وقۋشىنىڭ جازعى دەمالىسى قاۋىپسىز بولۋعا ءتيىس

باستى مىندەت – جازعى دەمالىس كەزىندە بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ. بيىلعى وقۋ جىلىن 3,9 ملن وقۋشى اياقتاعالى وتىر. باستاۋىش سىنىپتى – 391 مىڭ, نەگىزگى مەكتەپتى  364 مىڭ بالا ءتامامدايدى. مەكتەپتى بىتىرۋشىلەر سانى – 217 مىڭ. التىن بەلگىگە ۇمىتكەر سانى 5%-دى قۇرايدى.

«وقۋ جىلىن ء«بىلىمىم – وتانىما» اتتى بىرىڭعاي سىنىپ ساعاتتارىن وتكىزۋ­مەن اياقتاۋ جوسپارلانعان. پەدا­­گوگيكالىق كەڭەستىڭ شەشىمىنە قاراي مەكتەپ تۇلەكتەرىنە  ارنالعان «مەك­تەبىم, ساعان مىڭ العىس!» اتتى سالتا­نات­تى ءىس-شارانى 23-24 مامىردا وتكىزۋ ۇسى­نىلدى. اتتەستاتتاردى تابىستاۋ ءراسىمى 18-20 ماۋسىم ارالىعىنا بەلگى­لەندى», دەگەن وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, كوللەدج­دەردە 550 مىڭنان استام ستۋدەنت وقىدى, 173 مىڭى وقۋىن اياقتايدى, ونىڭ 123 مىڭى جۇمىسشى بىلىكتىلىگى بويىنشا, ال 27 مىڭى دۋالدى وقىتۋ اياسىندا ءبىلىم الدى. 10 مىڭ ستۋدەنت كاسىپ­ورىن­دار­دىڭ ماقساتتى تاپسىرىسى بويىنشا ءبىتىردى. جىل سايىن كوللەدج تۇلەكتەرىن جۇمىسقا ورنالاستىرۋ كورسەتكىشى ءوسىپ جاتىر. وتكەن جىلى تۇلەكتەردىڭ 81%-ى جۇمىسپەن قامتىلعان.

«بيىل مەكتەپتەردە العاش رەت «كاسىبي باعدارلاۋشى» لاۋازىمى رەسمي بەكىتىلدى. 905 جوعارى سىنىپ وقۋشىسى جالپى ءبىلىم تۋرالى اتتەس­تاتپەن قاتار, جۇمىسشى بىلىكتىلىگىنىڭ ديپلومىن الادى. 2,5 ملن وقۋشى كاسىبي باعدارلاۋشى شارالارىنا تارتىلدى. ستۋدەنتتەردىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن 2 مىڭ ورىنعا ارنالعان 8 جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرىلدى. بيزنەس وكىلدەرى 8 مىڭنان استام ءبىلىم باعدارلاماسىن ازىرلەۋگە قاتىستى», دەدى ع.بەيسەمباەۆ.

بالالاردىڭ جازعى دەمالىسى 9 مەم­لەكەتتىك ورگاننىڭ بىرلەسكەن جوس­پارى اياسىندا ۇيىمداستىرىلىپ جاتىر. وسى ماقساتتا رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك شتابتار قۇرىلدى. كانيكۋل كەزىندە بالالاردىڭ ساۋىقتىرۋ دەمالىسىن, بوس ۋاقىتى مەن ەڭبەكپەن قامتىلۋىن ۇيىمداستىرۋعا بىرىڭعاي ادىستەمەلىك ازىرلەندى. وڭىرلەرمەن بىرگە بارلىق دەمالىس ورتالىعىنىڭ ءتىزىمى جاسالىپ, دايىندىعى رەسپۋبليكالىق شتاب وتىرىستارىندا قارالدى.

عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى تالعات ەشەنقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىر جوعارى وقۋ ورىندارىندا 680 مىڭنان استام ستۋدەنت وقيدى, ونىڭ 624 500-ءى باكالاۆرياتتا, 39 200-ءى ماگيستراتۋرادا, 7 600-ءى دوكتورانتۋرادا جانە 8 900-ءى رەزيدەنتۋرادا ءبىلىم الىپ ءجۇر. پەداگوگيكادا – 48 428, بيزنەس, باسقارۋ جانە قۇقىق – 24 666, ينجەنەرلىك عىلىم – 24 320, اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيا – 13 393, دەنساۋلىق ساقتاۋ – 10 300 جانە اۋىل شارۋاشىلىعى – 1 776 ستۋدەنت. بيىلعى تۇلەكتەر سانى – 177 586 ادام.

«ستۋدەنتتەردى جۇمىسقا تارتۋ شەڭ­بەرىندە 30 مىڭنان استام ستۋدەنتتى قام­تيتىن «جاسىل ەل» جوباسى مەن قۇرى­لىس وتريادتارى ىسكە اسىرىلادى. سونداي-اق 140 مىڭعا جۋىق ستۋدەنت وقۋ جانە وندىرىستىك تاجىريبەدەن وتەدى. ايتا كەتۋ كەرەك, كاسىپ­تىك پراكتيكادان ءوتۋ كەزىندە ءبىلىم الۋ­شى بەلگىلى ءبىر ەڭبەك مىندەتتەرىن ورىن­دايدى, ولار ءبىلىم الۋشىنىڭ ەڭبەك وتىلىنە ەسەپتەلەدى», دەدى ۆيتسە-مينيستر.

بالالار دەمالاتىن ورىنداردا ساني­تا­رلىق نورما, تاماق قاۋىپ­سىزدىگى تالابى, سونداي-اق سۋدا, ورماندى جەرلەر مەن سپورت نىساندارىندا قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ساقتاۋعا با­قى­لاۋ كۇشەيتىلگەن. «قازاقستان حالقىنا» قورىنىڭ قولداۋىمەن «جازدىق جولداما» جوباسى شەڭبەرىن­دە 10 مىڭ بالا تەگىن دەمالۋعا مۇمكىندىك الادى. ونىڭ قاتارىندا – حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توبىنان جانە اۋىلدىق جەردەگى كوپبالالى وتباسىدان شىققان بالالارعا باسىمدىق بەرىلەدى.

«مىندەت ايقىن. بارلىق ەمتيحاندى, ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدى, بالا­لاردىڭ جازعى دەمالىسى مەن ساۋىق­تىرۋ شارالارىن جوعارى دەڭگەيدە ۇيىم­داستىرۋ كەرەك. تەستىلەۋ مەن ەمتيحان كەزىندە, «سوڭعى قوڭىراۋ» جانە مەكتەپ ءبىتىرۋ كەشىندە بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. ويتكەنى ءدال وسى كەزەڭدە ءتۇرلى كەلەڭسىز جاعدايلاردىڭ قاۋ­پى ارتا تۇسەدى», دەگەن ولجاس بەكتەنوۆ اتا-انالار مەكتەپ ءبىتىرۋ كە­شىن­دە, جازعى دەمالىستا بالالار­دى قا­­راۋ­­سىز قالدىرماۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. 

ونىڭ ايتۋىنشا, اتا-انانىڭ ايالى الاقانى مەن مەيىرىمى بالانىڭ جانىن جاقسىلىققا بولەيدى. ولاردىڭ بويىن­داعى ادامگەرشىلىك نەگىزدەرى,  قوعام­دىق ورتاداعى ءىس-ارەكەتى مەن وتانشىلدىق قاسيەتتەرىنىڭ بارلىعى, ءبىرىنشى كەزەكتە وتباسىندا قالىپتاسادى.

«ەشقانداي مينيسترلىك اتا-انا قامقورلىعى مەن تاربيەسىن الماس­تىرا المايدى. ەلىمىزدىڭ لايىقتى ازا­مات­تارىن تاربيەلەۋ – مەملەكەت پەن قوعامنىڭ بىرلەسكەن ۇلكەن ەڭبەگى­نىڭ جەمىسى. سوندىقتان سانالى, ءبىلىمدى ءارى ناعىز وتانشىل ازاماتتاردى قالىپتاستىرۋدا كۇش-جىگەرىمىزدى  نىعايتا تۇسەيىك دەگىم كەلەدى», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.

ءوز كەزەگىندە, مەملەكەتتىك ورگاندار بالالاردىڭ جازعى دەمالىسى مەن سا­ۋىقتىرۋ شارالارىن جاقسى وتكىزۋ­گە قاجەتتى جاعداي جاساعانى ءجون. بىر­دە-ءبىر بالا نازاردان تىس قالماۋعا ءتيىس. كوپبالالى, از قامتىلعان  جانە تۇرمىسى تومەن وتباسىلاردان شىققان بالالاردى قولداۋعا باسىمدىق بەرىلگەنى ابزال.

«اكىمدەر بالالار لاگەرىنىڭ اشىلۋ مەن ولاردىڭ سانيتارلىق-ەپي­دە­ميو­­لوگيالىق, ورتكە, تەرروريزمگە قار­سى قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا ساي­كەس­تى­گىن جەكە باقىلاۋعا السىن. دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ مينيسترلىگى جازعى كا­ني­كۋل كەزىندە  بالالاردىڭ تاماق­تانۋى­نا تۇراقتى سانيتارلىق-ەپيدە­ميو­­لو­گيالىق باقىلاۋدى قامتاما­سىز ەتسىن. توتەنشە جاعدايلار مينيستر­لىگى اكىم­دىك­تەر­مەن بىرلەسىپ سۋ ايدىن­دارى مەن باسسەين­دەردە قۇتقارۋ جابدىق­تارىنىڭ بولۋىن تەكسەرىپ, پەرسونالدى سۋدا جانە ءورت كەزىندە بالالاردى قۇت­قارۋ داعدى­لارىنا وقىتۋى قاجەت», دەدى و.بەكتەنوۆ.

پرەمەر-مينيستر ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءاربىر بالالار ورتالىعى مەن لاگەرىنە, كوپشىلىك ءىس-شارالار وتەتىن ورىندارعا ۋچاسكەلىك پوليتسيا ينسپەكتورلارىن بەكىتۋدى تاپسىردى. بالالاردىڭ جول-كولىك جاراقاتىنىڭ پروفيلاكتيكاسى ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەك ەكەنىن دە نازارعا الدى.

جالپى, مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار جازعى ماۋسىم الدىندا سۋ اي­دىن­دارىندا, ورماندار مەن جولدار­داعى قاۋىپسىزدىك پەن ءتارتىپ ەرەجەلەرى بويىنشا كەڭ اۋقىمدى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەتىنىن ايتقان ۇكىمەت باسشىسى, بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەگە نازار اۋداراتىنىن جەتكىزدى.

ء«بىرىنشى, ءوڭىر اكىمدىكتەرى مەن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساۋىقتىرۋ لاگەرلەرى مەن بالالاردىڭ يننوۆاتسيالىق شى­عار­ماشىلىعى ورتالىقتارىن سالۋ تۋرالى تاپسىرماسىن ورىنداۋ قارقىنىن جەدەلدەتۋگە ءتيىس. بارلىق وبەكتىلەر بەلگىلەنگەن مەرزىمدە تاپسىرىلۋى كەرەك. ەكىنشى, تۋريزم مينيسترلىگى بالالاردىڭ تاريحي-مادەني مۇرا ناساندارىنا, تانىمال تۋريستىك ايماقتارعا بارۋى ءۇشىن اكىمدىكتەر­دىڭ وڭىرارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلىن ۇيلەستىرسىن. باتىس وڭىرىندەگى بالالارعا ەلىمىزدىڭ شىعىس ايماقتارىن كورىپ-ءبىلۋ قىزىقتى بولماق. ال وڭتۇستىك وبلىستارداعى وقۋشىلاردىڭ سولتۇستىك ايماقتار مەن كەرىسىنشە ساياحاتتاپ بارۋىن ۇيىمداستىرعان ءلازىم. بالالار ەلى­مىزدىڭ كورىكتى جەرلەرى مەن باي ما­دەني مۇراسىن تانىپ-بىلگەنى ابزال. مادەنيەت مينيسترلىگى جازعى دەما­لىس كەزىندە بالالاردىڭ مۋزەي­لەرگە, تەاترلارعا, قورىقتارعا, ۇلتتىق پارك­تەرگە تەگىن بارۋىن قام­تاماسىز ەتسىن. ءۇشىنشى, ەڭبەك مينيستر­لىگى مەن اكىمدىكتەر جۇمىس ىستەۋگە نيەت بىلدىرگەن وقۋشىلار مەن ستۋ­دەنت­تەردى ۋاقىتشا جۇمىس ورىندارىمەن  قامتاماسىز ەتۋ شارالارىن قابىلداسىن. بۇل رەتتە ولاردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارى ساقتالۋعا ءتيىس», دەدى پرەمەر-مينيستر.