ساز توسەلگەن جول
ەلىمىزدىڭ باتىس قاقپاسىنداعى قۇرمانعازى اۋدانىندا №7 رازەزدەن باستالىپ, سۇيىندىك اۋىلىنا دەيىن سوزىلاتىن جول بار. جول بويىندا ءتورت اۋىلدىق وكرۋگتىڭ 10 ەلدى مەكەنى ورنالاسقان. اسفالتى جوق قارا جولمەن قوشالاق, اسان, ۇشتاعان ازعىر, بالقۇدىق, جالعىزاپان, قوڭىرتەرەك, ەگىنقۇدىق, باتىربەك, سۇيىندىك اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارى قاتىنايدى.
بالقۇدىق اۋىلى مەن اۋدان ورتالىعىنىڭ ارا قاشىقتىعى – 260 شاقىرىم. اۋىلداعى العاشقى مەكتەپ 1928 جىلى اشىلىپتى. قازىر مۇندا 1 395 ادام تۇرادى. وسى وكرۋگتەگى ازعىر اۋىلى 1928–1930 جىلدارى ورال وكرۋگىندەگى ازعىر اۋدانىنىڭ ورتالىعى بولعان دەگەن دەرەك بار. كەزىندە جەراستى سىناعى جاسالعان ازعىر يادرولىق پوليگونىنىڭ ءدال ىرگەسىندە ورىن تەپكەن ەلدى مەكەندە 380, قوڭىرتەرەكتە 265 تۇرعىن ىرگە كوتەرمەي وتىر.
اسان اۋىلى اۋدان ورتالىعىنان 190 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. مۇندا 569, ۇشتاعان اۋىلىندا 653 ادام تىركەلىپتى. سۇيىندىك اۋىلدىق وكرۋگى ورتالىعىنىڭ ىرگەسى 1957 جىلى قالانعان. سۇيىندىك, جالعىزاپان, باتىربەك, ەگىنقۇدىق ەلدى مەكەندەرىندەگى تۇرعىندار سانى – 2 504.
ازعىر اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ ورتالىعى بالقۇدىق اۋىلىنىڭ بايىرعى تۇرعىنى, قۇرمانعازى اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى مانسۇر قۋانىشاليننىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, كەڭەس ءداۋىرى كەزىندە دە شالعايداعى اتالعان ەلدى مەكەننىڭ تۇرعىندارى اۋدان ورتالىعىنا قارا جولمەن قاتىناعان. ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العانىنا 34 جىل بولعانىمەن, «باياعى جارتاس – سول جارتاس» كۇيىندە قالىپ وتىر. كوكتەم مەن كۇزگى لايساڭدى, قىسقى مەزگىلدەگى قاردىڭ الەگىن ايتپاعاندا, اسىرەسە 40 كۇن شىلدەنىڭ ىستىعىندا بۇل جولمەن كولىكتىڭ ءجۇرۋى ءتىپتى مۇمكىن ەمەس.
«جول قۇم اراسىمەن وتەدى. كۇن ابدەن ىسىعان كەزدە قۇم سۇيىلىپ, كولىكتىڭ جۇرۋىنە قيىندىق كەلتىرەدى. كولىكتەر قۇمعا باتىپ قالعانىن تالاي كوردىك. اۋدان باسشىلىعى 80-جىلدارى قارا جولعا سازدى توپىراق توگىپ, ابدەن نىعىزدادى. ويتكەنى سول كەزدە بالقۇدىق اسىل تۇقىمدى قوي زاۋىتىندا 50 مىڭعا جۋىق قوي, 6 مىڭداي جىلقى, سۇيىندىك اسىل تۇقىمدى قوي زاۋىتىندا 50 مىڭنان استام قوي, 7 مىڭنىڭ شاماسىندا جىلقى بولدى. شارۋاشىلىقتار شوپاندار مەن جىلقىشىلارعا ساز توسەلگەن جولمەن جەم, پىشەن تاسىدى. قازىر مۇنداي ءىرى شارۋاشىلىقتار جوق», دەيدى م.قۋانىشالين.
جول – ەكى ەلدىڭ شەكاراسىنا تاياۋ ورنالاسقان اۋىلدار تۇرعىندارىنىڭ جانىنا باتاتىن تۇيتكىل. بىراق جول سالۋ ماسەلەسى شەشىمىن تاپپاي كەلەدى.
«جول سالۋ ماسەلەسى قوزعالعالى 40 جىلدان استى. ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العاننان كەيىن دە بۇل ماسەلە تالاي كوتەرىلدى. بىراق ءالى كۇنگە دەيىن ناقتى شەشىم قابىلدانعان جوق. وبلىستى باسقارعان اكىم دە, پارلامەنت دەپۋتاتتارى دا, ءتۇرلى مينيسترلىكتىڭ وكىلدەرى دە وسى جولمەن ءجۇرىپ وتكەن. بۇل – مەملەكەتتىك دەڭگەيدە كوتەرىلەتىن ماسەلە», دەيدى م.قۋانىشالين.
وبلىستىق ماڭىزى بار №7 رازەزد – اسان – بالقۇدىق – سۇيىندىك اۆتوموبيل جولىن كۇتىپ-ۇستاۋعا 491 ملن تەڭگە بولىنگەن. قارجىنىڭ 169 ملن تەڭگەسى بيىل اتقارىلاتىن جۇمىسقا قاراستىرىلىپ وتىر.
«جولدى كۇتىپ-ۇستاۋعا 12 اقپاندا «گانيۋشكين-قۇرىلىس» جشس-مەن كەلىسىمشارت جاسالدى. ونىڭ ىشىندە 2025 جىلعا 169 ملن تەڭگە قارالدى. كەلىسىمشارت مەرزىمى – 3 جىل. مەردىگەر اتالعان جولدىڭ توپىراعىن تەگىستەپ, قىرۋ جۇمىستارىن اتقارادى. تاپسىرىس بەرۋشى – وبلىستىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى», دەيدى قۇرمانعازى اۋدانىنىڭ اكىمى ابات جانعاليەۆ.
اسفالتسىز جولدىڭ ازابى
«قۇرمانعازى جولدارى» جشس ديرەكتورى اسلان بايمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, اتالعان جولدى كۇتىپ-ۇستاۋ وڭاي شارۋا ەمەس. ويتكەنى ول اسفالتسىز جولدى كۇتىپ-ۇستاۋ جۇمىسىنىڭ قيىندىعىن جەتىك بىلەدى.
ء«بىزدىڭ كومپانيا 2011 جىلدان بەرى وسى جۇمىستى اتقارىپ كەلدى. جولدىڭ قاشىقتىعى – 286 شاقىرىم. جولعا اسفالتتى ايتپاعاننىڭ وزىندە, قيىرشىق تاس تا توسەلمەگەن. كەزىندە ساز توپىراق قانا توگىلگەن. سودان بەرى ەشتەڭە توسەلگەن جوق. ءبىز جىل سايىن سول سازدى تەگىستەپ, كولىكتىڭ توقتاۋسىز جۇرۋىنە قولايلى جاعداي جاسادىق. الايدا ساز توسەلگەن جولعا قىرۋ, تەگىستەۋ سەكىلدى جۇمىستىڭ جاسالعانى كورىنبەيدى. سەبەبى ءبىر-ەكى اۋىر جۇك كولىگى ءجۇرىپ وتسە, جول قايتادان ب ۇلىنەدى», دەيدى ا.بايمەنوۆ.
تاجىريبەلى جولشىنىڭ پىكىرىنشە, جولدى تەگىستەۋ, قىرۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسى بايقالاتىن ەكى كەزەڭ بار. ءبىرىنشىسى – ناۋرىز, ءساۋىر, مامىر ايلارى. سونان سوڭ قازاننان جەلتوقسانعا دەيىنگى ارالىقتا اتقارىلعان جۇمىستىڭ ناتيجەسى كورىنەدى.
«جۇرگىزۋشىلەر جازعى مەزگىلدە 40 كۇنگە سوزىلاتىن اپتاپ ىستىقتا جولدى تەگىستەمەۋدى سۇرايدى. سەبەبى ماۋسىمنان تامىزعا دەيىن قۇم سۇيىلىپ, كولىكتىڭ ءجۇرۋى قيىندايدى. وسى كەزدە جول تەگىستەلسە, بۇرىنعى قالپىنان ايىرىلىپ قالادى», دەيدى ول.
بيىل اتالعان اسفالت تۇگىلى قيىرشىق تاسى جوق جولداعى كۇتىپ-ۇستاۋ جۇمىسىن اتقاراتىن مەردىگەر وزگەرىپتى. ەندى بۇل مىندەت «گانيۋشكين-قۇرىلىس» جشس-عا جۇكتەلىپ وتىر. كومپانيا ديرەكتورى ەربول قۇرمانوۆتىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, جۇمىسقا 16 ادام تارتىلعان.
«بىزدە جولدى تەگىستەيتىن 3 اۆتوگرەيدەر, قاجەتتى ينەرتتى ماتەريالداردى تاسىمالدايتىن 3 «ماز», 3 جۇك تيەيتىن تەحنيكا بار. جۇمىسشىلاردى 1 «ۋاز», 2 «گازەل» كولىگىمەن تاسىمالدايمىز. جازدا شاڭ بولماس ءۇشىن 1 تەحنيكا سۋ شاشادى. قىسقى ماۋسىمدا 3 تەحنيكامەن تۇز سەبەمىز», دەيدى ە.قۇرمانوۆ.
ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العاننان بەرى قۇرمانعازى اۋدانىن دا, اتىراۋ وبلىسىن دا بىرنەشە اكىم باسقاردى. اۋداننىڭ بۇرىنعى ءتورت اكىمىنىڭ بىرەۋى قازىر سەناتتىڭ دەپۋتاتى, ەكەۋى اتىراۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمىن اتقارىپ وتىر. مۇنايلى وبلىستىڭ بۇرىنعى اكىمدەرىنىڭ ءبىرى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە, وزگەلەرى ۇكىمەت پەن پارلامەنت ماجىلىسىنە, مينيسترلىكتەرگە جەتەكشىلىك ەتتى. بىراق نەگە ەكەنى بەلگىسىز, وبلىس اكىمىنىڭ ورىنتاعىنان كەيىن جوعارى لاۋازىمداعى قىزمەتكە تاعايىندالعان شەنەۋنىكتەر رەسەيمەن شەكاراداعى 10 اۋىلعا جول سالۋ ماسەلەسىن قوزعاعان ەمەس.
قازىر وبلىستىڭ بۇرىنعى اكىمىنىڭ ءبىرى – پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى. كورشى ەلمەن شەكارادا شەتقاقپاي قالعان 10 اۋىلدىڭ تۇرعىندارى ەلوردا مەن وبلىستان كەلىپ-كەتەتىن اق جاعالىلارعا «اۋدان ورتالىعىنا دەيىن قاتىنايتىن جول سالۋعا ىقپال ەتە مە؟» دەگەن ۇمىتپەن قارايدى. بىراق تۇرعىندار ءۇمىتى ءازىر اقتالار ەمەس.
ء«ۇش جىل بۇرىن وسى جولدىڭ 36 شاقىرىمىنا ورتاشا جوندەۋ جۇرگىزەدى دەگەندى ەستىپ, قۋانعان ەدىك. بىراق جوندەلگەن جولدى كورمەدىك. جولدىڭ شامامەن 15 شاقىرىمىنا توپىراق توگىلدى. باسقا ەشقانداي جۇمىس اتقارىلعان جوق», دەيدى م.قۋانىشالين.
تەگىندە ەل ەگەمەندىگىنىڭ جەمىسى تۇرعىنداردىڭ باقۋاتتى تۇرمىسى, اۋىلدارعا قاتىنايتىن اسفالت جول سەكىلدى يگىلىكتەرمەن استاسادى. وسى ورايدا وبلىستى ايتپاعاندا, اۋدان ورتالىعىنان شالعايدا, شەتقاقپاي قالعان ەلدى مەكەندەردەگى تۇرعىنداردىڭ كوكەيكەستى ماسەلەسىنە نازار اۋداراتىن مەزگىل جەتتى. پرەزيدەنتتىڭ شەكاراداعى اۋىلداردى دامىتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنا ساي جول سالۋدى قولعا الىپ, التىن بەسىگىنەن كوشپەگەن جاندارعا جاناشىر بولار لاۋازىم يەسى, ەستى-باستى ازاماتتار تابىلسا يگى.
اتىراۋ وبلىسى
