– ناديرا ايدارقىزى, مەملەكەتتىك قىزمەتكە قالاي كەلدىڭىز؟
– جوعارى وقۋ ورنىن ەندى تامامداعان جاس مامان رەتىندە مەنى ەڭبەك جولىمدى مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان – زاڭ دەپارتامەنتى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر باسقارماسىنىڭ ساراپشىسى لاۋازىمىنان باستادىم. مەكەمەگە اياق باسقان ساتتەن-اق وزىندىك ءبىر اتموسفەراسى سەزىلدى. كلاسسيكالىق كيىم ۇلگىسى مەن قىزمەتكەرلەردىڭ ادەبى, ماماندىقتىڭ ماڭىزدىلىعىن اشا ءتۇستى.
ومىرىمە دە ءبىراز وزگەرىس اكەلدى. بىرىنشىدەن, جاۋاپكەرشىلىك ارتتى. ەكىنشىدەن, اراعا ۋاقىت سالىپ, بويىمدا شىدامدىلىق پەن سابىرلىلىق قالىپتاستى. ۇشىنشىدەن, ادالدىق, كاسىبيلىك قاعيدالارىنا دەگەن كوزقاراسىم تەرەڭدەي ءتۇستى. تەك ءوز ەڭبەگىڭ مەن ءبىلىمىڭ ارقىلى جەتىستىككە جەتۋگە بولاتىنىنا كوزىم جەتتى.
بىلتىردان بەرى, اتالعان مەكەمەدە باسشىلىق لاۋازىمدا قىزمەت ەتەمىن. نەگىزگى مىندەتتەرىم – مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ پەرسونالدى باسقارۋ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ, مونيتورينگ جۇرگىزۋ, باعالاۋ جانە پەرسونالدى دامىتۋدى ۇيلەستىرۋ, كادر قۇرامىنىڭ جاي-كۇيىنە تالداۋ جۇرگىزۋ, سونداي-اق سالادا بىرىڭعاي ساياساتتىڭ جۇيەلى جۇزەگە اسۋىنا ىقپالداسۋ.
– ەلىمىزدە قىزمەتتەگى ايەلدەردى قولداۋ باعىتىندا قانداي باستامالار بار؟
– 2030 جىلعا دەيىنگى وتباسىلىق جانە گەندەرلىك ساياسات تۇجىرىمداماسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى ايەلدەردى قولداۋعا باعىتتالعان شارالار قامتىلعان. مەملەكەتتىك, كۆازيمەملەكەتتىك جانە كورپوراتيۆتىك سەكتورلاردا باسشى لاۋازىمدارداعى ايەلدەردىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋعا ارنالعان نىسانالى ينديكاتور بەلگىلەندى. سونىمەن قاتار گەندەرلىك ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە تاقىرىپتىق ساباقتار مەن سەمينار-ترەنينگتەر وتكىزىلىپ تۇرادى.
گەندەرلىك تەڭدىك تەك ساندىق كورسەتكىش ەمەس ەكەنىن ۇعىنۋ قاجەت. ول, ەڭ الدىمەن, ءار ايەلگە ءوز الەۋەتىن تولىق اشۋعا مۇمكىندىك بەرۋ دەگەن ءسوز. وسى باعىتتا بىرنەشە ماڭىزدى باستامانى قولعا الدىق. بىرىنشىدەن, مەملەكەتتىك قىزمەتكە ىرىكتەۋ تولىق تسيفرلاندىرىلىپ جاتىر. بۇل ادام فاكتورىن ازايتىپ, كەز كەلگەن كەمسىتۋشىلىكتىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەكىنشىدەن, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ءۇشىن يكەمدى جۇمىس كەستەسى قاراستىرىلعان. مىسالى, بالا كۇتىمىمەن اينالىساتىن قىزمەتشىلەر ءۇشىن قاشىقتان نەمەسە ارالاس جۇمىس ىستەۋ مۇمكىندىگى بار. ۇشىنشىدەن, ايەلدەردىڭ كوشباسشىلىق قابىلەتىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ارنايى وقىتۋ باعدارلامالارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار ۇستەمە جۇمىس ىستەۋدى ازايتۋ ءۇشىن اگەنتتىك جۇمىس ۋاقىتىنىڭ ساقتالۋىن ونلاين جانە وفلاين رەجىمدە باقىلاپ وتىرادى. بۇل شارانىڭ بارلىعى – ايەلدەردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتە ءوزىن ەركىن سەزىنىپ, تولىق اشىلۋىنا جاسالعان جاعداي.
جالپى, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ (OECD) دەرەكتەرى بويىنشا گەندەرلىك تەڭدىك قاعيدالارى ساقتالاتىن ەلدەر ەكونوميكالىق تۇرعىدان تۇراقتى داميدى, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرادى, الەۋمەتتىك تۇتاستىقتى جاقسارتادى.
– ايەل باسشىلار قانداي باسقارۋ ستيلىمەن ەرەكشەلەنەدى؟
– نەگىزىندە, باسقارۋ ءستيلى ادامنىڭ جەكە قاسيەتتەرىنە, تاجىريبەسىنە جانە كاسىبي داعدىلارىنا بايلانىستى قالىپتاسادى. بىراق ايەل باسشىلار كوبىنە جۇمىس ورتاسىن ۇيلەسىمدى ەتىپ قۇرۋعا, ارىپتەستەرىمەن اشىق ديالوگ ورناتۋعا جانە جان-جاقتى ويلاستىرىلعان شەشىمدەر قابىلداۋعا بەيىم. ولار ءار ماسەلەنىڭ ماڭىزدى قىرلارىن ەسكەرۋگە باسىمدىق بەرەدى. كوبىنە ديپلوماتيالىق ادىستەردى قولدانادى. كوپشىلىكتىڭ پىكىرىن تىڭداپ, ورتاق شەشىمگە كەلۋگە تىرىسادى. بۇل ورتانىڭ سەنىمىن ارتتىرىپ, ارىپتەستەرىمەن جاقسى قارىم-قاتىناس ورناتۋعا سەپتەسەدى.
پرەزيدەنت تە بىلتىر جاستار كادر رەزەرۆىنىڭ فورۋمىندا ايەلدەردىڭ جۇمىسقا وتە مۇقيات, تياناقتى, ەر ادامدارمەن سالىستىرعاندا, جەمقورلىق ارەكەتتەرگە بەيىم ەمەس ەكەنىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ ستاتيستيكاسى دا وسىنى مەڭزەيدى.
– جۇمىسىڭىزدىڭ جەكە ومىرگە كەدەرگى كەلتىرگەن تۇسى بولدى ما؟
– دەر كەزىندە شەشىم قابىلداي ءبىلۋ, ازاماتتاردىڭ سەنىمىن اقتاۋ – ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز. ەلگە قىزمەت ەتۋدە ايەل مەن ەركەكتىڭ مۇمكىندىگى تەڭ. بىراق قوعامدا ايەل باسشىلارعا قاتىستى قالىپتاسىپ قالعان تاپتاۋرىن تۇسىنىك ءالى دە بار. «ولار ەموتسياعا بەرىلگىش, شەشىم قابىلداۋدا جۇمساق بولۋى مۇمكىن» دەگەن سەكىلدى پىكىر كەزدەسەدى. شىن مانىندە, ايەلدەر باسقارۋ ىسىندە ۇقىپتىلىق پەن يكەمدىلىكتى قاتار ۇستاي الادى.
بۇگىندە باسەكەلەستىك باسىم سالادا كوپ اراسىنان سۋىرىلىپ شىعىپ, قىزمەتكە ورنالاسقان, وزىنە سەنىمدى, الەۋەتىن تولىق اشا بىلگەن, ونى يگى جولدا قولدانىپ جۇرگەن ىسكەر ايەلدەر ارتىپ كەلەدى. ەسەپكە سالساق, ەلدەگى 24 مىڭ باسشىنىڭ 9 مىڭنان استامى ايەل. ونىڭ ىشىندە ءۇش مينيستر, سەگىز ۆيتسە-مينيستر جانە ءۇش اپپارات باسشىسى بار. پرەزيدەنتكە تىكەلەي باعىناتىن 14 مەملەكەتتىك ورگاندا 6 نازىك جاندى جوعارى لاۋازىمدا. سوت جۇيەسىندە 1 248 ايەل سۋديا ەڭبەك ەتەدى. پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ 28-ءى, ال ءماسليحاتتاردا شامامەن 3,5 مىڭ ايەل جۇمىس ىستەيدى.
مەن دە وسى قاۋىممەن ىلەسە كاسىبي مىندەتتەرىمدى ساراپقا سالىپ, جۇمىس پەن جەكە ءومىردىڭ تەپە-تەڭدىگىن ساقتاپ كەلەمىن. بار كۇش-جىگەرىمدى مىندەتتەرىمدى ورىنداۋعا جۇمسايمىن. جۇمىستان تىس, دەمالىس ۋاقىتىن جاقىندارىما, قىزىعۋشىلىعىما ارنايمىن. سپورتتى دا ومىرلىك سەرىگىم ەتتىم. بۇل بويىمداعى ءتارتىپ, توزىمدىلىك قاسيەتىن شىڭداي ءتۇستى.
نەگىزى كوپتەگەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر جۇمىس كۇنى اياقتالعاننان كەيىن دە قىزمەتتىك مىندەتتەرىن جالعاستىرۋعا ءماجبۇر. وكىنىشكە قاراي, بۇل ازاماتتىڭ جەكە ومىرىنە, وتباسىنا اسەر ەتپەي قويمايدى. وسى ورايدا اگەنتتىك مەملەكەتتىك ورگانداردا ارتىق جۇمىس ىستەۋدى بولدىرماۋ ماقساتىندا ارنايى ءىس-شارالار قابىلداپ جاتىر.
ماسەلەن, بىلتىر جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ ناتيجەسىندە ەلىمىزدە 3,4 مىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ ەڭبەك قۇقىعى قورعالىپ, قوسىمشا دەمالىس ۋاقىتى بەرىلدى, ارتىق جۇمىس ءۇشىن وتەماقى تولەندى. سونداي-اق بالا كۇتىمىنە بايلانىستى دەمالىس تا كەي جاعدايدا قىزمەتكە كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن. ۇزاق ۇزىلىستەن كەيىن ەڭبەككە قايتا ارالاسقان ايەلدىڭ باسەكەلەستىككە توتەپ بەرۋى قيىنداپ, مانساپتىق ءوسۋ مۇمكىندىكتەرى شەكتەلىپ جاتادى. وكىنىشكە قاراي, بۇل – ەڭبەك نارىعىنداعى شىنايى جاعداي.
– مەملەكەتتىك قىزمەتكە تۇرۋدى قالايتىن جاس ماماندارعا قانداي كەڭەس بەرەر ەدىڭىز؟
– مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ارتىقشىلىعى – تۇراقتىلىق. ۋاقتىلى جالاقى, الەۋمەتتىك كەپىلدىك. قازىرگى جاستار ءۇشىن بۇل ماڭىزدى تەتىك دەر ەدىم. ارينە, زاڭنامانى جاقسى مەڭگەرىپ, تەستىلەۋ مەن اڭگىمەلەسۋگە مۇقيات دايىندالۋى قاجەت. جاۋاپكەرشىلىك پارقىن ءتۇسىنۋى, سابىرلىلىق پەن ءوز ويىن ناقتى ءارى ەركىن جەتكىزە ءبىلۋ قابىلەتىن شىڭداۋى مەملەكەتتىك قىزمەتتە كوپ كومەكتەسەدى. سوندىقتان اتقارۋشى ورگانداردا تاعىلىمدامادان ءوتۋ, قوعامدىق جۇمىستارعا قاتىسۋ ارقىلى ەرتەرەك تاجىريبە جيناقتاۋعا ۇمتىلۋ كەرەك.
وسى رەتتە, مەملەكەتتىك قىزمەتكە كەلۋدى جوسپارلاعان جاستارعا اگەنتتىك باستاماسىمەن زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە سايكەس, جوعارى وقۋ ورنىن مەملەكەتتىك گرانتپەن وقىپ, ونى جاقسى كورسەتكىشپەن بىتىرگەن تۇلەكتەرگە اۋداندىق جانە اۋىلدىق جەرلەردەگى تومەنگى لاۋازىمدارعا كونكۋرسسىز ورنالاسۋ مۇمكىندىگى بەرىلگەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
زەيىن ەرعالي,
«Egemen Qazaqstan»
