ىسكەرلىگى مەن مادەنيەتى ۇيلەسكەن

ب.قاسەنوۆ ات جالىن تارتىپ مىنگەننەن ىسكەرلىك, ۇيىم­داس­تى­رۋشىلىق قابىلەتتەرىمەن تا­نىلدى. قاتارداعى ماماننان باستاپ ۇلكەن ءومىر, قىزمەت باسپالداقتارىنان ءوتتى. اقىل-پاراساتى مەن ءبىلىم-بىلىگىن حا­لىقتىڭ يگىلىكتى ىستەرىنە ارنادى. ارقيلى باستامالار مەن يگى ىستەردىڭ ۇيىتقىسى بولىپ, اۋىل, اۋدان باسشىلىعى دەڭ­گەيىن­دەگى قىزمەتتەردى ابىروي­لى اتقارۋمەن قاتار, قوعام ومى­رىنە بەلسەنە ارالاسىپ تاجى­ريبەلى باسشى, شەبەر ۇيىم­داستىرۋشى رەتىندە كورىندى. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە قوماقتى ۇلەس قوستى.

بىلىكتى مامان, اتپال ازامات رەتىندە باسشىلىق, ۇيىم­داس­تى­رۋشىلىق جۇمىستارعا تارتىلدى. ءسويتىپ, 1978 جىلى جاڭاارقا اۋدانى اقتاۋ سەلولىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى قىزمەتىنە سايلاندى. 80-جىلدارى اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باس زووتەحنيگى, مەڭگەرۋشىسى بولىپ قىزمەت اتقاردى. 1984 جىلى قوي وسىرۋمەن اينالىساتىن كارل ماركس اتىنداعى سوۆحوزعا ديرەكتور بولىپ تاعايىندالدى. جىگەرلى باسشى جۇمىسقا بەلسەنە كىرىسىپ, شارۋاشىلىقتىڭ ءتورت بولىمشەسىندەگى قوي مالىن جاسىنا, سالماعىنا, ساپاسىنا قاراي سۇرىپتاپ, سەلەكتسيالىق جۇمىستار جۇرگىزدى. سوۆحوز ورتا­لى­عىنان 3000 قوي, 50 ءىرى قارا مال, 50 باس جىلقى بورداقىلايتىن الاڭ سالىندى. شارۋاشىلىقپەن بىرگە سپورت, مادەنيەت سالاسىنىڭ دامۋىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. اۋىل­عا كىرەبەرىستەگى 11 شاقى­رىم­دىق اۆتوكولىك جولىنا اسفالت توسەلدى. اۋىل ورتالىعىنا اعاش كەسەتىن قوندىرعى ورناتىپ, قالىڭدىعى 30-40 مم قۇرايتىن تاقتايلار دايىنداپ, قۇرىلىسقا پايدالاندى. اۋىل تۇرعىندارىنا, شوپاندارعا جاڭا ۇيلەر, مال قورالارى سالىندى. 500 ورىندىق جاستار ءۇيى, تويحانا بوي كوتەردى.

قىسقا تۇسەتىن قويدىڭ سانى 51 مىڭعا, جىلقى سانى 2 400 باسقا دەيىن ءوستى. 1986 جىلدىڭ قورى­تىندىسىندا شارۋاشىلىق ەلى­مىز­دىڭ قوي ت ۇلىگىن دامىتۋمەن اينالىساتىن سوۆحوزداردىڭ ىشىندە جەڭىمپاز اتاندى. مال شارۋا­شىلىعى ونىمدەرىن ءوندى­رۋ­دى, ساتىپ الۋدى ارتتىرۋ جو­لىن­دا اتقارعان ەڭبەكتەرى باعا­لانىپ, شارۋاشىلىق ۇجىمى قىزىل تۋمەن ماراپاتتالدى. ديرەك­تور­عا جاڭا ۋاز اۆتوكولىك, سوۆ­حوز ەڭبەككەرلەرىنە 3000 رۋبل, شا­رۋا­شىلىققا ءبىر اۆتوبۋس سىيعا تار­تىلدى. كەيىن مەم­لەكەت قاي­رات­­كەرى شابدەن ەرا­ليەۆتىڭ ەسىمى بە­رىلگەن وسى شارۋا­شى­لىق­تى ب.قا­سە­نوۆ 1991 جىلعا دەيىن باس­قار­دى.

1992 جىلى, اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى بولىمىندە قىز­مەتتە جۇرگەنىندە اۋدان باسشىلارى بەيبىت بايبوسىن ۇلىن موڭعوليا مەملەكەتىنىڭ بايان-ولگەي ايماعىنان قان­داستاردى كوشىرىپ اكەلۋگە جىبەردى. «ەلگە بايان-ولگەيدەن 46 وتباسىن (150 ادام) كوشىرىپ اكەلىپ, اۋىلدارعا 10-15 وتباسىدان ورنالاستىردىق, جۇمىس, باسپانا بەردىك», دەيدى بەيبىت اعا اڭگىمەسىندە.

1993 جىلدان اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىن, 2000–2004 جىلدارى اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋ, الەۋمەتتىك سالا ءبولىمىن باسقاردى. 2004–2011 جىلدارى, زەينەتكەرلىككە شىققانشا اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقاردى. بۇگىندە ب.قاسەنوۆ – جاڭاارقا كەنتى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى, اۋدان اكىمى اپپاراتىنىڭ كەڭەسشىسى قىزمەتىن قوسا اتقارادى. سول تۇرعىدا اۋدان تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىستىق جاعدايىن, الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە ۇدايى ىقپال ەتىپ, كومەكتەسىپ وتىرادى.

2019 جىلى جاڭاارقا اۋدا­نى­­نىڭ 90 جىلدىعى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, اقىن ساكەن سەيفۋليننىڭ تۋعانىنا 125 جىلدىعى كەڭ كولەمدە اتالىپ ءوتتى. مەرەكەدە تۇڭعىش رەت «10 000 ليتر قىمىزدى ءبىر مەزەت­تە 1000 كۇبىگە قۇيىپ, ءپىسۋ» شا­را­­سى ۇيىمداستىرىلىپ, جاڭا­­ارقا قىمىزى گيننەستىڭ رە­­كورد­­تار كىتابىنا ەندى. وسى ىزگى ءىستى ۇيىمداستىرۋشى, يدەيا اۆتور­لا­رىنىڭ ءبىرى ب.قاسەنوۆ بولدى.

2021 جىلى تاۋەلسىزدىكتىڭ ­30 جىلدىعىنا وراي ەلىمىزدەگى التى مىڭ­نان استام ەلدى مەكەننىڭ ىشى­نەن جاڭاارقا اۋدانىنىڭ ءبىر كەز­دەرى ب.قاسەنوۆ ديرەكتور بول­عان ەرا­ليەۆ اۋىلى ۇلگىلى 30 اۋىل تىزىمىنە ەندى.

بەيبىت بايبوسىن ۇلىنىڭ شارۋا­شىلىق سالاسىنا سىڭىر­گەن ەسەپسىز ەڭبەگى لايىقتى باعا­لان­دى. «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن», اۋىل شارۋا­شىلىعى سالاسىنىڭ «قۇر­مەتتى ارداگەرى», اۋىل شارۋا­شى­­لىعى مينيسترلىگىنىڭ «ەڭبەك اردا­­­گەرى», باسقا دا بىرقاتار مەرە­ي­­­توي­لىق مەدالدارمەن ماراپاتتالدى.

ب.قاسەنوۆ – سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى ازامات. 1994 جىلدان بەرى جاڭاارقا اۋدانىنىڭ «ات سپورتى فەدەراتسياسىن» باسقارىپ كەلەدى. جاڭاارقا اۋداندىق ۇلتتىق سپورت قاۋىمداستىعى­نىڭ توراعاسى. قاۋىمداستىقتىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن اۋدان ورتالىعىندا, كەيبىر اۋىلداردا ات شاباتىن, ۇلتتىق ويىندار وتەتىن جارىس الاڭدارى سالىندى.

سونداي-اق بەيبىت اعا – تانى­مال ءانشى, اۋەسقوي سازگەر. شىم­كەنت قالاسىندا وتكەن ءشام­شى قالداياقوۆ اندەرىن ورىن­داۋ­شىلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق بايقاۋىنا قاتىسىپ, جۇلدەگەر اتانعان. «قازاقتىڭ داستار­­قانى», تاعى بىرنەشە ءوز جانىنان شى­عارعان اندەرى بار. رۋحانيات سالاسىنا قوسقان ۇلەسى دە ەلەۋ­سىز ەمەس. 2017 جىلى «قۇرمەتتى سپورت قىزمەتكەرى», 2021 جىلى «مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىلەرىن كەۋدەسىنە تاقتى. بۇگىندە ەل اعاسى اتانىپ وتىرعان ب.قاسەنوۆتىڭ ءورىستى ءومىر جولى كەيىنگى تولقىن ىنىلەر مەن وسكەلەڭ ۇرپاققا تاعىلىمدى ۇلگى-ونەگە.

ۇلىتاۋ وبلىسى