فوتو: اشىق دەرەككوز
عالىمدار جاقىندا عانا ادامنىڭ ميىندا گليمفاتيكالىق جۇيە دەپ اتالاتىن ەرەكشە جۇيە بار ەكەنىن انىقتادى. بۇل جۇيە مي ىشىندەگى ارتىق, زياندى قالدىقتار مەن قوقىستاردى جۋىپ-شايىپ, ونى كەلەسى كۇنگە قايتا دايىندايدى. ياعني, مي ۇيقى كەزىندە جالپى تازالىق جۇرگىزىپ, كۇنى بويى جينالعان قاجەتسىز قالدىقتاردى كەتىرەدى.
بۇل قالدىقتار — كۇندىزگى كۇيزەلىستەن, اقپاراتتىق شارشاۋدان, ءتىپتى ويلانۋدان پايدا بولاتىن زاتتار. مي جۇمىسى كەزىندە ءارتۇرلى اقۋىزدار مەن مولەكۋلالار بولىنەدى, ال ەگەر ولار جينالا بەرسە, ميدىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرە باستايدى. كەي زەرتتەۋلەر بۇل قالدىقتاردىڭ ۇزاق ۋاقىت بويى جينالۋى التسگەيمەر سەكىلدى اۋىر اۋرۋلارعا اپاراتىنىن كورسەتىپ وتىر.
ەڭ قىزىعى — بۇل تازالاۋ پروتسەسى تەك ۇيقى كەزىندە عانا بەلسەندى جۇرەدى. ادام وياۋ جۇرگەندە مي تازالاۋ جۇيەسىن ىسكە قوسا المايدى, ويتكەنى ول كورۋ, ەستۋ, سويلەۋ, ويلاۋ سياقتى ماڭىزدى ارەكەتتەرمەن اينالىسىپ جاتادى.
تۇندە ادام ۇيىقتاعاندا مي جاسۋشالارى ءسال جيىرىلىپ, ارالارىندا كەڭىستىك پايدا بولادى. سول ارقىلى ارنايى مي سۇيىقتىعى ەركىن قوزعالىپ, قالدىقتاردى جيناپ الىپ شىعادى. بۇل تابيعي جۋ پروتسەسى تاڭ اتقانشا جالعاسادى. ادام ۇيىقتاپ قالعاننان كەيىن جۇيكە جاسۋشالارىنىڭ بەلسەندىلىگى باسەڭدەيدى.
سوندىقتان دا ۇيقىنىڭ ساپاسى مەن ۇزاقتىعى وتە ماڭىزدى. ەگەر ادام جەتكىلىكتى ۇيىقتاماسا, مي تولىق تازارا المايدى. بۇل ەڭ الدىمەن زەيىننىڭ ناشارلاۋىنا, ۇمىتشاقتىققا, اشۋلانشاقتىققا سەبەپ بولادى. ال ۇيقىنىڭ سوزىلمالى بۇزىلۋى ءتۇرلى جۇيكە-جۇيە اۋرۋلارىنا الىپ كەلۋى مۇمكىن.
قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, ءسىز ۇيىقتاپ جاتقاندا مي تاڭعا دەيىن تازالىق جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, ءوز-ءوزىن جۋىپ, ارتىق زاتتاردى شىعارىپ تاستايدى. ال تاڭەرتەڭ سەرگەك ويانۋ ءۇشىن ول مىندەتتى تۇردە تولىق جۇمىس ىستەۋى كەرەك. سوندىقتان ۇيقىنى كەيىنگە قالدىرماي, ميىڭىزدى ۋاقىتىلى تازالاۋعا مۇمكىندىك بەرگەنىڭىز ءجون.
جانەل تولەۋبەكوۆا, ەۇۋ 2 كۋرس ستۋدەنتى
