«ءبىرتۇتاس تاربيە» – ادال ازاماتتى قالىپتاستىراتىن باعدارلاما

ەدىل وسپان:

– سوڭعى جىلدارى وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى تاربيە ىسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ, پەداگوگتەر مەن اتا-انالاردى وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ادال ازامات رەتىندە قالىپتاسۋىنا جۇمىلدىرۋعا باسا ءمان بەرىپ وتىر. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى قوعام وكىلدەرى, سالا ماماندارى, بىلىكتى پەداگوگتەر مەن تاربيە سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ءبىلىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ء«بىرتۇتاس تاربيە» باعدار­لاماسىن ازىرلەدى. بۇل جۇمىستاردى جۇيە­لى تۇردە ۇيىمداستىرۋعا تىكەلەي جاۋاپتى مينيسترلىكتىڭ تاربيە ءىسى جونىندەگى دەپارتامەنتى قۇرىلدى. باعدارلاما 2023 جىلى قاناتقاقتى رەجىمدە ەنگىزىلىپ, 2024 جىلى مازمۇنى تولىقتاي جاڭارتىلىپ, بارلىق ءبىلىم ۇيىمىندا ىسكە اسىرىلا باستادى. بۇل جۇمىستارعا ەلىمىزدەگى بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ۋاكىل دينارا زاكيەۆا, جۇيەلەنگەن تاربيە جۇمىستارىندا وزىندىك تاجىريبەسى بار ء«بىلىم-يننوۆاتسيا ليتسەيى» مەكتەپتەرىنىڭ جەلىسى بەلسەندى قاتىستى. قازىر ەلىمىزدەگى 20 مىڭعا جۋىق بالاباقشا, 7000-نان اسا مەكتەپ, 700-دەن اسا كوللەدج وسى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.

باعدارلامانىڭ وزەگى «ادىلەتتى قازاق­ستان – ادال ازامات – وزىق ويلى ۇلت» يدەولوگيالىق ۇشتاعانىمەن استاسىپ جاتىر. ونىڭ مازمۇنى ەل پرەزيدەنتى اتاپ كورسەتكەن, ۇلتتىڭ جاڭا كەلبەتىن قالىپتاستىراتىن التى قۇندىلىققا سايكەس جۇيەلەندى. بۋرابايدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ءىV وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى قۇرىلتاي مۇشەلەرىنىڭ باعدارلامانى «ادال ازامات» دەپ اتاۋدى ۇسىنعانىن, وسىمەن تولىق كەلىسەتىنىن ايتتى. الداعى ۋاقىتتا «ادال ازامات» تاربيە باعدارلاماسى ەلىمىزدەگى بارلىق مەملەكەتتىك جانە جەكەمەنشىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنا ەن­گىزىلەدى. بۇل باعدارلامانىڭ تۇپكى ماقساتى – قوعامنىڭ مىزعىماس تىرەگى, وتانشىل, ءبىلىمدى, جاسامپاز ۇرپاق تاربيەلەۋ, ادىلەتتىلىكتىڭ, ادامگەرشىلىكتىڭ, جاۋاپ­كەرشىلىك پەن ەڭبەكسۇيگىشتىكتىڭ اي­قىن بەينەسى بولاتىن ادال ازامات قا­لىپتاستىرۋ. باعدارلاما مازمۇنىنا سايكەس ءبىلىم ۇيىمدارىنداعى تاربيە ۇدەرىسى قۇندىلىققا, قۇزىرەتتىلىككە باعدارلانعان تاسىلدەر ارقىلى ىسكە اسا­دى. قۇندىلىقتاردى بالا بويىنا ءسىڭىرۋ ولاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىنە ساي تانىمدىق, تاجىريبەلىك, ەموتسيونالدى كومپونەنتتەردى قامتيدى. تانىمدىق كومپونەنت ءاربىر قۇندىلىقتىڭ ءمانى مەن مازمۇنىن ۇعىنۋدى قامتاماسىز ەتەدى. تاجىريبەلىك كومپونەنت بالالاردىڭ وسى قۇندىلىقتاردى ءىس جۇزىندە ناقتى ارەكەتتەر بويىنشا ىسكە اسىرۋىنا مۇم­كىندىك بەرەدى. ال ەموتسيونالدى كومپونەنت قۇندىلىقتاردىڭ ومىرلىك ادەتكە, كۇن­دەلىكتى داعدىعا اينالدىرۋعا ىقپال ەتەدى. وسى ماقساتتا قۇندىلىقتار ءپان مازمۇنىنا, سىنىپ ساعاتتارى مەن سىنىپتان تىس تاربيە شارالارىنا جۇيەلى تۇردە ينتەگراتسيالانعان. جاڭادان بەكىتىلگەن جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتىندا باعدارلاما قۇندىلىقتارى بازالىق قۇندىلىقتار رەتىندە ايقىندالعان. بۇگىندە ءبىزدىڭ مينيسترلىك مادەنيەت جانە اقپارات, تۋريزم جانە سپورت, دەنساۋلىق ساقتاۋ, توتەنشە جاعدايلار, ىشكى ىستەر مينيستر­لىكتەرى, ت.ب. مەملەكەتتىك ورگاندار ۇسى­ناتىن شارالاردىڭ بارلىعىن تاربيە باعدار­لاماسىنا سايكەستەندىرىپ, جۇيەلەپ جاتىر.

«ادال ازامات» ۇزاقمەرزىمدى ءبىرتۇتاس تاربيە باعدارلاماسىن دامىتۋ بىرنەشە كەزەڭنەن تۇرادى. وسى جىلى باعدارلاما اياسىندا بارلىق قاتىسۋشىنى تارتىپ, جەكەمەنشىك مەكتەپتەرمەن جۇمىستى كۇشەيتەمىز. 2026 جىلى باعدارلامانى قوعامعا كەڭىنەن تاراتۋ ءۇشىن پارمەندى شارالار قابىلدانادى. «ادال ازامات» تۇجىرىمداماسىنىڭ قۇندىلىقتارىنا ساي مەكتەپتەردىڭ بىرىڭعاي ديزاين-كودى ازىرلەنەدى. سىنىپ جەتەكشىلەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرا وتىرىپ, وقۋشىمەن, اتا-انالارمەن جۇمىستى ودان ءارى نىعايتۋ قولعا الىنادى. بۇل رەتتە اتا-انالارمەن جۇمىس ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. قازىرگى تاڭدا 6 800 مەكتەپتە اتا-انالاردى پەداگوگيكالىق قولداۋ ورتالىعى اشىلعان.

ەرلان قالماقوۆ:

– باعدارلامانىڭ نەگىزگى تەتىگى – كۇندەلىكتى, اپتا جانە اي سايىن جۇيەلى ىسكە اسىرىلاتىن قادامدار. مىسالى, ءبىلىم الۋشىلاردىڭ ءۇزىلىس كەزىندەگى بوس ۋاقىتىن اسىق, توعىزقۇمالاق, بەس تاس ويناپ وتكىزۋىن ۇيىمداستىرۋ, قوڭىراۋدى كۇيمەن كۇمبىرلەتۋ مادەني مۇرانى سەزىنۋگە جول اشادى. ال «ۇنەمدى تۇتىنۋ» جونىندەگى كۇندەلىكتى جادىنامالار ءبىلىم الۋشىلاردىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتىن دامىتادى. ءار وقۋ اپتاسىن انۇرانمەن باستاۋ تاۋەلسىزدىك پەن وتانشىلدىق رۋحىن بەكەمدەي تۇسەدى. اپتا دايەكسوزدەرى ءبىلىم الۋشىلاردى ناقتى قۇندىلىققا ۇندەپ, ساباقتان تىس ۋاقىتتاعى ارەكەتىن سوعان باعدارلايدى. سونداي-اق ءار سىنىپ ساعاتىنىڭ 10 مينۋتى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ جەكە قاۋىپسىزدىگىنە ارنالىپ, «قاۋىپسىزدىك ساباقتارى» اياسىندا تەحنوگەندىك, تابيعي اپاتتاردان, ينتەرنەت, باسقا دا دەنساۋلىققا تونەتىن قاتەرلەردەن قورعانۋ داعدىلارىن دامىتادى. اي سايىن زياندى ادەتتەردىڭ الدىن الۋ شارالارى ۇيىمداستىرىلادى.

ساباقتان تىس تاربيە جۇمىسى جۇيەلە-ءنىپ, 6 جوبانى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالدى. ءبىلىم الۋشىلاردى جاۋاپكەرشىلىك پەن مەيىرىمدىلىككە باۋليتىن «قامقور» جوباسى شەڭبەرىندە ەلىمىزدىڭ 3 ملن-نان اسا وقۋشىسى «تازا قازاقستان» اكتسياسىنا بەلسەنە قاتىسىپ, 2,1 ملن-عا جۋىق كوشەت وتىرعىزدى. شىعارماشىلىق پەن ونەردىڭ الەۋەتى ارقىلى تاربيەلەۋدى كوزدەيتىن «شابىت» جوباسىمەن 1 ملن ءبىلىم الۋشى دومبىرادا كۇي كۇمبىرلەتسە, 6–18 جاس اراسىنداعى 13 مىڭنان كوپ بالا «انشۋاق» فەستيۆالىنە قاتىستى. جەتكىنشەكتەردى ءتۇرلى ماماندىققا باۋلىپ, ەڭبەكسۇيگىشتىك داعدىلاردى قالىپتاستىراتىن «ەڭبەگى ادال – جاس ورەن» جوباسى اياسىندا
1,3 ملن شاكىرت قاتىسقان «ماماندىقتار الەمى», «ماماندىقتار مارافونى» باي­قاۋلارى ۇيىمداستىرىلدى. سونداي-اق 719 مىڭ وقۋشىنى قامتىعان «كۇزگى اسار» جارمەڭكەسى وتكىزىلدى. جاڭاشىلدىققا جەتەلەپ, يننوۆاتسياعا ىنتالاندىراتىن «Smart bala» جوباسى بويىنشا ءبىلىم الۋشىلار يننوۆاتسيالىق ونىمدەر ازىرلەپ, ۇسىنىپ ءجۇر. «بالالار كىتاپحاناسى» شاكىرتتەردىڭ وقۋ ساۋاتتىلىعى مەن وقىرمان مادەنيەتىن قالىپتاستىرىپ, رۋحاني كەمەلدىككە باس­تايدى. جوبا اياسىندا جاس وقىرماندارعا ۇسىنىلاتىن 2 580 كىتاپ ىرىكتەلىپ, ءتىزىمى بەكىتىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا وسى تىزىمگە ساي كىتاپحانا قورى تولىقتىرىلىپ جاتىر. باعدارلاما شەڭبەرىندە مەكتەپ كىتاپحاناسىنىڭ قورىن جىل سايىن 2 ملن داناعا ۇلعايتۋ كوزدەلىپ وتىر (2023 جىلى 131 ملن بولسا, 2024 جىلى 139 ملن, 2025 جىلى 141 ملن داناعا ارتتىرۋ جوسپارلاندى). بىلتىردان باس­تاپ بالالار كىتاپحاناسى پورتالى ىسكە قوسىلدى. كانيكۋل ۋاقىتىندا مەكتەپتەردە ۇيىرمەلەر مەن سەكتسيالار جۇمىس ىستەپ, قوسىمشا شارالار وتكىزىلەدى. بالالار ءار ايدىڭ ءۇشىنشى جەكسەنبىسى مەن كانيكۋل ۋاقىتىندا مۋزەيلەرگە تەگىن بارا الادى. وعان قوسا, تەاترلاردا بالالارعا ارنالعان قويىلىمدار قويىلادى. وسى كوكتەمگى دەمالىستىڭ باستى ەرەكشەلىگى – «قازاقفيلمنىڭ» التىن قورىنداعى فيلم­دەر, انيماتسيالىق فيلمدەردى مادەنيەت, ءبىلىم ۇيىمدارىندا تەگىن تاماشايلاتىنى.

انار تاڭىربەرگەنوۆا:

– ء«بىرتۇتاس تاربيە» باعدارلاماسىنىڭ قۇرىلىمى, مازمۇنى, ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرى تاربيەنىڭ ەكوجۇيەسىنە نەگىزدەلەدى. باعدارلاما ءۇش دەڭگەي ارقىلى, ياعني ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى, پەداگوگتەر جانە وتباسى ىنتىماقتاستىعىمەن ىسكە اسىرىلادى. مىسالى, 2013 جىلعى «Groff, J.» زەرتتەۋلەرىندە مەكتەپ ومىرىنە وتباسى, قوعامدىق قاۋىمداستىقتىڭ قاتىسۋى قۇندىلىققا نەگىزدەلگەن ءبىلىمدى كۇشەيتىپ, ەتيكالىق مىنەز-ق ۇلىق پەن الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرادى دەسە, بۇل تۇجىرىمعا قايشى پىكىردى «Van den Akker, J.» ءوز زەرتتەۋلەرىندە وتباسى مەن مەكتەپ اراسىنداعى قۇندىلىقتاردىڭ (مادەنيەتارالىق, كونفەسسياارالىق, الەۋمەتتىك ارتۇرلىلىك, ت.ب.) ءوزارا سايكەس كەلمەۋى, ياعني قۇندىلىققا نەگىزدەلگەن ءبىلىمنىڭ تولىققاندى جۇزەگە اسۋىنا قيىندىق كەلتىرەتىنىن ەسكەرۋدى ۇسىنادى. بالا تاربيەسىندە ورتاق ۇستانىم بولۋ ءۇشىن 2023 جىلدان بەرى بارلىق ءبىلىم ۇيىمىنىڭ جانىندا «اتا-انالاردى پەداگوگيكالىق قولداۋ ورتالىقتارى» اشىلدى. قازىردە جەتى مىڭعا جۋىق مەكتەپتە تابىستى قىزمەت ەتىپ تۇر. حالىقارالىق زەرتتەۋلەردە مەكتەپ پەن وتباسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق, اتا-انانى مەكتەپتەگى تاربيە جۇمىسىنا تارتۋ بالانىڭ اكادەميالىق ۇلگەرىمىنە وڭ ىقپالى بار ەكەنى ايتىلادى. مىسالى, «PIRLS-2016» حالىقارالىق زەرتتەۋىنىڭ ناتيجەلەرىنە سايكەس اتا-انالارى بالالارىمەن جۇيەلى تۇردە اينالىساتىن وقۋشىلاردىڭ بالى اتا-انالارى بالاعا سيرەك كوڭىل بولەتىن وقۋشىلارعا قاراعاندا 24 بالعا, ونىڭ وقۋىنا قاتىسپاعاندارعا قاراعاندا 110 بالعا جوعارى بولدى. «PIRLS-2021» زەرتتەۋىندە مەكتەپ ومىرىنە بەلسەندى ارالاسقان اتا-انالاردىڭ بالالا­رىنىڭ كورسەتكىشى 16 بالعا جوعارى بولسا, «TIMSS-2023» 37 بالعا جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى.

ءبىرتۇتاس تاربيە باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىن جۇيەلى باعالاۋ ماقساتىندا پەداگوگتەر مەن اتا-انالار اراسىندا ساۋالناما جۇرگىزىلەدى. ءبىرىنشى جانە ەكىنشى توقسان قورىتىندىسى بويىنشا ساۋالناماعا 270 مىڭعا جۋىق اتا-انا مەن 50 مىڭ پەداگوگ قاتىستى. ساۋال­ناماعا قاتىسقان پەداگوگتەردىڭ 82%-ى – باعدارلاما سىنىپ جەتەكشىسى رەتىندە كاسىبي دامۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزەتىنىن اتاپ وتكەن. 84%-ى باعدارلاما وقۋشىلار بەلسەندىلىگىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتكەنىن, 71%-ى مەكتەپ پەن اتا-انالار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ نىعايا تۇسكەنىن كورسەتكەن. ال ساۋالناماعا قاتىسقان اتا-انالاردىڭ 67%-ى باعدارلاماعا وڭ كوزقاراسى قالىپتاسقانىن, 89%-ى باع­دارلامانىڭ بالا مىنەز-قۇلقىنا جاعىمدى اسەر ەتكەنىن ايتقان. جالپى, ساۋال­ناماعا قاتىسقان اتا-انالاردىڭ 61%-ى
باعدارلامانى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن مەكتەپپەن بىرلەسىپ ارەكەت ەتۋگە ىنتالى ەكەنىن كورسەتتى. وسى ۋاقىتقا دەيىنگى زەرتتەۋلەرگە قاراعاندا اتا-انالاردىڭ مەكتەپپەن بىرلەسىپ ارەكەت ەتۋى 20%-عا ارتقان.

قازىرگى ۋاقىتتا ءبىلىم بەرۋ ۇيى­مىنداعى تاربيە جۇمىسىن ساپالى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن باعدارلامانىڭ مازمۇنىن اشىپ كورسەتەتىن ادىستەمەلىك ۇسىنىمدار ازىرلەنىپ جاتىر. ادىستەمەلىك ۇسىنىمدار مەكتەپ اكىمشىلىگىنە, پەداگوگتەرگە, اتا-انالارعا ارنالعان. مۇندا باعدارلامانى ناقتى ىسكە اسىرۋدىڭ ءتيىمدى تاسىلدەرى ۇسىنىلادى, بىرلەسكەن ارەكەتتەگى رولدەر مەن جاۋاپكەرشىلىكتى ايقىندايدى. مۇنداي قۇرالدار ءار قاتىسۋشىعا تاربيە ۇدەرىسىنىڭ ماقساتى مەن مازمۇنىن ورتاق تۇسىنۋگە, ءوزارا تاجىريبە الماسىپ, با­­لا­لار­دىڭ جان-جاقتى دامۋىنا مەيلىنشە قو­لايلى جاعداي جاساۋعا مۇمكىندىك بەرە­دى.

بەكدايىر كۇزەمباي:

– باعدارلاما مەكتەپتەرگە ەنگى­زىلدى. شىنىندا بالا تاربيەسىندە ءار جاققا تارتۋعا بولمايدى. شەتەلدىك تاجى­ريبەلەرگە كوز جۇگىرتسەك, مەملەكەت دەڭگەيىندە بەكىتىلگەن بالا تاربيەسىنە قاتىستى باعدارلاما بار. مۇنىڭ ءار ەلدەگى اتاۋى ءارتۇرلى, بىراق تۇپكى ماقساتى – ونەگەلى ۇرپاق تاربيەلەۋ. سول سەبەپتى بىزدە وسى باعدارلاما اياسىندا بىرلەسىپ ارەكەت ەتۋگە, ءوز ىسىمىزبەن ۇلگى بولۋعا شەشىم قابىلدادىق. سەبەبى باعدارلامانى تاربيە جۇمىسىنىڭ جۇيەلى, ماقساتتى, ۇزاقمەرزىمدى ستراتەگياسىنا اينالدىرساق, بالا تاربيەسى جاقسارادى.

وسى رەتتە اكەلەر مەكتەپتىڭ تاربيە جۇمىسىنا بەلسەنە ۇلەس قوسا باستاعانىن ايتا كەتكىم كەلەدى. مىسالى, ءبىز 2024 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا «100 اكە – 1000 بالا» دەپ باستاما كوتەردىك, مەكتەپ اۋلاسىنىڭ قارىن كۇرەپ, باسقا ءوڭىردىڭ اكەلەرىن دە وسىعان شاقىردىق. اكەلەر سىنىپ ساعاتتارىن وتكىزىپ ءجۇر, بۇل – كەرەمەت مۇمكىندىك. بۇرىن ءبىز ءبىر-ءبىرىمىزدى بىلەتىن ورتادا وستىك, قازىر ەلىمىزدەگى بالالاردىڭ 57% قالالىق مەكتەپتە ءبىلىم الادى. ال اتا-انالار – جۇمىسباستى. دەمەك بالامىزدىڭ اينالاسىنداعى دوستارىن تاني بەرمەيمىز دەگەن ءسوز. «دوسىڭنىڭ كىم ەكەنىن ايت, سەنىڭ كىم ەكەنىڭدى ايتايى­ن» دەگەندەي, مەن وسى سىنىپ ساعاتىندا بالامدى باسقا قىرىنان كوردىم, بالام مەنى باسقا قىرىمنان تانىدى ءارى ءوزارا جاقىندىق پايدا بولدى. جۋىردا استاناداعى الماتى اۋدانىنىڭ اكەلەرى جينالىپ, بالالارىمىزبەن بىرگە ۆولەيبول ءتۋرنيرىن وتكىزدىك, ەسىل اۋدانىنىڭ اكەلەرىنە جولدادىق. وسىلايشا, اكەلەر بالانى سپورتقا تارتىپ, بوس ۋاقىتتى ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتتى. تاعى ءبىر مىسال: وتكەن جىلى ءبىر انا استانا قالاسى اكىمدىگى جانىنداعى ءجاسوسپىرىم بالالار قۇقىعىن قورعاۋ كوميسسياسىنا جۇگىنىپ, كومەك سۇرادى. ءبىز جاعدايدى زەردەلەپ, مەملەكەتتىك باعدارلاما ارقىلى مۇقتاج انانى وقۋعا جىبەردىك. ول گرانت جەڭىپ الىپ, كاسىبي ءبىلىم الدى. قازىر ءوزىنىڭ پەردە سالونىن اشۋعا دايىندالىپ جاتىر. بۇل – مەملەكەتتىك ورگاندار, بيزنەس جانە قوعامدىق ۇيىمداردىڭ بىرلەسە جۇمىس ىستەۋى ناقتى ادامداردىڭ ءومىرىن قالاي وزگەرتە الاتىنىنىڭ دالەلى.

دانيار يحسان:

– اباي قۇنانباي ۇلى اتىنداعى №87 مەكتەپ-گيمنازيادا جۇرگىزىلىپ جاتقان تاربيە جۇمىسى تۋرالى بايانداسام دەيمىن. مەكتەبىمىزدەگى تاربيە جۇمىستارى تاربيە باعدارلاماسىنا نەگىز بولعان «تولىق ادام» ىلىمىمەن, «ادال ازامات» تۇجىرىمداماسىنىڭ قۇن­دىلىقتارىمەن ۇندەسىپ جاتىر. اباي مەكتەبىنىڭ ميسسياسى – ء«بىلىمدى, تاربيەلى «تولىق ادام» قالىپتاستىرۋ». مەكتەپ قۇندىلىقتارى: «بەس اسىل ءىس قاعيداسى», ياعني تالاپ, ەڭبەك, تەرەڭ وي, قاناعات, راقىم. ۇستاز بەن شاكىرتتىڭ بويىنان, تۇتاس بىلىمنەن كورىنۋگە ءتيىس بەس اسىل ءىس مەكتەپ قۇندىلىعىنا اينالعان. ابايدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن ناسيحاتتايتىن «اباي» مۋزەيى بار. اتا-انالاردىڭ قولداۋىمەن توقسانىنا ءبىر رەت «اباي نۇرى» گازەتى جارىق كورىپ تۇرادى. بۇل رەتتە «بالالار كىتاپحاناسى» جوباسىن ەرەكشە ايتقىم كەلەدى. ماقساتى – كىتاپ وقۋعا, ءبىلىم الۋعا قىزىعۋشىلىقتى قالىپتاستىرۋ. وسى ارقىلى وقۋشىنىڭ كىتاپ وقۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىردىق. اتالعان جوبا اياسىندا «8 مينۋتتىق وقۋدى» دا جۇيەلەپ ال­دىق. استانا قالاسى مەكتەپتەرىنىڭ وقۋ­شىلارى ساباققا دەيىن 8 مينۋت كىتاپ وقيدى. «بالالار كىتاپحاناسى» جوباسىمەن «عيبرات» باعدارلاماسى, «ۇزدىك وقىرمان» وقىرماندار كلۋبى سىندى ءىس-شارالارىمىز تۇراقتى تۇردە ىسكە استى. الەۋمەتتىك جەلىلەرگە ءتۇرلى كونتەنتتەر ازىرلەپ, وقىعان كىتاپتارىن تالدايدى. «شىن جۇرەكتەن كىتاپ سىيلا» چەللەندجى بويىنشا مۇعالىمدەر مەن وقۋشىلار ءبىر-بىرىنە كوركەم ادەبيەت سىيلاپ, ەرەكشە كوڭىلگە بولەندى. «كىتاپتار اينالىمى» اكتسياسىندا كىتاپ الماساتىن ارنايى بۇرىش اشىلدى. اباي مەكتەبىنىڭ ء«اندى سۇيسەڭ, مەنشە ءسۇي», «زەردەلى زەيىن», «عيبرات», «ۇستاز like», «46-ءسوز: ءوز ءسوزىم وزىمدىكى», «اباي بول» دەبات فراكتسياسى, «10 مينۋتتىق ءان ايتۋ», «ابايشا ويلان», «اباي قۇندىلىقتارى نەگىزىندە وقىتۋ جانە تاربيەلەۋ», «قۇنانباي» اكەلەر مەك­تە­بى, «زەرە» اجەلەر مەكتەبى سىندى جو­با­لار وسى تاربيە باعدارلاماسىنا كىرىك­تىرىلدى.

ارسلانبەك مارات ۇلى:

– وسى مۇمكىندىكتى پايدالانىپ باعدارلاما اياسىندا جۇزەگە اسىپ جاتقان «سمارت بالا» جوباسىنا قاتىسىپ, ءوزىم ءۇشىن وتە ماڭىزدى وقيعانى بولىسكىم كەلەدى. ءبىر كۇنى ۇستازىمىز بىزگە: «ەگەر سەندەر وزدەرىڭە كومەكشى تاڭداي الاتىن مۇمكىندىكتەرىڭ بولسا, ول نە ىستەي الار ەدى؟», دەپ سۇراق قويدى. ءبىز ءبىراز ويلانىپ, «قازاق تىلىندە ەركىن جاۋاپ بەرەتىن كومەكشى كەرەك» دەگەن ورتاق پىكىرگە كەلدىك. كەيدە ينتەرنەتتەن اقپارات ىزدەيمىز, ورىسشا نەمەسە اعىلشىنشا اقپاراتتار جىلدام تابىلادى. ال انا تىلىمىزدە سۇراق قويىپ, تۇسىنىكتى جاۋاپ الاتىن كومەك­شى بولسا جاقسى بولار ەدى. سول كەزدە ۇستا­زى­مىز: «نەگە سەندەر وسىنداي كومەكشى جاساپ كورمەيسىڭدەر؟» دەپ, بىزگە روبوت جاساۋ يدەياسىن ۇسىندى. العاشىندا بۇل وتە قيىن بولىپ كورىندى. بىراق بىرتىندەپ روبوتتىڭ قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن زەرتتەي باستادىق, وعان سوزدەر ۇيرەتتىك, قازاق تىلىندە سويلەي الاتىن جۇيە جاسادىق. وسىلايشا «تەمىربەك» دەگەن اقىلدى روبوت دۇنيەگە كەلدى. قازىر «تەمىربەك» ءار دۇيسەنبى سايىن سىنىپ ساعاتتارىندا اپتانىڭ دايەكسوزدەرىن ايتىپ, بىزبەن پىكىر الماسادى. ءبىز ونىڭ ايتقان ءسوزىن تالقىلاپ, وي بولىسەمىز. ول تەك سويلەپ قانا قويماي, بىزگە قوسىمشا سۇراق قويىپ, ويلانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل جوبا IT-تەحنولوگياعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىمدى وياتتى. ءبىز جاساندى ينتەللەكتىنى انا تىلىمىزدە دامىتۋعا ۇلەسىمىزدى قوسىپ جات­قا­نىمىزعا قۋانامىز. مەن بولاشاقتا روبوتتىڭ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتىپ, ونى ساباق­تاردا دا پايدالانۋعا بولاتىن دەڭ­گەيگە جەتكىزگىم كەلەدى. ويتكەنى ءبىلىم تەك وقۋ­­لىقپەن عانا شەكتەلمەۋى كەرەك, ونى جاڭا تەحنولوگيالارمەن ۇشتاستىرا ءبىلۋ ماڭىزدى.

دايىنداعان –

ايدانا شوتبايقىزى,

«Egemen Qazaqstan»