بۇگىن قار ۇستىندە جانعان وتتاي جان-جاعىنا جىلۋىن شاشىپ وتكەن جالىندى ازاماتتىڭ ءومىر شىراعىنىڭ سونگەنىن كورىپ, جۇرەگىمىز جىلاپ تۇر...
«قايعىنى بولىسسەڭ, اۋىر جۇك جەڭىلدەيدى», دەيدى حالقىمىز. بىراق كەيبىر قاسىرەت بار – قانشا بولىسكەنمەن, كەۋدەدەن وشپەي, وزەگىڭدى ورتەپ تۇرادى. ونى سوزبەن سيپاتتاۋ, سەزىممەن ولشەۋ, كوڭىلمەن جەڭىلدەتۋ مۇمكىن ەمەس. اسىرەسە بۇل – ءوز پەرزەنتىنەن ايىرىلعان اكە مەن انانىڭ جۇرەگىنە تۇسكەن سىزات بولسا...
وسىنداي قابىرعانى قايىستىرعان, جۇرەككە سالماق سالعان اۋىر حاباردى ەستىدىك: ارىپتەسىمىز بەلگىلى ەكونوميست, عىلىم كانديداتى, ادال ازامات, ابزال اكە – مەيرام ەسەنەەۆ باقيلىق بولدى...
ومىردەن ەرتە وزعان بولمىسى بولەك, ۇستانىمى بەرىك زامانداسىمىزدىڭ ايتار اسىل ويلارى مەن حالقىنا بەرەر پايداسى مول ەدى. ورنى تولماس وكىنىش وزەگىمىزدى ورتەپ, قازاققا مەيرام الياكپار ۇلى سەكىلدى تۇلعا كەرەك كەزدە اسىل ازاماتتان قاپىدا ايىرىلىپ قالدىق.
مەيرام الياكپار ۇلى ەسەنەەۆ 1977 جىلى 30 ساۋىردە قاراعاندى وبلىسى جەزقازعان قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن.
جاستايىنان زەرەك, ءىلىم-بىلىمگە دەگەن قۇشتارلىعى وراسان زور مەيرام جەزقازعان قالاسىنىڭ №4 مەكتەبىنىڭ فيزيكا-ماتەماتيكالىق باعىتتاعى سىنىبىندا وقىدى. قالالىق, رەسپۋبليكالىق وليمپيادالاردا جۇلدەلى ورىنداردى يەلەنىپ, مەكتەبىنىڭ, جەزقازعان قالاسىنىڭ اتىن شىعارىپ, كوپتىڭ ماقتانىشىنا اينالدى.
ورتا مەكتەپتەگى وقۋىن ۇزدىك ءبىتىرىپ, 1994 جىلى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «حالىقارالىق ەكونوميكالىق كارىم-قاتىناستار» فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇستى.
قازاق ەلى ەگەمەندىگىن جاريالاپ, ءوز الدىنا دەربەس مەملەكەت بولۋى ەكونوميكانىڭ دامۋى مەن ورلەۋىنە, حالىقتىڭ حال-احۋالىنىڭ جاقسارۋىنا باعىتتالعان وراسان زور ەڭبەك ەتۋدى تالاپ ەتتى. ەلىمىزگە ءبىلىمى جوعارى, ناعىز كاسىبي ماماندار قاجەت بولدى. وسى تۇستا ۋنيۆەرسيتەتتى ەكونوميكا سالاسى بويىنشا ۇزدىك بىتىرگەن مەيرام الياكپار ۇلى سۋىرىلىپ العا شىعىپ, ءوزى سياقتى العىر, بىلىكتى, قاجىرلى دا قايراتتى جاستارمەن بىرلەسىپ, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ بەرىك ىرگەتاسىن قالاۋعا اتسالىستى.
مەيرام الياكپار ۇلىنىڭ العىرلىعى مەن عىلىمعا دەگەن ەرەكشە ىنتىزارلىعى ەلىمىزدەگى جوعارى ءبىلىم ورىندارىنىڭ ۇزدىگى – ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاجىريبەلى وقىتۋشىلارى مەن پروفەسسورلىق قۇرامىنىڭ نازارىنان تىس قالمادى. ولار ونىڭ تىنباي ىزدەنۋگە بەيىم, ۇنەمى ورلەۋگە ۇمتىلاتىن بولمىسىن تانىپ, عىلىم جولىن جالعاستىرۋ ماقساتىندا ماگيستراتۋرا مەن اسپيرانتۋرادا وقۋىنا جول اشاتىن ۇسىنىس جاسادى.
عىلىم اتتى كيەلى الەمگە ەرتە قادام باسقان مەيرام الياكپار ۇلىنىڭ تاعدىر جولى ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, اكادەميك سايلاۋ بايزاقوۆ سىندى داڭقتى تۇلعامەن توعىستى. ەل تاعدىرى تارازىعا تارتىلعان وتپەلى كەزەڭدە قازاقستاننىڭ نارىقتىق ەكونوميكاعا بەت بۇرۋىن قولداپ, داعدارىستان شىعار جولدى ناقتى باعدارلامالارمەن ايقىنداعان سايلاۋ بايزاق ۇلى ءوز ءداۋىرىنىڭ مايتالمانى بولاتىن. عالىمنىڭ جەتەكشىلىگىمەن مەيرام ءوزىنىڭ تەرەڭ ىزدەنىسىن ناتيجەلى اياقتاپ, 2010 جىلى ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى دارەجەسىن يەلەندى. كوپتى كورگەن, كورەگەن ۇستاز ونىڭ تەلەگەي ءبىلىمىن, تالانتىن تانىپ, ۋاقىت وزدىرماي, دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاۋىنا كەڭەس بەردى.
مەيرام الياكپار ۇلىنىڭ ەڭبەك جولىنىڭ العاشقى باسپالداقتارى 1999 جىلى ەلىمىزدىڭ ءىرى قارجى قۇرىلىمدارىنىڭ ءبىرى – «بانكتۇرانالەم» ااق-دا باستالىپ, قارجى, كرەديت, ينۆەستيتسيا سالاسىنداعى ساۋاتى مەن سەرگەكتىگىن سول كەزدەن-اق كورسەتتى. اراعا كوپ ۋاقىت سالماي, مۇناي-گاز سىندى مەملەكەتىمىزدىڭ تاعدىرىن ايقىندايتىن سىندارلى سالاعا بەت بۇردى. الدىمەن «قازاقويل» ۇلتتىق كومپانياسى» جاق-تا (2001–2002), كەيىن «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى» اق-دا (2002–2006), «قازمۇنايتەڭىز» اق (2006–2007) جۇيەسىندە ءتۇرلى دەپارتامەنتتىڭ باسشىسى بولىپ قىزمەت اتقاردى: بيۋدجەتتەۋ جانە ديۆيدەندتىك ساياسات, بيۋدجەتتەۋ جانە ينديكاتيۆتى جوسپارلاۋ, بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ جانە ەكونوميكالىق تالداۋ بولىمدەرى – وسىلاردىڭ بارلىعىندا مەيرام الياكپار ۇلى تەرەڭ تالعام, كورەگەن كوزقاراس, ايقىن باعىت كورسەتە ءبىلدى. ول مەملەكەتتىك ماڭىزى بار ستراتەگيالىق شەشىمدەرگە قاتىسىپ قانا قويعان جوق, سول شەشىمدەردىڭ ومىرشەڭدىگىنە تىكەلەي جاۋاپ بەرەتىن تۇلعالاردىڭ بىرىنە اينالدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ قاز باسقان كەزەڭىندە ەلدىڭ ەكونوميكالىق نەگىزدەرىن نىعايتۋعا اتسالىسىپ, ستراتەگيالىق ماڭىزى بار جۇمىستاردى جۇيەلى تۇردە ىسكە اسىرا ءبىلدى.
مۇناي-گاز سالاسىنداعى كاسىبي ءبىلىمىن نىعايتۋ ءۇشىن 2008 جىلى ق.ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنە ءتۇسىپ, ونى «مۇناي-گاز ءىسى» ماماندىعى بويىنشا جوعارى ناتيجەمەن اياقتادى. كاسىبي جولىنىڭ كەلەسى كەزەڭدەرى – «قازترانسويل» اق-نىڭ جوسپارلاۋ جانە ەكونوميكالىق تالداۋ دەپارتامەنتىندە (2007–2013), «قازمۇنايگاز» اق-نىڭ «باتۋمي ينداستريال حولدينگ» (كيپر) كومپانياسىندا (2013), «قازمۇنايگاز» ۇق بيۋدجەت جانە سالىقتىق جوسپارلاۋ جانە ستراتەگيا جانە جيىنتىق-ۇيلەستىرۋ دەپارتامەنتتەرىندە (2013–2017), «قمگ گلوبال سوليۋشنس ب.ۆ.» (2017–2020), سونداي-اق بولگارياداعى «Rompetrol Bulgaria JSC» (2020–2022) كومپانيالارىندا ديرەكتورلىق لاۋازىمداردا جالعاسىپ, وزىنە سەنىم ارتىلعان سالادا ابىرويلى قىزمەت ەتتى.
ول جۇمىسىن اتاق پەن دارەجەگە جەتۋ ءۇشىن ەمەس, ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا شىنايى ۇلەس قوسۋ ءۇشىن اتقاردى.
سوڭعى قىزمەت ەتكەن ورنى – «قازترانسويل اق-نىڭ زەرتتەۋلەر مەن ازىرلەمەلەر ورتالىعى» فيليالى. 2024–2025 جىلدارى مۇندا دا ءىرى جوبالاردىڭ ومىرگە كەلۋىنە ۇيتقى بولدى.
قاي قىزمەتتى اتقارسا دا جۇمىستى وڭ باعىتقا جۇيەلەپ, ءوزى قالىپتاستىرعان ىشكى ءتارتىپ پەن جاۋاپكەرشىلىك ارقىلى اينالاسىنا سەرپىن بەرىپ ءجۇردى. قاي ىستە دە ۇقىپتى, جاۋاپتى, ادىلەتتى بولدى. ونىڭ باسشىلىق ەتكەن بولىمدەرىندە قالىپتاستىرعان جۇمىس ادىستەرى مەن ۇيىمداستىرۋشىلىق ۇلگىلەرى ءالى دە قولدانىستا.
مەيرام الياكپار ۇلى – ءوز ءومىرىنىڭ ءار ءساتىن ادال ەڭبەكپەن وتكەرىپ, داڭعىل جولىن قالدىرعان ارداقتى جان. ابىرويمەن اتقارعان ءاربىر جاۋاپتى قىزمەتىندە كاسىبيلىگىمەن دارالانىپ, ۇجىم ورتاسىندا ۇلكەن قۇرمەتكە يە بولدى. جۇمىس بارىسىندا جيناقتاعان مول تاجىريبەسىن ءىزىن باسقان جاس ماماندارعا ۇيرەتىپ, باعىت-باعدار بەرۋگە دايار تۇراتىن تاماشا تالىمگەر ەدى. جىلدار بويى مۇناي سالاسىنىڭ دامۋىنا قوسقان وزىندىك ۇلەسى, جوعارى كاسىبيلىگى مەن ءمىنسىز ەڭبەگى ەلەنىپ, ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ تاراپىنان ءتۇرلى ماراپاتقا, العىس حاتتارعا لايىق دەپ تانىلدى.
مەيرامنىڭ ءومىر جولى ونەگەگە تولى. ول وسىنشا يگى قاسيەتتەردى بويىنا قايدان ءسىڭىردى؟ ونى تاربيەلەگەن اۋلەت – ناعىز رۋحاني ۇستاحانا ەدى. اكەسى – سپورت پەن پەداگوگيكانىڭ بىلگىرى, ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن ازامات – الياكپار ەرشات ۇلى. اناسى – فيزيكا-ماتەماتيكا پاندەرىنىڭ ۇستازى, ءوز عۇمىرىن بۇگىنگى ۇرپاق پەن بالا, نەمەرە تاربيەسىنە ارناعان, ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋمەن اينالىسقان ماعريپا سارىقىزى. وسى قوس قايناردان قۋات العان مەيرام عىلىم مەن سپورتتى ۇشتاستىرعان ۇلاعات يەسىنە اينالدى. بوكسپەن ەرتە جاسىنان اينالىسىپ, قازاقستان چەمپيونى اتاندى. سپورت شەبەرى اتاعىنا ۇمىتكەر بولدى. كسرو سپورت شەبەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى, الەم چەمپيوندارىن تاربيەلەگەن الياكپار ەرشات ۇلى ەسەنەەۆتىڭ بالاسى قالايشا چەمپيون بولمايدى؟ اكەسىنىڭ باپكەرلىك مەكتەبىنەن وتكەن شاكىرتتەردىڭ ءبىرى رەتىندە تەك رينگتە ەمەس, ءومىردىڭ بارلىق سالاسىندا جەڭىسكە جەتۋ ءۇشىن تالماي تەر توگىپ ءوتتى.
تەكتى دە كوپبالالى وتباسىدان تۇلەپ ۇشقان مەيرام الياكپار ۇلىنىڭ تۇلا بويىنداعى باستى يگى قاسيەتتەرى – سپورتقا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى مەن عىلىمعا, ونىڭ ىشىندە فيزيكا-ماتەماتيكاعا دەگەن قۇشتارلىعىنىڭ قايدان باستاۋ العانى بەلگىلى. بالا كەزىنەن اناسى سياقتى ناقتى عىلىمدارعا جاقىندىق تانىتىپ, ءوز كۇشىمەن بيىك جەتىستىكتەرگە قۇلاش ۇردى.
ءيا, قىسقا دا بولسا سانالى عۇمىرىن ەلىنىڭ ەڭسەلى ەرتەڭىنە ارناعان مەيرام الياكپار ۇلى ءومىرىن ماعىنالى وتكىزدى. ونىڭ ءار ءىسى – ەلگە قىزمەت, ءار ءسوزى – ۇلاعات, ءار ارەكەتى ونەگە ەدى. ەل ءىشىنىڭ ەسەندىگىن ويلاعان ەرەن ازامات ەدى. قايىرىمدىلىق ىستەرگە دە بەلسەندى قاتىسىپ, استانا قالاسىنداعى قارتتار ءۇيى مەن تۇرمىسى تومەن وتباسىلارعا, قامقورلىقسىز قالعان بالالارعا ۇنەمى كومەكتەسىپ ءجۇردى.
مەيرام الياكپار ۇلىنىڭ ادامگەرشىلىگى, جان شۋاعى, جىبەكتەي جۇمساق مىنەزى كوپكە ۇلگى بولدى. ول ءتورت پەرزەنتىنىڭ الدىندا ۇلگىلى اكە, جارىنىڭ جان سەرىگى بولدى. ۇلكەنگە – ىزەت, كىشىگە – قامقور, اعايىنعا – اقىلشى, دوسقا – ارقا سۇيەيتىن تىرەك, شىن جاناشىر, قايىرىمدى, باۋىرمال, جانى تازا ادام بولاتىن. تاعى ءبىر عاجاپ قاسيەتى – ارقاشان سوزىندە تۇرعاندىعى, سەرتىنە بەرىكتىگى. ونىڭ قولى تيگەن بار نارسە كوركەيىپ شىعا كەلەتىن. ءتىپتى نە كەرەك بولسا سونىڭ ءبارىن جاساپ, جان-جاعىن قۇلپىرتىپ جىبەرۋشى ەدى. جارقىن كۇلكىسى, دوستىق اقىلى مەن كەڭەسى, كەڭ جۇرەگى ونى بىلەتىن جۇرتشىلىقتىڭ كوز الدىندا.
مەيرام الياكپار ۇلىنىڭ بارلىق ءىسى مەن ءسوزى, وي-تۇجىرىمدارى ءاردايىم تاتۋلىقتى, مەيىرىم مەن رۋحاني قۇندىلىقتاردى ورنىقتىرۋعا باعىتتالدى. ەڭ الدىمەن كىسىلىك كەلبەتىنە كىر جۇقتىرماعان پاراسات يەسى بولدى. اعالىعى مەن ازاماتتىعى اسقاق جان ەدى.
ءومىردىڭ قىزىعى مەن قۋانىشىن شەكسىز ءسۇيىپ, ءار كۇنىن ءماندى وتكىزۋگە تىرىسقان مەيرام الياكپار ۇلى تۋعان كۇنى – 30 ساۋىرگە ساناۋلى-اق كۇن قالعاندا, نەبارى 48 جاسىندا فانيمەن قوشتاستى… بۇل قارالى حابار جۇرەكتى تىلىمدەپ, كوكىرەكتى ورتتەي كۇيدىردى. دەنساۋلىعى كۇرت ناشارلاپ, سىرقات ءتانىن السىرەتكەنىمەن, جىگەرىن جاسىتا المادى. اجالدىڭ سۋىق دەمىن سەزە تۇرا, بويىن تىكتەپ, جۇرەك وتىن وشىرمەي, ادال ەڭبەك, ازاماتتىق ۇستانىم, بيىك پاراساتپەن ءومىر سىناعىمەن سوڭىنا دەيىن تىك تۇرىپ كۇرەستى.
ول ەلىن, وتباسىن, پەرزەنتتەرىن شىنايى ماحابباتپەن سۇيگەن قايسار تۇلعا ەدى. ەندى, مىنە, سونداي بەتكە ۇستار ازاماتتان, جۇرەگى كەڭ, پەيىلى دارقان جاننان ايىرىلىپ وتىرمىز. ارتىندا اقساقال اكەسى مەن اسىل اناسى, عۇمىرلىق سەرىگى جانە كوز قۋانىشى بولعان ءتورت بالاسى قالدى... اۋىر قايعى.
كسرو سپورت شەبەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوتسەنتى, جەزقازعان قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى الياكپار ەرشات ۇلى ەسەنەەۆكە جانە اياۋلى اناسى, پەداگوگيكا سالاسىنىڭ ارداگەرى ماعريپا سارىقىزىنا, ارتىندا قالعان جۇبايى مەن بالالارىنا, باۋىرلارى مەن اعايىن-تۋىستارىنا, بارشا جاقىن جاندارىنا قايعىلارىنا ورتاقتاسىپ كوڭىل ايتامىز. اللا تاعالا بارىنە قايرات بەرىپ, قايعى سالماعىن سابىرعا الماستىرسىن.
ءبىز ارداقتى ازاماتتىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتەمىز. قيماستىقپەن, ساعىنىشپەن ەسكە الامىز. ول ماڭگىلىك ساپارعا اتتاندى. بىراق اسىل بەينەسى – جادىمىزدا, يگى ءىسى – ەل ەسىندە, ەسىمى تاريح پاراعىنا التىن ارىپپەن جازىلدى.
مەيرام الياكپار ۇلىنىڭ جانى ءجانناتتا, توپىراعى تورقا بولسىن, قابىرى نۇرعا بولەنسىن, يمانى سالامات بولسىن. ونەگەلى ءومىر يەسى, مەيىرىمدى ادام بولعان اسىل ازاماتتىڭ رۋحى پەيىشتە شالقىسىن. اللا تاعالا وتباسىنا, اتا-اناسىنا, باۋىرلارىنا ۇزاق عۇمىر بەرگەي.
«قازترانسويل» اق ۇجىمى
