كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
ءار قارۋدى ۇستاپ كورىپ, تانكىلەرگە ءمىنىپ, ابىر-سابىر بولىپ جۇرگەنىمىزدە كىمدى كوردىك دەسەڭىزشى! ۇستىندە اسكەري كۇپايكە, اياعىندا سولداتتاردىڭ ءسىرى ەتىگى, يىعىندا اۆتوماتى بار يۋري نيكۋلين كەلە جاتتى. باعاناعى تاڭىرقاعان تاڭىرقاعان با, كينو ونەرىنىڭ حاس شەبەرىنە اڭتارىلىپ قاراپ قالىپپىز.
– ءيا, جاۋىنگەرلەر, قويمانى باسىپ الىپسىزدار عوي, – دەپ ك ۇلىپ كەلە جاتىر.
ءبىز ونىڭ الدىنان اكەمىزدى كورگەندەي جۇگىرىپ شىقتىق. قۇشاقتاپ, بەتىنەن ءسۇيىپ جاتقاندار دا بار. الدەن سوڭ كومەديا كوريفەيى اڭگىمە باستادى. ءبىزدىڭ بۇل «ايدالادا شاشىلىپ جاتقان نەتكەن تەحنيكا؟» دەپ جۇرگەنىمىز «موسفيلم» كينووندىرىسىنىڭ تەحنيكالىق ۇلكەن بازاسى ەكەن. كەيىن ماسكەۋدەن «1941–1945 جىلدارداعى ۇلى وتان سوعىسى» اتتى مۋزەيدى كوردىك قوي. سونداعى تەحنيكالاردىڭ, قارۋ-جاراقتاردىڭ بارلىعى دەرلىك وسى بازادا تۇر.
شەتىنەن «سەن تۇر, مەن اتايىن» سايىپقىران سولداتتار سۇراقتاردى جاڭبىرشا جاۋدىردىق. سونداعى يۋري ءۆلاديميروۆيچتىڭ ايتقاندارىنان ەستە قالعاندارى تومەندەگىدەي. ول 1921 جىلى تەاتر قايراتكەرلەرىنىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلەدى. اكەسى كوشپەلى تەاتر ۇيىمداستىرعان ەكەن. ال اناسى اكتريسا بولىپتى. وسىنداي وتباسىدان شىققان يۋري قالاي كينواكتەر بولمايدى؟ ءوزى دە مەكتەپ قابىرعاسىندا كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىنىڭ تەاتر بولىمىنە باستاۋىش سىنىپتا-اق قاتىسا باستايدى.
1939 جىلى ول اسكەر قاتارىنا شاقىرىلادى. 1941 جىلى اسكەردەن بوساتىلىپ, ۇيىنە قايتقالى تۇرعاندا سوعىس ءورتى بۇرق ەتە قالادى. ول لەنينگراد قالاسىندا اسكەري بورىشىن وتەپ جاتقان-دى. فاشيستەر تاپ وسى قالاعا اش بورىدەي ۇمتىلدى ەمەس پە؟
– تاماق جوق. اشقۇرساقپىز. بومبادان قورعانۋ ءۇشىن كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ جەرتولەسىن پانالايمىز. اينالامىزدىڭ بارىندە سنارياد جارىلىپ جاتىر. قاسىمدا ءبىر سولدات تاماق جەپ وتىردى. ءدال سول كەزدە جانىمىزعا سنارياد كەلىپ جارىلماسىن با. شاڭ-توزاڭ, تۇتىننەن سوڭ قاراسام, الگى سولدات قاسىق ۇستاعان كۇيى وتىر. بىراق باسى الماسپەن كەسىپ العانداي ورنىندا جوق. وسىنداي دا سۇمدىقتى كورگەنمىن. بۇل سوعىس دەگەنگە, ونىڭ قۇرالدارىنا قىزىقپاي-اق قويىڭدار, – دەدى نيكۋلين بىزگە.
– يۋري ۆلاديميروۆيچ, مىنا فورماڭىز نە؟ مۇندا نەعىپ ءجۇرسىز؟ – دەپ سۇرادى ۆزۆود كومانديرى ۆلاديمير فرولەۆ.
– كينوعا ءتۇسىپ ءجۇرمىن, – دەپ جاي عانا جاۋاپ قاتتى ۇلى اكتەر.
سويتسەك, ول الەكسەي گەرماننىڭ «دۆادتسات دنەي بەز ۆوينى» اتتى (ستسەناريىن كونستانتين سيمونوۆ جازعان) فيلمگە ءتۇسىپ ءجۇر ەكەن. بۇعان دەيىن سەرگەي بوندارچۋكتىڭ «وني سراجاليس زا رودينۋ» (1975 جىل) كوركەم فيلمىنە تۇسكەن. باسىنان نەبىر زۇلمات كەزەڭدەر وتكەن, 1943 جىلى جارالانىپ, گوسپيتالگە تۇسكەن, جازىلىپ شىققان سوڭ مايدانعا قايتا اتتانعان ول سوعىس جاۋىنگەرلەرىنىڭ بەينەسىن اسقان شەبەرلىكپەن سومداعان.
راس, ءبىز يۋري نيكۋليندى كومەديالىق فيلمدەر ( «كاۆكازسكايا پلەننيتسا», «بريلليانتوۆايا رۋكا», «وپەراتسيا «ى» ي درۋگيە پريكليۋچەنيا شۋريكا», «ستاريكي – رازبوينيكي», «پەس باربوس ي نەوبىچنىي كروسس») ارقىلى جاقسى بىلەمىز. گەورگي ۆيتسين, ەۆگەني مورگۋنوۆ ۇشەۋى تۇسكەن فيلمدەر كۇنى بۇگىنگە دەيىن ۇلكەن سۇرانىسقا يە. وسى جەردە اكتەردىڭ تەك كينودا عانا 45 ءرولدى سومداعانىن ايتا كەتەيىك.
ءساتى تۇسكەن سول ءبىر سۇحباتتا يۋري ۆلاديميروۆيچ كەزىندە ۆگيك-كە تۇسە الماعانىن, كەيىن ماسكەۋ تسيركى جانىنداعى كلوۋندار دايارلايتىن بولىمگە زورعا الىنعانىن دا تىلگە تيەك ەتتى. ءيا, ونەر ادامدارىنىڭ جولى وڭاي بولماعان.
قوشتاساردا ۇلى اكتەرمەن سۋرەتكە تۇسكىمىز كەلگەن. بىراق قاراجاياۋ سولداتتا فوتواپپارات قايدان بولسىن؟ ءبىزدى بۇل تىعىرىقتان يۋ.نيكۋليننىڭ ءوزى قۇتقاردى. ونىڭ شاعىن عانا فوتواپپاراتى بار ەكەن. سودان شىرتىلداتىپ سۋرەتكە تۇستىك كەلىپ. تانكىلەردىڭ, ۇشاقتاردىڭ ۇستىندە, زەڭبىرەكتەردىڭ قاسىندا تۇسكەن سۋرەتتەر قانشاما! بىراق سول كەزدە سۋرەتتى شىعارىپ بەرە سالاتىن قۇدىرەت تاعى جوق. بار تاپقان امالىمىز اكتەردىڭ مەكەن-جايىن جازىپ الۋ عانا بولدى. سۋرەتتەر ۆلاديمير فرولەۆقا جولداناتىن بولىپ شەشىلدى. ءبىز سۋرەت قولعا تيگەن سوڭ اكتەرگە ءتيىستى قارجىسىن جيناپ, سالىپ جىبەرەتىن بولىپ كەلىستىك. بىراق يۋري ۆلاديميروۆيچ:
–اقشالارىڭنىڭ كەرەگى جوق. مەنەن ەسكەرتكىش بولسىن, – دەپ اقشا جىبەرەتىنىمىزگە قارسى بولدى.
بىراق زارىعىپ كۇتكەن سول سۋرەتتەر كەلمەدى. كۇتە-كۇتە ەكى كوزىمىز تورتەۋ بولدى. مىڭ سان شارۋاسى بار اكتەردىڭ قولى تيمەدى مە, الدە ءبىز اسكەردەن بوساپ, ەلگە قايتقاننان سوڭ عانا جىبەردى مە ەكەن, كىم ءبىلسىن؟
تەگى, ۇلى ادامدار وتىرىك ايتپايدى عوي. ۆ.فرولەۆ بولسا, رەسەيدىڭ شالعاي ءبىر وبلىسىنان ەدى. ال ءبىز قازاقستانىمىزعا قايتتىق. ءبىر كۇنى عايىپتان تايىپ, قارۋلاستار باس قوسا قالساق, سول سۋرەتتەر تابىلىپ قالا ما دەگەن كەۋدەدە ءبىر ءۇمىت بار. ال, وكىنىشتىسى, سيرەك سۋرەتتەردى ۋاقىتىندا الا الماعانىمىز.
سابىربەك ولجاباي
