كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
سۋ سەكتورىنداعى احۋال مەملەكەتتىڭ سۋ شارۋاشىلىعى ساياساتىن, سالانى باسقارۋدى تۇبەگەيلى جەتىلدىرۋدى, قالىپتاسقان قۇرىلىمدى قايتا قاراۋدى, سۋ شارۋاشىلىعى سۋبەكتىلەرىنىڭ فۋنكتسيالارىن ءبولۋدى, ەكونوميكالىق قاتىناستاردىڭ جاڭا تەتىكتەرىن ازىرلەۋدى تالاپ ەتىپ وتىر.
وسى ماسەلەنى ەسكەرگەن پارلامەنت دەپۋتاتتارى بىلتىردان بەرى جاڭا سۋ كودەكسىن ازىرلەۋگە كىرىسكەن. پارلامەنت تالقىسىنان وتكەن قۇجاتقا جاقىندا مەملەكەت باسشىسى قول قويدى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى نۇرجان اشىمبەتوۆتىڭ پىكىرىنشە, سۋ كودەكسى سۋ بويلارىندا سالىنعان گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردى ءتيىمدى پايدالانۋعا جول اشادى. اسىرەسە بىرنەشە جىلدان بەرى شارۋالاردىڭ باس اۋرۋىنا اينالىپ تۇرعان پاۆلودارداعى اقكول-جايىلمانىڭ ماسەلەسىن شەشۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارماق.
«سۋ كودەكسىندە گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردىڭ, سونىڭ ىشىندە وزەن بويلارىندا بوگەتتەردى پايدالانىپ وتىرعان جەكە سۋبەكتىلەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا ءمان بەرىلگەن. اسىرەسە سۋ ايدىندارىنىڭ ارناسىن بۇرىپ, بەكىتىپ تاستايتىندارعا قاتىستى جازا كۇشەيتىلەدى. جاڭادان بوگەت سالۋعا نيەتتەنسە, اۋەلى مەملەكەتتىك ساراپتاما جۇرگىزىلۋى كەرەك بولادى. ەلىمىز اۋماعىنداعى قولدانىستا تۇرعان بارلىق گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستى جىل سايىن تەكسەرىستەن وتكىزۋ دە كوزدەلەدى», دەيدى دەپۋتات.
بىلتىر گازەتىمىزدە كەرەكۋدەگى اقكول-جايىلما القابى مەن اقتوعاي اۋدانىنىڭ قىرداعى حالقى بىرنەشە جىلدان بەرى ادىلدىك ىزدەپ, تالاي مەكەمەنىڭ تابانىن توزدىرىپ كەلگەنى تۋرالى ماسەلە كوتەرگەن ەدىك. تارقاتا ايتساق, ولەڭتى وزەنىن كورشىلەس اقمولا وبلىسى ەرەيمەنتاۋ اۋدانىنىڭ «ايدار» شارۋاشىلىعى بوگەپ تاستاپ, 80-گە جۋىق شارۋا قوجالىعىن زار قاقساتىپ وتىر. الايدا سۋ شارۋاشىلىعىنا جاۋاپتى مينيسترلىك پەن سالانىڭ جەرگىلىكتى ۇيىمدارى اتالعان ماسەلەنى شەشۋگە قاۋقارسىز بولىپ شىقتى. جۇرتشىلىق مۇنى «مال ءوسىرىپ وتىرعان اعايىنعا قولدان جاسالعان قاستاندىق» دەپ باعالايدى.
نۇرجان اشىمبەتوۆتىڭ سوزىنشە, جاڭا كودەكس بۇل ماسەلەنى حالىق پايداسىنا قاراي شەشۋگە ىقپال ەتەدى.
«ولەڭتى وزەنىنىڭ سۋىنا توسقاۋىل قويىپ تاستاعان كاسىپكەر بوگەتكە كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا پايدالانعان جوبالار پايدالانىلدى دەگەن سىلتاۋ ايتقان ەدى. بىراق ونىڭ زاردابىن ويداعى فەرمەرلەر تارتتى. قولدانىستاعى زاڭ بوگەتتىڭ جۇمىسىن قايتا قاراۋعا مۇمكىندىك بەرمەدى. جاڭا سۋ كودەكسى نەگىزىندە الگى گيدروتەحنيكالىق نىساننىڭ قۇرىلىسىن قايتادان ساراپتامادان وتكىزىپ, وزگەرىستەر ەنگىزۋگە بولادى», دەيدى ول.
ەلىمىز بىلتىر 2030 جىلعا دەيىن سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋدى دامىتۋدىڭ تۇجىرىمداماسىن بەكىتكەنى ءمالىم. تۇجىرىمدامادا 42 جاڭا سۋقويماسىن سالۋ, تاعى 37 سۋقويماسىن قالپىنا كەلتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل 2 ملرد تەكشە مەتر سۋدى جيناۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىنىڭ اقپارىنشا, قازىرگى جاعدايدى, حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, تۇجىرىمداما جوباسىندا سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ كورىنىسى جەتى تاسىلمەن ايقىندالعان. اتاپ ايتقاندا:
– سۋ شارۋاشىلىعى ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ جانە دامىتۋ;
– سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ;
– سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جۇيەسىن اقپاراتتىق-تالدامالىق قامتاماسىز ەتۋدى جەتىلدىرۋ;
– ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ;
– ترانسشەكارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ;
– نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋ, عىلىمي-ادىستەمەلىك قۇجاتتامامەن قامتاماسىز ەتۋ;
– سۋ سالاسىنداعى كادرلىق قامتاماسىز ەتۋ.
سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆتىڭ ايتۋىنشا, تۇجىرىمداما 60 ءىس-شارانى كوزدەيتىن ءىس-قيمىل جوسپارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. اۋقىمدى, باستاپقى كەزەكتەگى ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرۋ 2030 جىلعا قاراي 10 تەكشە شاقىرىمعا دەيىن سۋ جيناۋعا, ۇنەمدەۋگە, سونداي-اق سۋارمالى جەرلەردىڭ اۋماعىن 2,5 ملن گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
رەسمي ستاتيستيكادا وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ سۋدى تۇتىنۋ ۇلەسى جالپى سۋ قورىنىڭ 65%-ىن قۇرايتىنى كورسەتىلگەن. سۋ الۋ, ءونىمسىز شىعىندار دەڭگەيى تۋرالى ستاتيستيكا سۋارمالى ەگىنشىلىكتە سۋدى ەڭ ءتيىمسىز پايدالانۋ قارقىنى بايقالاتىنىن كورسەتەدى. جاعدايدى تۇزەتۋ ءۇشىن سۋ ۇنەمدەۋدىڭ وزىق تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ كەرەك. فەرمەرلەردى سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن قولدانۋعا ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, سۋ ۇنەمدەۋ جۇيەلەرىن ورناتۋ, تامشىلاتىپ, جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ جابدىقتارىن ساتىپ الۋ شىعىندارىن سۋبسيديالاۋ ۇلەسىن ۇلعايتۋ جونىندە جۇمىستار جالعاسىپ جاتىر.
پاۆلودار وبلىسى
