وتباسى • 24 ماۋسىم, 2025

تۋرا جولدان تايمايتىن اۋلەت

210 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

«اكەدەن ۇل تۋماي ما, اكە جولىن قۋماي ما» دەگەندەي, اكەسى دە ۇل-قىزدارى دا ءبىر سالادا ەڭبەك ەتكەن ديناستيالىق اۋلەتتەر ارامىزدا بارشىلىق. سونىڭ ءبىرى – جاقسىلىقوۆتار وتباسى.

تۋرا جولدان تايمايتىن اۋلەت

ءسابيت جاقسىلىقوۆ – سوت سالاسىندا 20 جىل تەر توككەن ەڭبەك ارداگەرى. قازىر بالاسى سىرىم جاقسىلىقوۆ – اكەسىنىڭ ءىزىن جالعاۋشى. ول دا سوت سالاسىندا قىزمەت ىستەيدى. شىمكەنت قالاسىنىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى اۋدانارالىق سوتىنىڭ سۋدياسى. ۇلىمەن بىرگە قىزى اقەركە ءسابيتوۆا دا اكە جولىن قۋعان جان. بۇگىندە ول الماتى قا­لاسى الاتاۋ اۋداندىق سوتىندا سۋديا بولىپ جۇمىس ىستەيدى.

ەڭبەك ارداگەرى س.جاقسى­لىقوۆتى سوت سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن بارشا كىسى وتە جاقسى تانيدى ءارى قۇرمەتپەن قارايدى. ويتكەنى ول ءوزىنىڭ سۋديالىق قىزمەتىن ادال ءارى ءمىنسىز اتقارعان تۇلعا بولدى. وسى ەڭبەگى ءۇشىن اعامىز جوعارعى سوتتىڭ ء«ۇش بي» مەدالىمەن ماراپاتتالعان. بۇل توسبەلگى سوتتاعى ەڭ تاڭداۋلى, ناعىز كاسىبي ماماندارعا عانا بەرىلەدى. ءسابيت اعامىز 10 جىل تۇركىستان وبلىسىنا قاراستى تولەبي اۋدانىندا سۋديا بولعان. تولەبي اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى. ودان بولەك, 10 جىل بۇرىنعى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق اپەللياتسيالىق القاسىنىڭ سۋدياسى قىزمەتىن اتقاردى. بۇگىندە زەينەت دەمالىسىنا شىقسا دا قوعامدىق جۇمىستان قول ۇزگەن جوق. بۇرىنعى ارىپ­تەستەرىمەن ءجيى جۇزدەسىپ, جاس ماماندارعا ءتالىم-تاربيە بەرۋدەن جالىققان ەمەس.

پر

«بالا كەزىمدە اكەم سەكىلدى تورەلىك ايتاتىن سۋديا بولۋدى ارمانداۋشى ەدىم. بىراق بۇل جۇمىستىڭ قانشالىق­تى قيىن ەكەنىن دە بىلەتىن­مىن. وسىلايشا, اكە جولىن جالعاستىرۋ ماقساتىمەن قۇقىق سالاسىنىڭ مامانى دەگەن قولىما ديپلوم الدىم. العاشقى ەڭبەك جولىم پروكۋراتۋرا سالاسىنان باس­تالدى. شىمكەنت قالاسى, تۇركىستان وبلىسى سارىاعاش اۋدانى بويىنشا پروكۋراتۋرا قىزمەتىندە 7 جىلداي ەڭبەك ەتتىم. كەيىن سوت سالاسىنا اۋىسىپ, 5 جىل الماتى قالاسىندا سۋديا بولىپ ىستەدىم. قازىرگى تاڭدا شىمكەنتتىڭ قىلمىستىق ىستەردى قارايتىن اۋدان­ارالىق سوتىنىڭ سۋدياسىمىن. سوتتاعى ءبىرىنشى قويىلاتىن تالاپ – ول كاسىبيلىك. سۋديا ەلىمىزدىڭ بارلىق زاڭىن جاتقا بىلۋگە ءتيىس. اسىرەسە قىزمەت سالاسىنا قاتىستى زاڭ, نورمالاردان مۇدىرمەۋ كەرەك. سۋديانىڭ موينىنا ودان ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىن – ءبىر ىسكە قاتىستى ۇكىم شىعارۋ. «تۋرا بيدە تۋعان جوق» دەگەندەي, ۇكىم ءادىل بولۋ قاجەت. ويتكەنى سوتتالۋشىنىڭ تاعدىرى – سۋديانىڭ قولىندا. سول ءۇشىن ادىلدىك ونىڭ باستى قاعيداسى بولىپ سانالادى», دەدى سىرىم جاقسىلىقوۆ.

سوت سالاسىنىڭ مامانى سۋديالىق قىزمەت وڭاي ەمەستىگىن ايتادى. سەبەبى جىل سايىن زاڭدار وزگەرەدى, ونىڭ ىشىندە قىلمىستىق كودەكستىڭ باپتارىنا ءارتۇرلى وزگەرىستەر مەن تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى. سونىڭ ءبارىن سۋديا قاداعالاپ, ءبىلىپ جۇرۋگە ءتيىس. ياعني ىزدەنۋ, ءبىلىم الۋ – ۇلكەن ءبىر پارىز. سونىمەن قاتار ءار جىلدا سوتتا ءارتۇرلى رەفورما جۇرگىزىلەدى. ونىڭ تالاپتارى مەن قاعيدالارىن ءبىلۋ, جاڭاشىلدىقتىڭ ماقساتى مەن مازمۇنىن ءتۇسىنىپ, رەفورماعا تەز بەيىمدەلۋ دە – سۋديا ءۇشىن باستى مىندەت.

وسى ورايدا س.جاقسى­لىقوۆتىڭ ايتۋىنشا, سوت سالاسى جۇيەسىندە ۇلكەن وزگەرىس ءجۇرىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى بيىل ءبىرىنشى شىلدەدەن باستاپ قازاقستاندا دەربەس كاسساتسيالىق القا قۇرىلادى. بۇرىن ول جوعارعى سوتقا قارايتىن. ەندى ءوز الدىنا دەربەس سوت جۇيەسىنە اينالادى. ونىڭ ءبىر تيىمدىلىگى ەلىمىزدە تۇراتىن كەز كەلگەن ازامات قالالىق, وبلىستىق سوتتاردىڭ شەشىم, ۇكىمدەرىنە قاناعاتتانباسا, كاسساتسيالىق القاعا شاعىم تۇسىرە الادى. جاڭا سوت جۇيەسىنىڭ باس كەڭسەسى استانا قالاسىندا.

«قىلمىستىق ىستەردى قاراۋ­دىڭ ءوز قيىندىعى بولادى. بۇل جەردە بارلىق ايعاقتى زەرتتەپ, زەردەلەپ, دۇرىس شەشىم قابىلداۋ ماڭىزدى. ول ءۇشىن سۋديانىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگى جوعارى بولۋعا ءتيىس. سوتتا قىلمىسقا قاتىستى ءارتۇرلى ءىس قارايمىز. اسىرەسە كەيىنگى جىلدارى ويىنقۇمارلىققا بايلانىستى قىلمىس ەتەك الىپ بارادى. جۋىردا وسى قىلمىس بويىنشا تەرگەلگەن ءبىر ازاماتتى باس بوستاندىعىنان ايىردىق. ول سوتتالۋشى – ا.ا ەسىمدى رەسەي ازاماتى. كورشى ەلدىڭ چەليابى وبلىسىنان كەلىپ شىمكەنتتە زاڭسىز ويىن بيزنەسىن ۇيىمداستىرعان. بۇل ازامات 2023–2024 جىلدارى مەگاپوليستىڭ 10 نۇك­تەسىنەن ويىن اۆتوماتتارىن اش­قان. ءسويتىپ, تىيىم­ سالىنعان ويىن بيزنەسىن جۇر­گىزگەن. وسى ارەكەتى ءۇشىن ­ول قىلمىستىق كودەكستىڭ 307, 245-باپ­­تارى بويىنشا ­ايىپتى دەپ تانىلىپ, ­6 جىل مەرزىمگە باس بوستاندىعى­­نان ­ايىرۋ جازاسى تاعايىن­دال­دى. سوندىق­تان سۋديالارعا جۇكتەلەر جاۋاپكەر­شىلىك ۇلكەن. بىلايعى كەزدە دە سوت سالاسى­نىڭ ماماندارى ازاماتتارعا ۇلگى كورسەتىپ ءجۇرۋى كەرەك. ويتكەنى ولار قازىلىق ەتەتىن بيلىكتىڭ بەلدى وكىلى بولعاندىقتان جۇرت ءبىرىنشى كەزەكتە سولاردىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىن نازار­عا الادى. ادامدار ادىلدىك ىزدەپ ءۇمىتى سۋالعان كەزدە شىندىق ىزدەپ سوتقا با­رادى. حالىق­تىڭ سوت بيلىگىنە دەگەن سە­نىمى­نە ەشقاشان سەلكەۋ تۇسىرۋگە بولمايدى. ءادىل بولۋ – ءاربىر سۋديانىڭ باستى پارىزى», دەدى س.جاقسىلىقوۆ.

سۋديا ءوز سوزىندە ازاماتتاردى ەلىمىزدىڭ زاڭىن سىيلاۋعا شاقىردى. قازاقستان زايىرلى, قۇقىقتىق مەملەكەت بولعاندىقتان زاڭدى بۇلجىتپاي ورىنداۋ, ونى ساقتاۋ ءار ادامنىڭ موينىن­داعى مىندەتى ەكەنىن ايتتى. ماماننىڭ پىكىرىنشە, ءتارتىپ بار جەردە تىنىشتىق بولادى. ءاربىر سانالى ازاماتتىڭ ارمانى – قاۋىپسىز قوعامدا ءومىر ءسۇرۋ. ال ونى ورناتۋ – ءوزىمىزدىڭ قولىمىزدا. ول ءۇشىن ادامداردىڭ قۇقىقتىڭ وي-ساناسى, مادەنيەتى جوعارى بولۋعا ءتيىس. سوندا عانا قازاقستاندى دەموكراتيا سالتانات قۇرعان ەركىندىكپەن بىرگە زاڭ مەن ءتارتىپ ۇستەم بولعان ناعىز قۇقىقتىق مەملەكەتكە اينالدىرا الامىز.

 

شىمكەنت 

سوڭعى جاڭالىقتار