تاعزىم • 26 ءساۋىر, 2025

اقىن مۇراسى اسقاقتادى

20 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

جەتىسۋ دانالارىنىڭ ءبىرى – ءانشى-سازگەر, اقىن پىشان جالمەندە ۇلى. «بالاسى جالمەندەنىڭ پىشان ەدىم» دەپ جىرلاعان الىپتىڭ بيىل 140 جىلدىق مەرەيتويى. سوعان وراي تالدىقورعاندا رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تانىمدىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. وندا بەلگىلى عالىمدار مەن جازۋشىلار تاۋاريح پەن ۇلى ونەر حاقىندا ءسوز قوزعاپ, اقىننىڭ شىعارماشىلىق مۇراسىنا توقتالدى.

اقىن مۇراسى اسقاقتادى

«داناگوي بابالارىمىزدىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى – پىشان جالمەندە ۇلى. نەبارى 17 جاسىندا بولىس بولىپ, ەل باسقارعان تۇلعا. 1921 جىلى جالا جابىلىپ, 37 جاسىندا اتۋ جازاسىنا كەسىلىپ, شايقورعاندا جەرلەنگەن. اقىننىڭ تەرەڭ شىعارماشىلىعى فيلوسوفيالىق ويلارمەن, ادامگەر­شىلىك قۇندىلىق پەن ادىلدىككە ۇمتى­لىسىمەن ەرەكشەلەنەدى. ونىڭ ولەڭدەرى مەن اندەرى حالىق اراسىندا كەڭ تاراپ, بۇگىنگە دەيىن ساقتالعان», دەدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى دياس ەسداۋلەتوۆ.

عىلىمي كەڭەستە پىشان جالمەن­دە ۇلىنىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنال­عان «پىشان-پىراق» اتتى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى ءوتتى.

«پىشان جالمەندە ۇلىنىڭ ەسىمى قازاقتىڭ اقان سەرى, ەستاي, ۇكىلى ىبى­راي, ءبىرجان سال سياقتى ەركىن ويلى ونەر دۇلدۇلدەرىنىڭ قاتارىندا اتالادى. ءوزى ورىسشا ءبىلىم العان ساۋاتتى, جۇيرىك ۇستاپ, قۇس سالعان ساياتشى, ءدىلمار شەشەن ءارى قارا قىلدى قاق جارعان ءادىل بولعان ادام», دەدى عالىم انارباي بۇلدىباي.

«بالا كەزىمنەن پىشاننىڭ ەسى­مىنە قانىپ وسكەن قازاقپىن. اتام ەشمۇحامبەت پىشاننان 5 جاس ۇلكەن, جالايىر ەلىمەن قۇدا بولعان جان», دەپ ءسوز باستاعان حالىق جازۋشىسى بەكسۇلتان نۇرجەكە ۇلى 1993 جىلى شىققان بالعابەك قىدىربەك ۇلىنىڭ «قىم-قيعاش جىلدار» اتتى كىتابىندا پىشاننىڭ انشىلىگى, سەرىلىگى مەن «اشىركۇل-زەينەپ» ءانىنىڭ قالاي تۋعانى حاقىندا جازىلعانىن باياندادى.

كوپكە ءمالىم سۇڭعىلا سازگەر نۇر­عيسا تىلەنديەۆتىڭ: «قىز جىبەك» فيلمىن­دەگى شەگەنىڭ ءانى نەگىزىنە پىشان سازگەر-اقىننىڭ ءانىن العانبىز. ماقامىن باتىستىڭ اۋەندىك ەكپىن-يىرىمىنە بۇردىق», دەگەن ەستەلىگى ەل جادىندا. ادەبيەتشى-عالىمداردىڭ زەرتتەۋىنشە, بۇگىندە اقىننىڭ 10-نان اسا ءانى ساقتالعان. حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, اقىن امىرە ءارىن ءسوز الىپ, پىشان باباسىنا ارنالعان رۋحتى پوەماسىنان ءۇزىندى وقىدى.

«جەتىسۋ ايماعىنىڭ اعا سۇلتانى دارەجەسىنە كوتەرىلگەن جالمەندە بايشىعاش ۇلىنىڭ بالالارى دا ءورشىل, ورەلى ەدى. اسىرەسە قازاقتىڭ اقىندىق, مۋزىكا ونەرىنىڭ بيىك شىڭىنا ەرتە كوتەرىلگەن پىشاننىڭ ورنى تىپتەن بولەك», دەدى ءا.ءارىن.

عىلىمي كونفەرەنتسيادا «سۇڭقار ەدىم, سۇلتان ەدىم ەلدەگى» اتتى ءداستۇرلى انشىلەر بايقاۋى ۇيىمداستىرىلدى. باس جۇلدەنى د.راقىشەۆ اتىنداعى وبلىستىق فيلارمونيانىڭ ءانشىسى ەسحات نۇرالي يەلەندى. ودان بولەك بەلگىلى ءداستۇرلى انشىلەر ەربولات شالدىبەكوۆ پەن ەرمەك شاشتاي ۇلى پىشان اندەرىن شىرقادى.

 

جەتىسۋ وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار