2024–2025 جىلدارى قازاقستانداعى ترانسپلانتولوگيا سالاسىندا ىلگەرىلەۋ بار دەۋگە بولادى. قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ترانسپلانتاتسيا جاساتۋ ءۇشىن شەتەلگە شىعۋىنا قاجەتتىلىك ازايعان. قازىر بارلىق كۇردەلى وتالاردىڭ كوپشىلىگى ەلىمىزدە جاسالادى. 2024–2025 جىلدارى ىشكى سۇرانىستى تولىق وتەۋ كوزدەلىپ وتىر. مامانداردىڭ بىلىكتىلىگى ارتىپ, تەحنولوگيا دامىعان سايىن الماتىنىڭ ترانسپلانتولوگيا بويىنشا وڭىرلىك ورتالىققا اينالۋ مۇمكىندىگى دە ارتىپ كەلەدى.
مىسالى, 2024 جىلى قازاقستاندا ىشكى ورگانداردى اۋىستىرۋ بويىنشا 250 وپەراتسيا جاسالدى. بۇل – بۇرناعى جىلمەن سالىستىرعاندا ەداۋىر كوپ. ماسەلەن, 2023 جىلى مۇنداي 200 وپەراتسيا جۇرگىزىلگەن. ولاردىڭ باسىم بولىگى ءتىرى دونوردان الىنعان: 227 وتادا ناۋقاستارعا تۋىستارى دونور بولسا, 23 جاعدايدا قايتىس بولعانداردىڭ ورگاندارى پايدالانىلعان.
2024 جىلى ەلىمىز بويىنشا 4 مىڭنان استام ادام ترانسپلانتاتسيا كەزەگىندە تۇرسا, ولاردىڭ كوبى – بۇيرەككە مۇقتاج (شامامەن 3723 ادام), ونىڭ ىشىندە 80-ءى – بالالار. بۇدان بولەك, 100-گە جۋىق بالا بۇيرەككە, باۋىرعا نەمەسە جۇرەككە مۇقتاج, ولار ۇمىتپەن كەزەگىن كۇتىپ جاتىر.
قازاقستاندىق ەمحانالار دا كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا ۇمتىلىپ وتىرعانىن اتاپ وتكەن ءجون. ناقتىلاي تۇسسەك, ترانسپلانتولوگيانىڭ ماڭىزدى ورتالىعى سانالاتىن الماتىدا سوڭعى ەكى جىلدا ەكى ءىرى وپەراتسيا ءساتتى ءوتتى. مىسالى, 23 جاستاعى ناۋقاسقا 53 جاستاعى ايەلدىڭ جۇرەگى سالىندى. ال 2025 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ا.سىزعانوۆ اتىنداعى ۇلتتىق حيرۋرگيا ورتالىعىنىڭ ماماندارى العاش رەت ءۇش بۇيرەكتى قاتار اۋىستىرۋ وتاسىن جاسادى. بۇل جەتىستىكتى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا جوعارى باعالادى.
الماتىلىق ەمحانالار كۇردەلى وتالارمەن قاتار, اعارتۋ جۇمىستارىنا دا بەلسەندى اتسالىسادى. جەرگىلىكتى تەلەارنالار دونورلىق ماسەلەسىن تۇراقتى تۇردە كوتەرىپ, دارىگەرلەر ەفيرگە شىعىپ, كومەك كۇتىپ وتىرعان ناۋقاستاردىڭ ءۇنىن قوعامعا جەتكىزۋگە تىرىسادى. بۇدان بولەك, رەسپۋبليكالىق اكتسيالار, سونىڭ ىشىندە بارلىق اۋرۋحانالار قاتىساتىن دونور كۇنى دە وتكىزىلىپ تۇرادى.
دەگەنمەن حالىقتىڭ كوبى حاباردار بولعانىمەن, دونور بولۋدان باس تارتاتىندار ءالى دە كوپ. وسىعان بايلانىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى بۇل ىسكە ءدىن وكىلدەرى مەن قوعام قايراتكەرلەرىن تارتۋدا. سونىمەن قاتار eGov پورتالى ارقىلى تىركەۋ پروتسەسى بارىنشا جەڭىلدەتىلگەن.
«2021 جىلدان بەرى بۇل جۇيە ەلىمىزدە كەلىسىم ارقىلى جۇزەگە اسىپ جاتقانىنا قاراماستان, نەبارى 6,5 مىڭ ادام عانا قايتىس بولعاننان كەيىن دونور بولۋعا كەلىسىم بەرگەن. ال 90 مىڭنان استام ادام باس تارتقان. قوعامدا قورقىنىش, كۇمان كوپ. كەيبىر نانىم-سەنىمنىڭ دە اسەرى بار. ادامنىڭ ميى ءولىپ, جۇرەگى توقتاعاندا عانا دونور بولا الادى جانە ول ارنايى كوميسسيانىڭ باقىلاۋىمەن جۇزەگە اسادى – مۇنى ءالى دە تۇسىنبەيتىندەر بار», دەيدى شوقان قانيەۆ.
قازىر جۇيە بەيىمدەلۋ ساتىسىنان ءوتىپ جاتقاندىقتان, قازاقستان بالاما جولداردى دا دامىتىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – تۋىستاردىڭ دونور بولۋى. ەلىمىزدە جاسالاتىن بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسىنىڭ شامامەن 85%-ى ءتىرى دونورلار – تۋىستارى نەمەسە جۇبايلارى تاراپىنان جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل ءادىس – ۋاقىتتى ۇنەمدەپ, تەز ارادا ەمدەلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ال دونورى جوق ناۋقاستارعا ترانسپلانتاتسيا مۇمكىن بولعانشا گەمودياليز نەمەسە پەريتونەالدى دياليز جاسالادى.
بۇگىندە قازاقستاندا جەتى ترانسپلانتاتسيا ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ۇشەۋى استانادا, بىرەۋى الماتىدا, قالعاندارى شىمكەنتتە, اقتوبەدە جانە تۇركىستاندا ورنالاسقان. پاتسيەنتتەر كەز كەلگەن ورتالىقتى تاڭداپ, جەرگىلىكتى ەمحاناسى ارقىلى راسىمدەي الادى. ەگەر ناۋقاستىڭ جاعدايى كۇردەلەنسە نەمەسە بايلانىس ءنومىرى وزگەرسە, ول تىركەۋدەن شىعىپ قالماۋى ءۇشىن ۇيلەستىرۋشىلەرگە دەر كەزىندە حابار بەرۋى قاجەت.
«مىڭداعان ادامنىڭ ومىرىنە اراشا ءتۇسۋ ءۇشىن دونورلار بازاسىن ۇلعايتۋىمىز كەرەك. ول ءۇشىن ءار ازامات بۇل ىسكە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ, قايتىس بولعاننان كەيىن دونور بولۋعا كەلىسىم بەرۋى ءتيىس. وسى ارقىلى ءسىز بىرەۋدىڭ ءومىرىن قۇتقارىپ, ونىڭ ءومىرىن ۇزارتا الاسىز», دەدى شوقان قانيەۆ.
الماتى
