تۋريزم ترەندتەرى – تارتىمدى باعىتتار

جاقىندا الماتى ورتالىق ازيانىڭ گاسترونوميالىق استاناسى رەتىندە تانىستىرىلىپ, قالانىڭ العاشقى رەسمي گاستروگيدى جارىق كوردى. تۋريزم بيۋروسىنىڭ تۇڭعىش گاستروگيدى 140 شاقتى تاڭداۋلى تاماقتاناتىن ورىندارىن ۇسىنىپ وتىر. البەتتە, بارۋعا كەڭەس بەرىلگەن اسحانالاردان ۇمىت بولا باستاعان ەرەكشە ۇلتتىق تاعامدارىمىزدى, ءتۇرلى ۇلىستاردىڭ اسىمەن قوسا, اۆتورلىق مازىرلەردەن اۋىز تيۋگە بولادى. دەگەنمەن گاسترونوميا­لىق ءتۋريزمنىڭ تانىمالدىلىعى ارتىپ كەلە جاتقانىنا قاراماستان, الماتىدا وسى باعىتتا قىزمەت كورسەتەتىن گيدتەر جوقتىڭ قاسىنداي ەدى, ەندى وسى ولقىلىقتىڭ ورنى دا بىرتىندەپ تولىعىپ جاتىر.

مىسالى, الماتىنىڭ گاسترونوميالىق گيدى «كلاسسيكالىق تۋر», ء«داستۇرلى گيد», «مۋلتيمادەني گيد», «تاۋ مەن گاسترونوميا» سىندى تاقىرىپتىق باعىتتاردى قامتي وتىرىپ, «ينستاگرامبل-مارشرۋت» كوركەم لوكاتسيالارىن, «Art&Eat» كونتسەپتۋال ءارى ونەرگە باعىتتالعان ورىنداردى تانىستىرادى. كوشە تاعامدارى مەن بارلارعا ارنالعان باعىتتاردان بولەك, الماتىعا عانا ءتان ەرەكشە تاعامدار مەن وسى ساپاردىڭ ءدامى رەتىندە الىپ كەتۋگە بولاتىن ازىق-ت ۇلىكتىك كادەسىي ءتىزىمى بار.

جوبانى ازىرلەۋشىلەر تاماقتاناتىن ورىنداردى تاڭداۋ بارىسىندا مەيرام­حانالاردىڭ تانىمالدىلىق دەڭگەيى مەن رەيتينگتەرى عانا ەمەس, اتموسفەراسى, تاعام ساپاسى مەن بىرەگەي تۇجىرىمى قاپەردە بولعانىن ايتادى. قالا قوناق­تارىنا ۇسىنىلىپ وتىرعان كەيبىر ورىندار «50 Best Discovery», «The World’s 50 Best Bars», «Top-1000 Restaurants 2025» سياقتى حالىقارالىق رەيتينگتەرگە ەنگەن. بۇل دا بولسا الماتىنىڭ گاسترونوميالىق با­عىت رەتىندەگى مارتەبەسىن بەكەمدەي تۇسەدى.

تاعى ءبىر تاتىمدى جاڭالىق – الماتى مەن شانحاي (قىتاي) تۋريزم سالاسىنداعى سەرىكتەستىكتى نىعايتۋعا ۇمتىلىپ وتىر. جاقىندا الماتى اكىمدىگى حالىقارالىق ارىپتەستىكتى دامىتۋ, قالانىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ىلگەرىلەتۋ ماقساتىندا شانحاي قالاسىندا سەرىكتەستىك تۋريستىك الاڭ اشۋعا مۇرىندىق بولدى. اۋقىمى كەڭ قىتاي اۋديتورياسىنا باعىتتالعان بۇل سالتاناتتىڭ اشىلۋ ءراسىمى 2025 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا «Shanghai Plaza» ىسكەرلىك ورتالىعىندا وتەدى. ءىس-شارا اياسىندا الماتى قالاسىنىڭ تۋريزم باسقارماسى مەن شانحاي تۋريستىك كومپانياسى اراسىندا ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويۋ جوسپارلانعان.

سەرىكتەستىك الاڭنىڭ اشىلۋى قىتاي­دان كەلەتىن تۋريستەر لەگىنىڭ تۇراقتى وسۋىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. 2024 جىلدىڭ وزىندە الماتىعا 95 مىڭنان استام قىتايلىق تۋريست كەلگەن. بۇل وتكەن جىلدىڭ كورسەتكىشىنەن 50%-عا ارتىق. جوبا الماتى – شانحاي اراسىنداعى گۋمانيتارلىق, ىسكەرلىك بايلانىستاردى كەڭەيتۋ تۋرالى كەلىسىم اياسىندا جۇزەگە اسىرىلادى. 2024 جىلدىڭ قاراشا ايىندا ەكى قالا اراسىندا باۋىرلاس قالا مارتەبەسىن ورناتۋ جونىندە نيەت حاتىنا قول قويىلدى. بۇل كەلىسىمدى رەسمي تۇردە بەكىتۋ 2025 جىلعا جوسپارلانعان. وعان قوسا الماتى مەن شانحاي اراسىنداعى تىكەلەي اۋە رەيسىنىڭ اشىلۋى ەكىجاقتى ءتۋريزمدى دامىتۋعا قوسىمشا سەرپىن بەرەدى. «China Eastern Airlines» اۋە كوم­پانياسىنىڭ تۇراق­­تى رەيستەرى جاقىن ارادا اۋەگە كوتە­رىلەدى.

اڭگىمە الەمدىك ءتۋريزمنىڭ كوشىنە ىلەسۋ تۋرالى بولىپ تۇرعاندا, تومەن­دەگىدەي قىزىقتى مالىمەتتەرگە توقتالا كەتۋگە بولادى. جۋىردا «Mastercard» ەكو­نوميكالىق ينستيتۋتى (MEI) ءداستۇرلى «Travel Trends 2025» ەسەبىن جاريالادى. تالداۋ تۇرعىسىنداعى ەسەپ جاھاندىق تۇتىنۋشىلىق شىعىندارىنا, ياعني تۋريستەر جۇمساعان قاراجاتقا نەگىزدەلگەن. تۇتىنۋشىلاردىڭ ارەكەتىنە ۆاليۋتا باعامدارى مەن گەوساياسي جاعدايلار اسەر ەتەدى ءارى تۋريستىك سالانى قالىپتاستىرىپ وتىرعان باستى فاكتورلاردى – ادامداردىڭ قىزىعۋشىلىقتارى مەن ماقساتتى تۋريزمگە دەگەن ۇمتىلىسىن كورسەتەدى.

سونىمەن, 2024 جىلدىڭ ەسەبىنە كوز جۇگىرتسەك, ساياحاتشىلاردى نامي­بياداعى ساۋىقتىرۋ رەتريتتەرى, ىستان­بۇلدىڭ اسپازدىق الۋاندىعى مەن ساۋد ارابياسىنداعى جاڭا دەمالىس ور­تالىقتارى قىزىقتىرعان. سول سياقتى سپورتتاعى جاھاندانۋ ۇدەرىسى الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى جانكۇيەرلەردى ءىرى سپورتتىق وقيعالار اينالاسىندا تو­عىستىرىپ وتىر. مىسالى, 2024 جىلى «رەال» مەن «بورۋسسيا» اراسىن­داعى فينالدىق ماتچ نەمىس تۋريس­تە­رىنىڭ شىعىندارىن وتكەن جىلمەن سالىس­تىرعاندا 61%-عا, يسپان تۋريستەرىنىڭ جۇمساعان قاراجاتىن 148%-عا ارتتىرعان.

تومەندەگى ستاتيستيكا تولەم كارتالارىن ۇستاۋشىلاردىڭ اگرەگاتتالعان, دەربەستەندىرىلمەگەن ترانزاكتسيالىق دەرەكتەرىنە, سونداي-اق ءۇشىنشى تاراپ كوزدەرىنەن الىنعان اقپاراتقا نەگىز­دەلگەن. شىعىس ەۋروپا, تاياۋ شىعىس پەن افريكا (EEMEA) ايماعى بويىنشا نەگىزگى تۇجىرىمدار بىلاي بەزبەندەلگەن: تابيعات اياسىنداعى شىم-شىتىرىق وقيعالاردا وڭتۇستىك افريكا (23,3%) مەن زامبيا (15,5%) كوش باستايدى. بۇل ەلدەردە 2024 جىلى ۇلتتىق پاركتەردىڭ تابىسى تۋريستەردىڭ جالپى شىعىندارىنداعى ۇلەسىنىڭ ارقاسىندا وسىنداي دەڭگەيگە كوتەرىلگەن.

ىستانبۇل گاسترونوميالىق قالا­لار ءتىزىمىنىڭ كوشىن باستاپ تۇر. 2024 جىلى قالاداعى ءاربىر مەيرامحانا ورتاشا ەسەپپەن 67 ەلدەن قوناق قابىلدا-عان. سونىمەن قاتار بۇل تىزىمگە مادەني مۇراسى باي, اسحاناسى الۋان ءتۇرلى دوحا, دۋباي, مار­راكەش, كەيپتاۋن قالالارى دا كىرەدى.

تابيعات اياسىنان سايا تاپقىسى كەل­گەن تۋريستەر وتكەن جىلى كوبىنەسە افريكا ەلدەرىن تاڭداعان. MEI ازىرلەگەن سا­ۋىقتىرۋ ءتۋريزمىنىڭ يندەكسىنە (WTI) سايكەس, ناميبيا, وڭتۇستىك افريكا مەن بوتسۆانا – تابيعات اياسىنداعى رەتريتتەر, ەكو-قوناقۇيلەر مەن سپا-دەمالىستى قالاي­تىندار ءۇشىن باستى باعىتتارعا اينالا باستاعان. كەنيانىڭ WTI كورسەتكىشىنىڭ ءوسۋى بۇل ەلدىڭ تۋريستەردىڭ سۇرانىسىن قانا­­عاتتاندىرۋ جولىنداعى بەلسەندى ارە­كەت­تەرىن كورسەتەدى. الەمدىك رەيتينگتە تايلاند ءۇشىنشى, يتاليا التىنشى ورىندا تۇر.

وڭىرلىك حابتارعا كەلسەك, كەيىنگى ۋاقىتتا جۇرگىزىلگەن رەفورمالار ساۋد ارابياسىنا ساياحاتتاۋدى جەڭىل­دە­تىپ, دجيددا مەن ەر-ريادقا كەلۋ­شىلەر سانىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتىپ وتىر. ينۆەستيتسيانى كوپتەپ تارتىپ, ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, ءىرى جوبالاردىڭ, ىسكەرلىك ءتۋريزمنىڭ, دەمالىس ينفراقۇرىلىمىنىڭ دامۋى كو­رولدىكتى جاڭا دەمالىس باعىتىنا اينال­دىردى. جاھاندىق اۋقىمدا جولاۋشىلار اعىنىنىڭ ەڭ جوعارى لەگى توكيو مەن وساكادا (جاپونيا) بايقالادى.

بيزنەس-ساياحاتشىلار كوبىنەسە ەەمەا ءوڭىرىنىڭ ىشىندەگى ساپارلاردى ءجون كورەدى. بۇعان ارالاس جۇمىس فورمالارى مەن گەوساياسي تۇراقسىزدىق سەبەپشى بولىپ وتىر­عان جايى بار. بريتاندىق كومپانيالار ەەمەا ەلدەرىنە ءىس-ساپارلارعا كوبىرەك قاراجات جۇمساپ, سونىڭ ەسەبىنەن ەۋروپا ىشىندەگى ساپارلار شىعىنىن ازايتا باستاعان.

ۆاليۋتا باعامدارىنىڭ قۇبىلۋى سايا­حاتقا ءار وڭىردە ارقيلى اسەر ەتەدى. 2024 جىلى يەنانىڭ قۇنسىزدانۋى قىتاي تۋريستەرىن جاپونياعا تارتىپ, JPY يۋانعا قاتىستى 1% السىرەگەن سايىن قى­تايدان كەلەتىن تۋريستىك اعىن 1,5%-عا ارتقان. قىسقاسى, تۋريزم سالاسىنىڭ سوڭعى ترەندتەرى جوعارىداعى باعىتتارعا بايلانىپ قالدى دەسەك, قاتەلەسۋىمىز دە عاجاپ ەمەس. الەم جيھانكەزدەرى قا­شان دا بۇرىن تابانى تيمەگەن كورىكتى مەكەندەردى, وسى كۇنگە دەيىن اۋىز ءتيىپ كورمەگەن اس ما­زىرلەرى مەن قايتالانباس اسەر سىيلايتىن ساپارلاردى ىزدەۋدى جالعاستىرا بەرمەك.

الماتى