ول 1910 جىلى اقپان ايىندا قازىرگى اباي وبلىسى اباي اۋدانىنا قاراستى ارقات اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. ونەر قونعان اۋلەتتەن شىققان. – اتاسى تەرلىكباي اقىنجاندى, سوزگە شەشەن ادام بولسا, اكەسى مۇسابەك ۇزىن بويلى, كوك كوزدى, باتىر تۇلعالى جان بولعان. اكە جولىن جالعاعان ومارحان دا ەڭسەلى, ەكى يىعىنا ەكى كىسى مىنگەندەي دەنەلى, ءوزى ونەرگە جاقىن, كوپتىڭ الدىنا شىعىپ, ەل ىقىلاسىنا بولەنگەن ازامات رەتىندە قالىپتاستى. دومبىرا شەرتىپ, سىرناي تارتىپ, ءان سالىپ ەل ىشىندەگى دۋماننىڭ كوركىن قىزدىرعان ونەرپازدىڭ قاتارىنان ەدى. قالا بەردى, ازداپ ولەڭ شىعاراتىن اقىندىق قاسيەتى دە بولعان. ءوز زامانىندا «بەس اياگوزدى اۋزىنا قاراتقان» ونەرلى ازاماتتاردىڭ ءبىرى بولعان. جاستىق شاعىن ءوزىنىڭ جان دوسى, ەلگە بەلگىلى ونەر يەسى, حالىق ءارتىسى جۇسىپبەك ەلەبەكوۆپەن بىرگە وتكىزگەن. اكەمنىڭ ايتۋىنشا, ەل ارالاپ جۇرگەن ونەر ادامدارى 1936 جىلى الماتىعا فيلارمونياعا شاقىرعان ەكەن. دوسى جۇسىپبەك الماتىعا اتتانادى دا, اكەم ەل مەن جەرىن قيا الماي, تۋعان توپىراعىندا قالۋعا بەل بۋعان.
سوعىس باستالعان بەتتەگى ەڭ ءبىر سۇراپىل كەزەڭدە – 1941 جىلدىڭ 11 تامىزىندا اسكەر قاتارىنا الىنىپ, ماسكەۋ تۇبىندە 63-ارتيللەريالىق پولكىنىڭ قۇرامىندا 30-ارتيللەريالىق ديۆيزيادا قاتارداعى جاۋىنگەر, كەيىن سەرجانت شەنىندە مايدانعا قاتىسادى. 1944 جىلى كۇزدە بولعان ءبىر شايقاستا 25-30 مەتر قاشىقتىقتا جارىلعان سنارياد جارىقشاقتارىنان ەكى تىزەسىنەن اۋىر جارالانىپ, ءولىم مەن ءومىر اراسىندا قالادى. جارالى كۇيدە جورعالاپ, اراسىندا اۋىق-اۋىق ەسىنەن تانىپ, قايتا ەس جيىپ, جول بويىنداعى وزگە جارالى وفيتسەردى سۇيرەپ كەلە جاتىپ, سانيتارلارعا كەزىگەدى. ءسويتىپ, دەرەۋ گوسپيتالگە جەتكىزىلەدى. دارىگەرلەر ەكى اياعىن كەسۋدى ۇسىنادى, بىراق اكەم دارىگەرلەردىڭ شەشىمىنە قارسىلىق بىلدىرەدى. ايتەۋىر ەكى اياعى امان قالىپ, ۇزاق ەمدەلىپ, قايتادان مايدان دالاسىنا ورالادى.
1945 جىلى ساۋىردە بەرلين ءۇشىن بولعان سوڭعى ۇرىستارعا قاتىسادى. «قىرىق جىل قىرعىن بولسا دا, اجالدى ولەدى» دەگەن ءسوزدىڭ راستىعى بولار, جەڭىستەن كەيىنگى بەيبىت ءومىردىڭ اۋاسىن جۇتىپ, سول جىلدىڭ قىركۇيەگىندە كورەر جارىعى بار اكەم ەلگە امان-ەسەن ورالىپ, اسكەري مىندەتتەن بوساتىلادى.
سوعىستان كەيىن اياگوزدەگى ۆاگون جوندەۋ دەپوسىندا اۆتوماتشى بولىپ جۇمىس ىستەپ, سول مەكەمەدەن 1970 جىلدىڭ 1 اقپانىندا زەينەتكە شىقتى. بۇل كۇن ونىڭ تۋعان كۇنى رەتىندە رەسمي بەلگىلەنىپ, ونى ۇجىمداستارى زەينەت دەمالىسىنا قۇرمەتپەن شىعارىپ سالدى.
سوعىس جىلدارىنداعى ەرەن ەرلىگى ءۇشىن قىزىل جۇلدىز وردەنىمەن, «بەرليندى العانى ءۇشىن», «ەرلىگى ءۇشىن», باسقا دا مەدالدارمەن ماراپاتتالعان.
سول كەزدە مەكتەپتەگى, كەڭشارداعى جەڭىس كۇنىنە وراي وتەتىن كەزدەسۋلەردە سوعىس تۋرالى ەستەلىكتەردى كوپ ايتا بەرمەيتىن. كەزدەسۋلەردە عانا ەمەس, ۇيدە ءوزىمىز وتىرعان كەزدەردە دە بۇل تاقىرىپقا ءسوز قوزعاعىسى كەلمەيتىن. ول اۋىر ەستەلىكتەردى ىشىنە بۇگىپ, ەڭبەكپەن ەلگە قىزمەت ەتۋدى تاڭداعان جانداردىڭ ءبىرى ەدى.
اكەم 1989 جىلدىڭ 19 شىلدەسىندە اياگوز قالاسىندا دۇنيەدەن ءوتتى. 1985 جىلى ومىردەن وزعان جۇبايى ءشاربانۋ راقىمقىزىنىڭ جانىنا جەرلەندى. ارتىندا 6 ۇل, 1 قىز قالدى. بارلىعى دا جوعارى ءبىلىم الىپ, ءتۇرلى سالادا ەڭبەك ەتتى, ەل دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوستى. دۇنيەدەن وتكەندەرى دە بار, قالعاندارى ءالى دە ەڭبەكتەنىپ كەلەدى. اكەنىڭ ەرەن ەڭبەگى مەن تاعىلىمدى ءومىر جولى – ۇرپاققا وشپەس ونەگە, سارقىلماس رۋحاني مۇرا.
جەڭىستىڭ 80 جىلدىعى تۇسىندا بىزگە بەيبىت ءومىردى سىيلاعان اكەلەرىمىز, ولاردىڭ مايدانداس دوستارى ەسكە تۇسەدى. قانشاما جاننىڭ وتباسىنا قايعى اكەلگەن, انانى بالادان, بالانى اكەدەن ايىرعان, زاردابى ءالى كۇنگە دەيىن سەزىلەتىن سۇم سوعىسقا لاعنەت ايتا وتىرىپ, جەڭىستى جاقىنداتقان باتىر اكەلەرىمىز بەن اتالارىمىزدىڭ رۋحىنا ماڭگىلىك تاعزىم ەتەمىز.
قاليجان مۇسابەكوۆ,
استانا قالالىق كوپسالالى مەديتسينا ورتالىعىنىڭ دارىگەرى
