جيىن بارىسىندا قازاق گەرالديكاسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى قوزعالىپ, تىڭ يدەيالار مەن پىكىرلەر ورتاعا سالىندى. ورتالىق باسشىسى شەرحان تالاپ ۇلى ءىس-شارانىڭ باستى ماقساتى – ءار سالانىڭ ماماندارى مەن ساراپشىلارىن ءبىر الاڭعا جيناپ, مەملەكەتتىك رامىزدەردى ناسيحاتتاۋداعى ولقىلىقتاردى سارالاۋ جانە قوعام الدىنداعى جاڭا مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ء«بىزدىڭ ماقسات – سىزدەردىڭ ۇسىنىستارىڭىزدى, وي-پىكىرلەرىڭىزدى تىڭداۋ. الداعى باعىت-باعداردى بىرگە ايقىنداۋ. سىزدەردىڭ كوزقاراستارىڭىز ءبىز ءۇشىن ماڭىزدى. گەرالديكا تۋرالى قوعامدا جالپى تۇسىنىك بولعانىمەن, ونى تەرەڭ زەرتتەۋدى, زەردەلەۋدى قاجەت ەتەتىن تۇستار وتە كوپ», دەدى ول سوزىندە.
جاس تاريحشىلار, زەرتتەۋشىلەر, فيلوسوفتار مەن قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ باسىن قوسقان القالى جيىندا ءتول مادەنيەتىمىزدى تورگە شىعاراتىن تاڭبالاردى زامان تالابىنا ساي ينتەرپرەتاتسيالاۋ, عىلىمي جۋرنالداردا ساپالى ماتەريالدار سانىن ارتتىرۋ, مەكتەپتەردە ۇيىرمەلەر اشۋ, سونداي-اق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ وقۋ باعدارلامالارىنا ەنگىزۋ سەكىلدى باستامالار تالقىلاندى.
سونىمەن قاتار قاتىسۋشىلار قازاق گەرالديكاسىنا ارنالعان تولىققاندى جيناق قۇراستىرۋ قاجەتتىگىن دە اتاپ ءوتتى. گەرالديكالىق باسقارما توراعاسى گۇلدانا ارگەنوۆا بۇل باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس تۋرالى ايتتى.
«قازاق گەرالديكاسى» دەگەن ءبىر جيناق شىعارۋدى كوزدەپ وتىرمىز. قازاق گەرالديكاسىنىڭ تاريحي تۇرعىدا بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ءجۇرىپ وتكەن جولى تۋرالى ناقتى عىلىمي دالەلدەمەلەر, تۇجىرىمدار جوقتىڭ قاسى.
IV عاسىرداعى تاڭبالاردان باستاپ بۇگىنگە دەيىنگى رامىزدىك ەۆوليۋتسيانى دايەكتى تۇردە سيپاتتايتىن تولىق زەرتتەۋ قاجەت», دەدى گ.ارگەنوۆا.
الايدا اتالعان جيناق جارىق كورگەنگە دەيىن دە ساراپشىلار تاڭبالار تاريحىن, مەملەكەتتىك رامىزدەردىڭ ماڭىزىن, سونداي-اق ەلتاڭباداعى 41 ەلەمەنتتى ۇزدىكسىز ناسيحاتتاپ وتىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. بۇل ماقساتتا اقپاراتتىق-تانىمدىق ءارى عىلىمي ماقالالاردى باق بەتتەرىندە تۇراقتى جاريالاپ وتىرۋ قاجەت. وسى رەتتە قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ باسقارما توراعاسى نۇربەك ماتجاني ينستيتۋتتىڭ «KIPD Bulletin» اتتى اقپاراتتىق-ساراپتامالىق جۋرنالىنىڭ الداعى سانىن گەرالديكا تاقىرىبىنا ارنايتىنىن مالىمدەدى.
«شەتەلدىك تانىمال باسىلىمداردا وسى باعىت بويىنشا جارىق كورگەن ساپالى ماقالالاردى اعىلشىن تىلىنەن قازاق تىلىنە اۋدارىپ جاريالاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. باسىلىمنىڭ باستى ماقساتى – قازاق قوعامىندا كوپ ايتىلا بەرمەيتىن عىلىمي جاڭالىقتاردى كەڭىرەك تالقىعا سالۋ», دەپ اتاپ ءوتتى ن. ماتجاني.
كلۋب وتىرىسىنا قاتىسۋشىلار كونە جازۋلاردى جاساندى ينتەللەكتىنىڭ كومەگىمەن انىقتاپ, ءتىپتى سول جازۋلارعا ەكىنشى ءومىر سىيلاۋعا بولادى دەگەن پىكىر ءبىلدىردى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قازاق ءالىپبيىنىڭ ءتۇپ-تامىرى – كونە بىتىك جازۋلارىنان باستاۋ الادى. تاريحى تاسقا قاشالعان بۇل جازۋلار ساقتار مەن عۇنداردىڭ دىبىستىق تاڭبالارى رەتىندە قولدانىلعان. عالىمدار قازىرگى تاڭدا 26 دىبىس پەن 41 تاڭبادان تۇراتىن ءتول جازۋىمىزدىڭ تاريحىن تەرەڭىرەك زەردەلەۋ قاجەت ەكەنىن العا تارتتى.
«كونە بىتىك جازۋى دەيمىز. ءبىز وسى تاڭبالاردىڭ ءوزىن قايتا اينالىمعا ەنگىزە الساق, بۇل گەرالديكا سالاسى ءۇشىن ۇلكەن جەتىستىك بولار ەدى», دەدى فيلولوگ التىنبەك قۇمىرزاق ۇلى.
كلۋب جيىنىندا ەلتاڭبامىزداعى ەلەمەنتتەردىڭ زەرتتەلۋ دەڭگەيى, ولاردى وسكەلەڭ ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ جولدارى دا ءسوز بولدى. سپيكەرلەردىڭ ءبىرى جوعارى وقۋ ورىندارىندا ستۋدەنتتەرگە ارناپ «گەرالديكا» ءپانىن ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسادى. سونىمەن قاتار باكالاۆريات دەڭگەيىندەگى ديپلومدىق جۇمىستار مەن ماگيسترلىك ديسسەرتاتسيالاردى قازاق گەرالديكاسىن زەرتتەۋگە باعىتتاۋ ماسەلەسى دە قوزعالدى.
بۇل باستامالار جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ وقىتۋشىلارى تاراپىنان قولداۋ تاپتى. استانا حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتى تاريح ءپانىنىڭ وقىتۋشىسى مەرۋەرت تىلەبالديەۆا بۇل ءپاندى ەلەكتيۆتى كۋرس رەتىندە وقىتۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى:
«ۋنيۆەرسيتەتتەردە ەلەكتيۆ كۋرس رەتىندە وقىتىلسا, قۇبا-قۇپ. ەگەر سىزدەردىڭ ماماندارىڭىز كەلىپ ءدارىس وقىسا, بۇل ستۋدەنتتەردى ساپالى دايارلاۋعا ۇلكەن ۇلەس بولار ەدى. بىزگە ءوزارا تىعىز بايلانىس ورناتۋ اسا ماڭىزدى», دەدى ول.
وسكەلەڭ ۇرپاققا مەملەكەتتىك رامىزدەردى ناسيحاتتاۋ جۇمىستارى مەكتەپ قابىرعاسىنان باستالۋعا ءتيىس دەگەن پىكىرلەر دە ايتىلدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, وقۋشىلارعا ارنالعان «جاس گەرالديست» سىندى ۇيىرمەلەر اشىلسا, بالالاردىڭ سيمۆوليكاعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ەرتە جاستان وياتىپ, پاتريوتتىق سەزىم مەن وتانسۇيگىشتىك قاسيەتتەردى قالىپتاستىرۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك تۋار ەدى.
اسىرەسە شالعاي وڭىرلەردە ارنايى بايقاۋلار ۇيىمداستىرىلسا, قويىلعان ماقساتتاردىڭ ناتيجەلى بولۋىنا جول اشىلادى دەگەن پىكىرلەر دە ورتاعا سالىندى.
جالپى, ەكى ساعاتقا سوزىلعان قىزۋ تالقىلاۋ بارىسىندا ءتۇرلى يدەيالار مەن تىڭ ۇسىنىستار ايتىلدى. اتاپ ايتقاندا, وڭىرلىك نىشانداردى بىرىزدەندىرۋ, مەملەكەتتىك رامىزدەردى دايىنداۋداعى ساپا, ولاردى پايدالانۋ ءتارتىبى مەن جاۋاپكەرشىلىك ماسەلەلەرى كەڭىنەن ءسوز بولدى.
باسقوسۋ بارىسىندا ۇسىنىلعان بارلىق وي-پىكىرلەر جيناقتالىپ, الداعى ۋاقىتتا ارنايى ادىستەمەلىك ۇسىنىمدار ازىرلەۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ماقپال راحاتقىزى
