باسقوسۋدا 2025 جىلعى 14 ناۋرىزدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ IV وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى جاريالاعان نەگىزگى باستامالاردى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى قارالدى.
ەربولات دوساەۆتىڭ ايتۋىنشا, قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇلتتىق قۇرىلتايداعى بايانداماسى جان-جاقتى, ول ەكونوميكا مەن الەۋمەتتىك ساياساتتى, سونداي-اق قازاقستاندىق قوعامنىڭ رۋحاني دامۋىن قامتيتىن ماڭىزدى سالالاردى قوزعايدى.
مەملەكەت باسشىسى تاۋەلسىزدىكتىڭ 40 جىلدىعىنا وراي ەل دامۋىنىڭ ءتورت ستراتەگيالىق باعىتىن ايقىندادى. ولار: تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكتتى دامىتۋ, ەنەرگەتيكا, اگروونەركاسىپتىك سەكتوردى قولداۋ جانە ادامي كاپيتالدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ. جيىنعا قاتىسۋشىلار بۇل باسىمدىقتاردىڭ الماتىدا قالاي جۇزەگە اساتىنىن تالقىلادى.
ەربولات دوساەۆ قالا ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتى ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋ, الەۋمەتتىك وزگەرىستەردىڭ بەرىك نەگىزىن قالىپتاستىرۋ, حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە زاماناۋي ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ءۇشىن قولعا الىنىپ جاتقان جۇيەلى شارالار تۋرالى ايتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, الماتى ەلدىڭ ەكونوميكالىق ورتالىعى. قالا ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ 20%-دان استامىن قالىپتاستىرىپ, قازاقستاننىڭ بارلىق كىرىسىنىڭ تورتتەن ءبىرىن قامتاماسىز ەتەدى.
«الماتى – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ التىن بەسىگى رەتىندە ەل پرەزيدەنتى تاراپىنان ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى قالانى جەتەكشى مەگاپوليس رەتىندە دامىتۋ بويىنشا اۋقىمدى مىندەتتەر قويدى», دەدى ەربولات دوساەۆ.
قالالىق اكىمدىك الدىنا قويىلعان نەگىزگى مىندەتتىڭ ءبىرى – IT سەكتورى مەن كرەاتيۆتى يندۋستريانى دامىتۋ. بۇگىندە الماتى ەلدەگى IT قىزمەتتەرىنىڭ 52%-دان استامىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر, بۇل جاڭا ەكونوميكانىڭ باستى قوزعاۋشى كۇشىنە اينالىپ كەلەدى.
الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمعا قاتىستى نەگىزگى ەكپىن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قويىلدى. 2025 جىلى بۇل سالاعا بولىنەتىن قارجى 26%-عا ارتىپ, 70,5 ملرد تەڭگەگە جەتەدى. جوسپارعا سايكەس, 28 جاڭا مەديتسينالىق نىسان, ونىڭ ىشىندە اۋرۋحانالار, پەريناتالدىق ورتالىقتار جانە ەمحانالار سالىنادى. سونداي-اق, مامىر ايىندا ورتالىق ازياداعى جەتەكشى مەديتسينالىق زەرتتەۋ الاڭى – ۇلتتىق جۇقپالى اۋرۋلار عىلىمي ورتالىعى اشىلادى.
قوعامدىق كەڭەس وتىرىسىندا ساراپشىلار مەملەكەت باسشىسى جاريالاعان نەگىزگى باستامالاردى قولدايتىندىقتارىن ءبىلدىردى.
«ۇلتتىق قۇرىلتاي ەل الدىنا عىلىم مەن تەحنولوگيا سالاسىندا بيىك ماقساتتار قويدى. بۇل تۇرعىدا الماتى – قازاقستاننىڭ ءىرى ءبىلىم جانە عىلىم ورتالىعى رەتىندە ەرەكشە ءرول اتقارادى. قالادا 50-دەن استام جوعارى وقۋ ورنى, جەتەكشى زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن زەرتحانالار شوعىرلانعان. بىراق وسى الەۋەتتى ساقتاپ قانا قويماي, عىلىم مەن بيزنەستىڭ ينتەگراتسياسىن كۇشەيتۋ كەرەك. عالىمداردىڭ زەرتتەۋلەرى ناقتى سەكتوردا قولدانىلۋعا ءتيىس. بۇل باعىتتا عىلىمي-زەرتتەۋ كلاستەرلەرىن قۇرۋ – ماڭىزدى قادام», دەدى ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەسى, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى اقىلبەك كۇرىشباەۆ.
ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەسى, «التەرناتيۆا» وزەكتى زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اندرەي چەبوتارەۆ ۇلتتىق قۇرىلتايدى تەك پىكىرتالاس الاڭى عانا ەمەس, قازاقستاننىڭ ساياسي جاڭعىرۋىنىڭ قۇرالى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«الماتى ەلدەگى ەڭ ءىرى مەگاپوليس رەتىندە تاريحي تۇرعىدان قوعامدىق بەلسەندىلىك پەن ازاماتتىق باستامالاردىڭ ورتالىعى. ءبىزدىڭ مىندەت – وسى الەۋەتتى ساقتاپ قانا قويماي, بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن جاساۋ. مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ اشىقتىعى, قوعامدىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋ جانە ساياسي مادەنيەتتى ارتتىرۋ – بۇل ماسەلەلەر ۇلتتىق دەڭگەيدە دە, الماتى ءۇشىن دە وزەكتى. قالا جاڭا دەموكراتيالىق باسقارۋ ستاندارتتارىن ەنگىزۋدىڭ ۇلگى الاڭىنا اينالا الادى», دەدى اندرەي چەبوتارەۆ.
جيىندا ەكولوگيا ماسەلەسى دە قوزعالدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, «تازا قازاقستان» رەسپۋبليكالىق باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «الماتى – ءبىزدىڭ ورتاق ءۇيىمىز» كەڭ اۋقىمدى ەكولوگيالىق ناۋقانى ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
«پرەزيدەنت ەكولوگيانى قورعاۋدى نەگىزگى باسىمدىقتىڭ ءبىرى رەتىندە بەلگىلەدى, ال الماتى وسى باعىتتا ناقتى قادامدار جاساۋدا. «الماتى – ءبىزدىڭ ورتاق ءۇيىمىز» باعدارلاماسى اياسىندا سوڭعى ەكى جىلدا 400 مىڭنان استام اعاش وتىرعىزىلدى, كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىم جاڭارتىلىپ جاتىر. بيىلدىڭ وزىندە قوقىس تاسىمالداۋشى كولىكتەر پاركى 60%-عا جاڭعىرتىلدى. سونىمەن قاتار, قوقىستى بولەك جيناۋ جۇيەسى ەنگىزىلىپ جاتىر, بۇل ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى قوعام قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ماڭىزدى قادام. بۇل شارالار ناتيجەسىن بەرە باستادى, ال جۇيەلى جالعاسى قالانىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتەدى», دەدى الماتى قوعامدىق كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى, «اقپاراتتىق-رەسۋرستىق ورتالىق» قورىنىڭ ديرەكتورى التىناي كوبەەۆا.
جيىندى قورىتىندىلاعان ەربولات دوساەۆ قويىلعان مىندەتتەردى تابىستى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قۇرىلىمداردىڭ, ساراپشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ جانە ازاماتتىق قوعامنىڭ بەلسەندى ءوزارا ءىس-قيمىلى قاجەت ەكەنىن اتادى.
