سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – اۆتور
جۇرتشىلىق پىكىرىمەن ساناسقان «التىنالماس»
مايقايىڭ كەنتىندەگى كەنىشتىڭ ءدال تۇبىندە, سانيتارلىق-قورعانىس ايماعىندا ورنالاسقان 76 ءۇيدىڭ ماسەلەسى بىلتىردان بەرى سوزبۇيداعا سالىنىپ كەلگەنى ءمالىم. تۇرعىنداردىڭ قۋانىشىنا وراي, «مايقايىڭالتىن» اق-نىڭ 100 پايىز اكتسيالارىن ساتىپ العان «التىنالماس» اك كەنتتەگى الەۋمەتتىك, ينفراقۇرىلىمدىق ماسەلەلەردى قاراستىرۋعا بىردەن كىرىسىپ كەتتى. «شانحاي» شاعىن اۋدانى تۇرعىندارىنىڭ بازىناسىن ەستىپ بىلگەن اكتسيونەرلىك قوعام باسشىلىعى 24 ءساۋىر كۇنى اتالعان اۋماق تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. جۇرتشىلىقپەن جۇزدەسۋگە جاقىندا عانا «مايقايىڭالتىن» اق باس ديرەكتورى بولىپ تاعايىندالعان دانيال نابيەۆ, «التىنالماس» كومپانياسىنىڭ ءىس باسقارۋ ديرەكتورى گۇلنۇر حالەتوۆا, قوعاممەن بايلانىس ءبولىمىنىڭ باسشىسى نۇربيكە راحيموۆا, قوعاممەن قارىم-قاتىناس جۇرگىزۋ مامانى تەمىرلان ماديەۆ, باياناۋىل اۋدانىنىڭ اكىمى ارداق كىسەنتاەۆ پەن كەنت باسشىسى ەرباتىر مولداتاەۆ قاتىستى.
كەزدەسۋدە تولعاعى جەتىپ تۇرعان «شانحاي» شاعىن اۋدانىنىڭ ماسەلەسىنە قاتىستى كوپشىلىكتىڭ ۇسىنىستارى مەن پىكىرلەرى تىڭدالدى.
– ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – كاسىپورىندى دامىتا وتىرىپ, كەنت تۇرعىندارى ءۇشىن قولايلى ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىن قۇرۋ. بۇگىنگى كەزدەسۋىمىزدىڭ ءمانى دە وسىندا. ەڭ اۋەلى سىزدەردى نەندەي ماسەلەلەر تولعاندىراتىنىن بىلگىمىز كەلەدى. ۇسىنىس-تىلەكتەرىڭىزدىڭ ناتيجەسىن جيناقتاپ, كەيىن ولاردى مۇقيات تالداپ, ەڭ ناقتى ءارى دۇرىس شەشىمدەردى جاريا ەتەمىز. ەسكى باسپانالاردىڭ تۇرعىندارىنا وزگە جەردەن ۇيلەر سالىپ بەرەمىز بە, الدە ولاردى ساتىپ الىپ, ءتيىستى دەڭگەيدە قۇنىن وتەپ بەرەمىز بە, سونى سىزدەرمەن بىرلەسىپ اقىلداسۋىمىز كەرەك. مەن سىزدەردىڭ پىكىرلەرىڭىز بەن ماسەلەلەرىڭىزدى جاقىنىراق بىلسەم دەيمىن. بۇل بار ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن اسا ماڭىزدى, – دەدى دانيال نابيەۆ.
كاسىپورىن باسشىلىعىنىڭ حالىققا جاناشىرلىق نيەتتەرىن بايقاعان كەنت تۇرعىندارى شەشىلىپ سويلەدى. ولاردىڭ سوزىنشە, «شانحايداعى» ۇيلەردىڭ دەنى سوناۋ 50-60-جىلدارى سامان كىرپىشتەن تۇرعىزىلعان. كەنىشتىڭ جەراستىندا كەن جارۋ جۇمىستارى كوپتەگەن جىل بويى ۇزبەي جۇرگىزىلىپ كەلەدى. جارىلىس سالدارىنان ۇيلەردىڭ سىلاعى ءتۇسىپ, ىرگەتاسى, قابىرعالارى جارىلىپ جاتىر.
– التىن كاسىپورنىنىڭ گۇلدەنۋىنە اتا-انالارىمىز بار ومىرلەرىن ارنادى. قارتايعان شاقتا دۇرىس باسپاناعا قول جەتكىزىپ, بەينەتىنىڭ زەينەتىن كورگىسى كەلەدى. وكىنىشكە قاراي, ول باقىت ءبىزدىڭ اعا بۋىنعا ازىرگە بۇيىرماي تۇر. قاۋىپتى ايماقتا تۇرىپ جاتقان تۇرعىنداردىڭ كوبىنىڭ بارار جەرى, باسار تاۋى جوق, – دەپ مۇڭىن شاقتى جەرگىلىكتى تۇرعىن اسقار ايتماعامبەتوۆ.
تاجىك-اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرى تولەگەن بوتاەۆ – كوپبالالى وتباسىنىڭ وتاعاسى. ەگەر كاسىپورىن ونىڭ باسپاناسىن ساتىپ الامىز دەسە, ول تۇرعىن ءۇشىن ءتيىمدى ەمەس. سەبەبى ءۇيى وتە ەسكى. «سوندىقتان مەنىڭ تىلەگىم – ءۇي سالىپ بەرىڭىزدەر», دەگەن ناقتى ۇسىنىسىن جەتكىزدى ول.
ونىڭ ءسوزىن اتشابار التىباي دا قوستادى. اقساقالدىڭ ۇيىندەگى ەكى بولمەنىڭ ىشىندە اعاش تىرەۋلەر تۇر. جاڭادان باسپانا سالىپ بەرسە, قازىر كوشۋگە دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى.
ەندى ءبىر تۇرعىندار ءوز ۇيلەرىن قىمبات ماتەريالدار قولدانىپ, ءزاۋلىم ەتىپ قايتا سالىپ العاندىقتان, ايماقتان قوزعالمايتىنىن جەتكىزدى. سەبەبى م ۇلىكتى باعالاۋشىلار ولاردىڭ ۇيلەرىنە وزدەرى قالاعان باعانى ۇسىنباۋى مۇمكىن.
مايقايىڭدىق اجەي كاجەن سىنعادوللا بىلتىردان بەرى كوپقاباتتى ۇيدەگى پاتەرگە كوشىپ كەتكەنىن ايتادى. «شانحايدا» ەسكى جەر ءۇيى قالىپ وتىر. ەسكى ءۇيىن باعالاپ, قولىنا قاراجات بەرسە, سوعان قاناعات قىلماقشى.
«التىنالماس اك» اق وكىلدەرى سانيتارلىق-قورعاۋ ايماعىندا ورنالاسقان ۇيلەر يەلەرىنىڭ ارقايسىسىمەن جەكە-جەكە سويلەسىلەتىنىن جەتكىزدى. بۇل جەردە ءۇيدىڭ جاعدايى عانا ەسەپكە الىنبايدى, كولەمى, جەر تەلىمى, اۋلاسى, ءبارى-ءبارى باعالاۋ ولشەمدەرىندە كورسەتىلەدى.
– بۇعان دەيىن اقمولا وبلىسىنداعى اقسۋ كەنتىندە ورنالاسقان ءبىزدىڭ كومپانياعا تيەسىلى كاسىپورىن اينالاسىندا وسىنداي ماسەلە تۋىنداعان. تۇرعىندارمەن كەلىسىم بويىنشا, تاۋەلسىز باعالاۋ كومپانياسىنىڭ كومەگىمەن 2020 جىلدان باستاپ قاۋىپتى ايماقتا ورنالاسقان 202 ءۇيدى باعالاپ, ساتىپ الدىق. 2025 جىلدىڭ باسىنان بەرى 42 ءۇي ساتىپ الىندى. بىزگە ءار ءۇي يەسىنىڭ شەشىمى ماڭىزدى. ەگەر اقشالاي تولەمگە كەلىسسە, ەكى كۇننىڭ ىشىندە بارلىق رەسىمدەردى جۇرگىزىپ, ەسەپشوتىنا قاراجاتتى اۋدارىپ بەرەمىز, – دەپ اتاپ ءوتتى.
وسىلايشا, قازىرگى ۋاقىتتا «شانحايلىق» ءۇي يەلەرىنىڭ پىكىرى ۇشكە جارىلىپ تۇر. «التىنالماس اك» اق باسشىلىعى تەك «شانحاي» عانا ەمەس, تۇتاس كەنتتىڭ الەۋمەتتىك-ينفراقۇرىلىمدىق جاعدايىن دامىتۋعا ىنتالى ەكەنىن ءبىلدىرىپ وتىر. بۇل ءۇشىن كومپانيا وبلىس اكىمدىگىمەن الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك بويىنشا ارنايى مەموراندۋمعا وتىرۋدى ويعا العان.
وندىرىستىك كورسەتكىشتەر كەمىمەيدى, تەك ۇدەي تۇسەدى
باس ديرەكتور دانيال نابيەۆتىڭ ايتۋىنشا, اكتسيونەرلىك قوعام جىلدار بويى ءۇيىلىپ قالعان تەحنوگەندى مينەرالدى تۇزىلىمدەردى (تمت) وڭدەۋ ماقساتىندا جاڭا فابريكا سالۋدى ۇيعارىپ قويعان. ول اشىلعاندا, تمت وڭدەۋ كەزەڭىندە وندىرىستىك كورسەتكىشتەر ۇلعايىپ, مايقايىڭ حالقى ءۇشىن جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلادى. قازىر كاسىپورىندا 1000-نان اسا ادام ەڭبەك ەتسە, ونىڭ 380-ءى كەنىشتە قىزمەت جاسايدى. بۇعان قوسا كەلەشەگى بار دەپ سانالاتىن تاعى 6 الاڭ انىقتالعان. ولاردىڭ ءبىرى – الپىس كەن ورنى, وندا گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەتىن بولادى.
– ءبىز ءۇشىن نەگىزگى باسىمدىق – ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ. جەكە قورعانىس قۇرالدارىن, ارنايى كيىمدەردى جاڭارتۋدى باستادىق. وتكەن جىلدان بەرى بەتون تولتىرۋ كەشەنى ىسكە قوسىلدى. ماۋسىم ايىندا ءار قىزمەتكەردىڭ ورنالاسقان جەرىن قاداعالايتىن شاحتا جۇمىسكەرلەرىن پوزيتسيالاۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلادى. ەكىنشى ماڭىزدى ماسەلە – ەڭبەك جاعدايىن جاقسارتۋ. كيىم اۋىستىرۋ, جۋىنۋ بولمەلەرىن جاڭارتۋ, تاماقتانۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, تاعى باسقا جايتتار نازارعا الىندى. ۇشىنشىدەن, وندىرىستىك جوسپاردى ورىنداۋ. قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ ەڭبەكاقىسى, بيۋدجەتكە تولەنەتىن سالىق, كەنتكە الەۋمەتتىك قولداۋ – ءوندىرىسىمىزدىڭ ۇنەمى توقتاماي ءجۇرىپ تۇرۋىنا تاۋەلدى, – دەيدى ول.
پاۆلودار وبلىسى,
باياناۋىل اۋدانى,
مايقايىڭ كەنتى
