپا شەگىپ, كەلتىرىلگەن ماتەريالدىق زالال كولەمى 3,5 ملن تەڭگەدەن اسقانى بەلگىلى بولىپ وتىر. تەرگەۋ امالدارى اياقتالعاننان كەيىن قىلمىستىق ءىس ءمانى بويىنشا قاراۋ ءۇشىن سوتقا جولداندى. ناتيجەسىندە, كەلتىرىلگەن زالال تولىق وتەلىپ, جاعدايدى اۋىرلاتاتىن ءمان-جايلار بولماۋىنا بايلانىستى سوت ۇكىمىمەن الاياققا 3 جىل مەرزىمگە پروباتسيالىق باقىلاۋ بەلگىلەۋمەن باس بوستاندىعىن شەكتەۋ جازاسى تاعايىندالدى.

كەيىنگى ۋاقىتتا سىيلىق تۇرىندەگى سەرتيفيكاتتار مەن كارتالار ارقىلى جاسالاتىن الاياقتىق فاكتىلەرى جيىلەپ كەتتى. اسىرەسە ونلاين-ساتىلىمدار مەن سەرۆيس­تەردىڭ كەڭىنەن تارالۋى قىلمىس قاۋپىن ارتتىرعانى بايقالىپ وتىر. سوندىقتان مۇنداي قىزمەتتەردى تەك رەسمي ساتۋشىلاردان الۋ قاجەت. ايتپەسە, الاياقتاردىڭ قۇربانى بولۋ مۇمكىندىگىڭىز جوعارى.

استانا قالاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى بوتەن م ۇلىكتى جىمقىرۋ نە بوتەن م ۇلىككە قۇقىقتى الداۋ نەمەسە سەنىمدى تەرىس پايدالانۋ ارقى­لى يەلەنۋ ارەكەتتەرى ءۇشىن زاڭنامادا مۇلكى تاركىلەنە وتىرىپ, 10 جىلعا دەيىن باس بوس­تان­دىعىنان ايىرۋ جازاسى كوزدەلگەنىن ەسكەرتەدى.

قايتارىلعان اكتيۆ قايدا جۇمسالىپ جاتىر؟

ەلىمىزدە زاڭسىز يەمدەنىلگەن اك­تيۆتەردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ جۇمىسى جالعاسىپ جاتىر. سونىڭ ءبىر مىسالى – جۋىردا الماتى قالاسىندا جەرگىلىكتى پروكۋراتۋرانىڭ ارالاسۋىمەن قۇنى 2,6 ملرد تەڭگە بولاتىن «باس­پالار ءۇيى» اق-نىڭ مەملەكەت مەنشىگىنە قايتۋى.

2016 جىلى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە تيەسىلى بولعان اكتسيالاردى جەكە تۇلعا ارزانداتىلعان باعامەن زاڭسىز جەكەشەلەندىرىپ العانى بەلگىلى بولىپ وتىر. مەملەكەتتىڭ م ۇلىكتىك مۇددەلەرىن قورعاۋ ماقساتىندا المالى اۋداندىق پروكۋراتۋراسى مامىلەنى جارامسىز دەپ تانۋ تۋرالى سوتقا تالاپ-ارىز بەردى. اپەللياتسيالىق ساتىنىڭ قاۋلىسىمەن ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتىڭ پروكۋراتۋرانىڭ تالاپ قويۋ تالاپتارىن قاناعاتتاندىرۋ تۋرالى شەشىمى وزگەرىسسىز قالدىرىلىپ, زاڭدى كۇشىنە ەندى.

بۇگىندە ەل كولەمىندە قايتارىلعان زاڭسىز اكتيۆتەر حالىق يگىلىگىنە جۇمسالىپ كەلەدى. ماسەلەن, وڭىرلەردە سول قاراجات ەسەبىنەن كوپتەگەن مەكتەپ سالىنىپ, ءۇش اۋىسىمدى وقۋ پروبلەماسى شەشىلىپ جاتقانىن ەل بىلەدى. ال جۋىردا جامبىل وبلىسىندا قايتارىلعان اكتيۆتەر ەسەبىنەن جاڭاوتكەل اۋىلى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, وبلىستا 19 اۋىل اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتىلىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسى قارجىلان­دىرىلعان. 30 ماۋسىمدا جامبىل وبلى­سىنىڭ پروكۋرورى نۇرعالىم ءابدىروۆ جامبىل اۋدانىنداعى جاڭاوتكەل اۋىلىندا سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىستى.

«بۇل باستاما مەملەكەتكە قايتارىلعان قاراجات قوعامنىڭ يگىلىگىنە قالاي ىقپال ەتەتىنىن جانە نەگىزگى الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا جاعداي جاسايتىنىن ايقىن كورسەتەدى», دەدى سالتاناتتى ءىس-شارادا ن.ءابدىروۆ. بۇل نىساننىڭ اشىلۋىنا دەيىن اۋىلدا سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسى بولماعان ەكەن. بۇدان بىلاي تۇرعىندار تازا سۋدى تۇتىنباق.