ينۆەستيتسيا كولەمى – 978 ملن دوللار
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مەتاللۋرگيا جانە مۇناي حيمياسى سالالارىنداعى ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەڭەس وتكىزدى. كەڭەسكە ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ پەن ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆ قاتىسىپ, بايانداما جاسادى. سونىمەن قاتار جوبا باستاماشىلارى «Solidcore Resources» باس اتقارۋشى ديرەكتورى ۆيتالي نەسيس, «تاتنەفت» جاق باس اتقارۋشى ديرەكتورى نايل ماگانوۆ, «قازمۇنايگاز» ۇك» اق باسقارما توراعاسى اسحات حاسەنوۆ تە ءسوز سويلەدى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى اياسىندا ۇكىمەت ەلىمىزدىڭ ونەركاسىپتىك الەۋەتىن ارتتىرۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. بۇل رەتتە تەرەڭ وڭدەۋ تەحنولوگيالارىن مەڭگەرۋگە ەرەكشە ءمان بەرىلىپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 19,5 ملرد دوللاردى قۇرايتىن, 8 مىڭنان استام تۇراقتى جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن 17 ءىرى جوبا ىرىكتەلدى.
كەڭەس بارىسىندا وسى جوبالاردىڭ ىشىندەگى بەس ءىرى باستامانىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى تۋرالى باياندالدى.
– مەتاللۋرگيا جانە مۇناي حيمياسى – ونەركاسىپتىك ءوسىم قۇرىلاتىن, جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, قوسىلعان قۇن قالىپتاستىرىلاتىن جۇيە قۇراۋشى سالالار. قاراستىرىلىپ وتىرعان جوبالار قازاقستاننىڭ رەسۋرستاردى وندىرۋدەن باستاپ, جاھاندىق نارىقتاردا سۇرانىسقا يە تولىققاندى ءونىم وندىرۋگە كوشۋىن جەدەلدەتەدى. سونداي-اق ولاردىڭ اينالاسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ كەڭ ەكوجۇيەسىن دامىتۋ ماڭىزدى اسەر ەتۋى كەرەك. ءبىز ءاربىر كلاستەردى لوگيستيكا, جابدىققا قىزمەت كورسەتۋ, قۇرىلىس, قاپتاما ءوندىرىسى جانە باسقا دا سالالاردا ونداعان بيزنەستى تارتۋ ورتالىعى رەتىندە قاراستىرامىز, – دەدى و.بەكتەنوۆ.
سول جوبالاردىڭ ءبىرى – پاۆلودار وبلىسىنداعى قۇرامىندا جوعارى كومىرتەكتى ءسۋلفيدتى التىن بار كونتسەنتراتتاردى وڭدەيتىن «ەرتىس گيدرومەتاللۋرگيالىق كومبيناتىنىڭ» قۇرىلىسى. كاسىپورىن جىلىنا 300 مىڭ تونناعا دەيىن التىن بار كونتسەنتراتتى وڭدەپ, دورە قورىتپاسى تۇرىندە 15 تونناعا دەيىن التىن وندىرەدى. جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى – 978 ملن دوللار. كومبينات ىسكە قوسىلعاننان كەيىن 500 ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
بەرەكەلى باستاما «پاۆلودار» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. قازىر ينجەنەرلىك ىزدەستىرۋ جۇمىستارى اياقتالعان. ۋاقىتشا عيماراتتار مەن قۇرىلىستار جوباسى بويىنشا ەكولوگيالىق ساراپتامادان وڭ قورىتىندى الىنعان.
جىلىنا 735 مىڭ توننا وندىرەدى
اتىراۋ وبلىسىندا ءۇش ءىرى مۇناي حيمياسى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. العاشقى جوبا – بۋتاديەن جانە ونىڭ تۋىندى ونىمدەرىن وندىرەتىن زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى. كاسىپورىن جىلىنا 305 مىڭ توننا ءونىم شىعارادى. ينۆەستيتسيا كولەمى 900 ميلليون دوللاردى قۇرايدى. 750 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلادى. زاۋىتتى پايدالانۋعا بەرۋ 2028 جىلعا بەلگىلەنگەن. قازىر بۇل جوبا بويىنشا قىتايلىق «China Tianchen Engineering Corporation» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ كەڭەيتىلگەن بازالىق جوبا ازىرلەنىپ جاتىر.
ەكىنشىسى – پوليەتيلەنتەرەفتالات شىعاراتىن زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى. مۇنى «KMG PetroChem» كومپانياسى ىسكە اسىرادى. كاسىپورىن جىلىنا 735 مىڭ تونناعا دەيىن ءونىم وندىرەدى. جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى – 1,5 ملرد دوللار. جوبا ىسكە قوسىلعاننان كەيىن 400 ادام جۇمىسقا تارتىلادى.
ءۇشىنشىسى – پوليەتيلەن وندىرەتىن ينتەگراتسيالانعان گاز-حيميا كەشەنىنىڭ ەكىنشى كەزەڭى. بۇل كەشەن تولىق ىسكە قوسىلعاندا جىلىنا 1 ملن 250 مىڭ توننا ءونىم شىعارا الادى. ينۆەستيتسيا كولەمى – 7,4 ملرد دوللار. كاسىپورىندا 800 تۇراقتى جۇمىس ورنى قاراستىرىلعان. 2029 جىلى زاۋىت تولىق جوبالىق قۋاتىنا شىققاندا, سۇرانىسقا يە پوليەتيلەننىڭ 20-دان استام ماركاسىن ءوندىرۋ كوزدەلىپ وتىر.
سونىمەن قاتار وڭىردە گاز-حيميا كلاستەرىن دامىتۋ اياسىندا ەتان جانە پروپان گازىن ءبولۋ كەشەنىن سالۋ جوسپاردا بار. بۇل نىسان جىلىنا 1,6 ملن توننا ەتان جانە 355 مىڭ توننا پروپان ءبولىپ شىعارادى. جوبانىڭ قۇنى 2,7 ملرد دوللار دەپ باعالانعان. قۇرىلىسقا دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. جوبالاۋ اياقتالعان, ساراپتامادان وڭ قورىتىندى الىنعان. بۇل جوبا 400-دەن استام ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
5 200 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلادى
بۇدان بولەك, كەڭەس بارىسىندا شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن كەڭەيتۋ جونىندەگى جوبا دا تالقىلاندى. قازىر زاۋىت جىلىنا 6 ملن توننا مۇناي وڭدەسە, جوبا تولىق ىسكە اسقاندا بۇل كورسەتكىش 12 ملن تونناعا دەيىن ارتادى. جوبا ەلىمىزدىڭ مۇناي وڭدەۋ الەۋەتىن ەداۋىر كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار شامامەن 5 200 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلادى. ينۆەستيتسيا كولەمى 6 ملرد دوللار دەپ باعالانىپ وتىر.
كەڭەس بارىسىندا پرەمەر-مينيستر مەتاللۋرگيا مەن مۇناي حيمياسى سالاسىنداعى ءىرى ونەركاسىپتىك جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ تەك وڭدەۋ سالاسىنىڭ وسۋىنە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ ونىمدەرى مەن قىزمەتتەرىنە تۇراقتى سۇرانىس قالىپتاستىرۋعا دا اسەر ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل جوبالار وتاندىق شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشادى, وندىرىستىك تىزبەكتەرگە قاتىسۋ اياسىن كەڭەيتەدى جانە جەرگىلىكتى كاسىپورىنداردىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرادى.
سونداي-اق پرەمەر-مينيستر مينيسترلىكتەرگە, اكىمدىكتەرگە جانە جاۋاپتى ۆەدومستۆولارعا بارلىق جوبالاردىڭ جەرگىلىكتى جەرلەردە دۇرىس ۇيىمداستىرىلۋىن جانە ىسكە اسىرىلۋىن قاتاڭ باقىلاۋعا الۋدى تاپسىردى. ەنەرگەتيكا, ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىنە ءار جوبانى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە ىسكە قوسۋ ءۇشىن ناقتى شارالار قابىلداۋ مىندەتتەلدى.
ونىڭ الدىندا, 12 مامىردا پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ حيميا جانە مەتاللۋرگيا سالالارىنداعى ءىرى ونەركاسىپ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەڭەس وتكىزگەن بولاتىن. بۇل كەڭەس جوعارى دەڭگەيدە وڭدەلگەن ءونىم شىعاراتىن وندىرىستىك كلاستەرلەر قۇرۋعا باعىتتالعان جوبالارعا ارنالدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ەكسپورتقا باعدارلانعان ءوندىرىستى دامىتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
– وسى سەكتورلارداعى جاڭا جوبالار قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم شىعارۋعا, زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە جانە باسەكەگە قابىلەتتى كلاستەرلەردى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان يندۋستريالىق ءوسۋدىڭ بەرىك تۇعىرىنا اينالۋى ءتيىس. ولاردىڭ اينالاسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس كاسىپورىندارى, سەرۆيستىك كومپانيالار, لوگيستيكالىق ورتالىقتار جانە زاماناۋي ينفراقۇرىلىم بەلسەندى تۇردە دامۋى كەرەك. ءبىز مىڭداعان جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋعا, بارلىق ءوڭىردىڭ ەكونوميكاسىن جانداندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قۋاتتى مۋلتيپليكاتيۆتىك اسەرگە سەنەمىز, – دەگەن ەدى و. بەكتەنوۆ.
ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ قازىرگى ۋاقىتتا جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى شامامەن 10 ملرد دوللاردى قۇرايتىن جانە 8 مىڭ 700-دەن استام تۇراقتى جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بەس ءىرى باستاما جۇزەگە اسىرىلا باستاعانىن باياندادى.
اباي وبلىسىندا كاتودتى مىس بالقىتۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. زاۋىتتىڭ قۋاتى جىلىنا 300 مىڭ تونناعا جەتەدى. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 1,5 ملرد دوللار. بۇل كاسىپورىن بوزشاكول, اقتوعاي جانە «شىعىستۇستىمەت» كەن ورىندارىنان جەتكىزىلەتىن كونتسەنتراتتى وڭدەۋگە باعىتتالعان. ىسكە قوسىلعاننان كەيىن مىڭنان استام ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلادى. بۇگىنگى تاڭدا جوبا بىرىڭعاي يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگىزىلدى. ينفراقۇرىلىمعا قوسىلۋ باعىتىندا ناقتى شارالار اتقارىلىپ جاتىر.
قاراعاندى وبلىسىندا «Qarmet» كومپانياسى ءوندىرىستى كەڭەيتۋ بويىنشا اۋقىمدى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىن جۇرگىزىپ جاتىر. بۇل جوبا اياسىندا ماشينا جاساۋ مەن اۆتوموبيل ءوندىرىسى ءۇشىن جاڭا ءونىم تۇرلەرىن شىعارۋ جوسپارلانعان. جوبانىڭ ينۆەستيتسيا كولەمى 3,5 ملرد دوللاردى قۇرايدى. 2028 جىلعا دەيىن كاسىپورىن جىل سايىن 9 ملن توننا كومىر, 5 ملن توننا تەمىر كەنى كونتسەنتراتىن جانە بولات ءوندىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. 2 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. بۇعان دەيىن جۇرگىزىلگەن جۇمىستار ناتيجەسىندە 2024 جىلى وندىرىستىك قىزمەت تولىق قالپىنا كەلتىرىلدى. جابدىقتاردى كۇردەلى جوندەۋ اياقتالدى. قازىرگى تاڭدا 8 شاحتانىڭ جەتەۋىندە كومىر ءوندىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل ءوندىرىس كولەمىن 7 پايىزعا ارتتىردى.
قوستاناي وبلىسىندا سسكوب كاسىپورنىنىڭ بازاسىندا جىلىنا 2 ملن توننا ءونىم شىعاراتىن ىستىق بريكەتتەلگەن تەمىر زاۋىتى سالىنباق. ءونىم قۇرامىنداعى تەمىردىڭ ۇلەسى 90 پايىزدان اسادى. بۇل زاۋىت مەتاللۋرگيا سالاسىندا ەكولوگيالىق تازا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە نەگىزدەلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنىڭ قاتىسۋىمەن گاز جەتكىزۋ, ينفراقۇرىلىمعا قوسىلۋ جانە قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرى پىسىقتالىپ جاتىر. جوبانىڭ ينۆەستيتسيالىق قۇنى – 1,2 ملرد دوللار.
1 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلادى.
باتىس قازاقستان وبلىسىندا ساتيمولا كەن ورنىن بازالىق الاڭ ەتىپ, كالي ءحلوريدىن وندىرەتىن بايىتۋ-وندىرىستىك كەشەن سالىنىپ جاتىر. بۇل كاسىپورىن ءتورت كەزەڭمەن ىسكە قوسىلادى. وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 12 ميلليون تونناعا دەيىن جەتۋى مۇمكىن. قازىرگى كەزدە بۇرعىلاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. جەر تەلىمدەرى راسىمدەلدى. تاۋ جىنىستارىن مۇزداتۋ ۇدەرىسى باستالدى. سىرتقى ينفراقۇرىلىم قالىپتاسىپ جاتىر. جوبانىڭ جالپى قۇنى 2,4 ميلليارد دوللاردان اسادى.
سونداي-اق ماڭعىستاۋ وبلىسىندا «KazAzot Prime» كومپانياسى اممياك-كارباميد كەشەنىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل جوبا ىشكى نارىقتاعى مينەرالدى تىڭايتقىشتارعا دەگەن سۇرانىستى قامتاماسىز ەتەدى. جوبا ىسكە قوسىلعاننان كەيىن 700 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلادى. زاۋىتتىڭ ىسكە قوسىلۋى 2029 جىلعا جوسپارلانعان. ينۆەستيتسيا كولەمى – شامامەن 1,5 ملرد دوللار.
كەڭەس بارىسىندا زاماناۋي ونەركاسىپتىك كلاستەرلەردى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن كەشەندى كوزقاراس قاجەت ەكەنى ايتىلدى. ولجاس بەكتەنوۆ جاڭا جوبالار قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم شىعارۋعا, زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە جانە باسەكەگە قابىلەتتى ءوندىرىس وشاقتارىن قۇرۋعا جول اشۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي وندىرىستەردىڭ اينالاسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس, سەرۆيستىك كومپانيالار, لوگيستيكالىق ورتالىقتار جانە زاماناۋي ينفراقۇرىلىم بەلسەندى دامۋى قاجەت. بۇل مىڭداعان جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋعا جانە وڭىرلىك ەكونوميكانى جانداندىرۋعا جول اشادى.
پرەمەر-مينيستر مەملەكەتتىك ورگاندارعا جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا ساپالى قولداۋ كورسەتۋدى تاپسىردى. ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى مەن ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى بارلىق جوبانىڭ ۋاقتىلى جۇزەگە اسۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس.
