سونىڭ ءبىرى – مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋىن تالاپ ەتۋ. پارلامەنتكە كەلگەن كەيبىر ورتالىق مينيسترلىكتىڭ وكىلدەرى مەملەكەتتىك تىلگە وتە شورقاق. ءتىپتى كەيدە مەملەكەتتىك تىلدە بەرىلگەن سۇراقتارعا باسقا تىلدە جاۋاپ بەرىپ جاتادى. ولار مەملەكەتتىك قىزمەتكە ورنالاسار الدىندا تەست تاپسىرادى. ول جەردە مەملەكەت ءتىلدى ءبىلۋىن تەكسەرەتىن تەست بار بولعانىمەن, ونىڭ ناتيجەسى ەسكەرىلمەيدى. بۇدان بىلاي قازاق تىلىنەن تاپسىراتىن تەست ناتيجەسى ەسكەرىلۋى كەرەك. ەگەر ءتيىستى مەجەدەن وتە الماسا, ۇمىتكەر قايتا دايىندالىپ كەلۋگە ءتيىس. ءسويتىپ, ءبىز ءبىرىنشى كەزەكتە مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلۋگە ۇيرەتۋىمىز كەرەك.
تاۋەلسىزدىك العانىمىزعا 30 جىلدان استى. وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ قازاق ءتىلىن جەتىك مەڭگەرۋىنە بارلىق جاعداي جاسالعان. مىسالى, مەنىڭ ارىپتەستەرىم اراسىندا ماكسيم روجين, ناتاليا دەمەنتەۆا سەكىلدى مەملەكەتتىك ءتىلدى جاقسى بىلەتىندەر بار. مەملەكەتتىك قىزمەتكەر وسى ەلدىڭ ايناسى بولعاندىقتان, ءتىل ماسەلەسىنە نەمقۇرايدى قاراۋعا بولمايدى.
سونداي-اق ەلىمىزدە قازاق ۇلتىنىڭ ۇلەسى 90 پايىزدان اساتىن بىرنەشە ءوڭىر بار. اتاپ ايتقاندا, قىزىلوردا, اتىراۋ, ماڭعىستاۋ وبلىستارى. وسى وڭىرلەردەن باستاپ ءىس-قاعاز جۇرگىزۋدى تولىقتاي مەملەكەتتىك تىلگە كوشىرەتىن ۋاقىت جەتتى. ەگەر حالقىنىڭ بارلىعى دەرلىك قازاق بولسا, قۇجات اينالىمىن ەكى تىلدە جۇرگىزىپ, ارتىق قاعاز شىعىنداۋدىڭ قاجەتى قانشا؟ بۇل ءۇردىس كەزەڭ-كەزەڭمەن ەل كولەمىندە جۇزەگە اسىرىلۋى كەرەك. الدىمەن اتالعان وبلىستاردان باستاپ, كەيىن دەموگرافيالىق وزگەرىستەرگە ساي وزگە وڭىرلەرگە وسى تاجىريبەنى تاراتا بەرۋىمىز قاجەت. وسىلايشا, ءىس-قاعازدى تولىقتاي مەملەكەتتىك تىلگە كوشىرەمىز.
سەكتسيالىق وتىرىستا مەن «قىرىمنىڭ قىرىق باتىرى» جىرىن بۇگىنگى داۋىرىمىزگە جەتكىزگەن مۇرىن جىراۋدى ناسيحاتتاۋ تۋرالى دا باستاما كوتەردىم. 1942 جىلى قانىش ساتباەۆ ونى ماڭعىستاۋدان ارنايى الدىرىپ, بىرنەشە اي بويى 36 جىردى جازىپ العان. ەلگە قايتقان سوڭ, تاعى 4 جىردى جازىپ جىبەرگەن. وسى جىراۋ بابامىز ءالى كۇنگە ءتيىستى دەڭگەيدە ناسيحاتتالماي جاتىر. «قىرىمنىڭ قىرىق باتىرىن» جاتقا بىلەتىن, ءبىزدىڭ زامانىمىزعا جەتكەن جالعىز ادام مۇرىن جىراۋ ەدى. الايدا كەڭەستىك ءتوتاليتاريزمنىڭ سولاقاي ساياساتى سالدارىنان ونىڭ ءوزى دە, جىرى دا ەشبىر وقۋلىققا ەنبەي, ناسيحاتتالماي قالدى. ال بۇل – ءبىزدىڭ تاريحىمىز, ۇلى مۇرامىز. ونى يۋنەسكو دەڭگەيىندە كوتەرىپ, مادەني مۇرا تىزىمىنە ەنگىزۋىمىز كەرەك. مۇرىن جىراۋدى مەكتەپ باعدارلاماسى ارقىلى كەيىنگى ۇرپاقتىڭ تانىپ-ءبىلىپ وسۋىنە مۇمكىندىك جاساۋىمىز قاجەت.
ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىسىندا كوتەرىلگەن وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – لگبت ناسيحاتىنا تىيىم سالۋ. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ونىڭ كوپتەگەن ەلگە كۇشپەن تاڭىلىپ كەلگەنىن ايتتى. وتباسىلىق كودەكسىمىزدە وتباسى ەركەك پەن ايەلدەن تۇرادى دەپ جازىلعان. ال قازىر سىرتتاعى كۇشتەردىڭ ىقپالىمەن ءبىرجىنىستى ماحابباتتى ناسيحاتتاپ جۇرگەندەر بار. بۇعان زاڭ جۇزىندە تىيىم سالۋىمىز كەرەك.
وتىرىس بارىسىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ينتەرنەت-الاياقتىق پروبلەماسىنا ارنايى توقتالدى. وعان توسقاۋىل قويماساق, قانشاما ازاماتىمىز الدانىپ قالىپ جاتىر. ءتىپتى ءۇي الۋعا نەمەسە تويعا دەپ جيناپ قويعان اقشاسىنان تۇگەلدەي ايىرىلعاندار بار. سەبەبى قازىرگى الاياقتار زاماناۋي تەحنولوگيانى, ءارتۇرلى ءتاسىلدى شەبەر پايدالانادى. ءبىز ولاردىڭ الدىن وراۋدا كەش قالىپ جاتىرمىز. ماماندار جەتىسپەيدى, تەحنولوگيامىز ءماز ەمەس. سوندىقتان الدىمەن مامانداردى وقىتۋىمىز كەرەك. اسىرەسە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ اكادەميالارىندا اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى جەتىك بىلەتىن كادرلاردى دايارلاۋىمىز كەرەك.
مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدەگى كينو يندۋسترياسىنىڭ ساپاسىنا قاتىستى دا سىن ايتتى. وسى ورايدا مىنا ماسەلەگە توقتالعىم كەلەدى. ەلىمىزگە كەلەتىن شەتەلدىك فيلمدەرگە دۋبلياج جاساۋدى ءبىر جەكەمەنشىك كومپانيا يەمدەنىپ العان. ول تەك ورىس تىلىندە عانا دۋبلياج جاسايدى. مەملەكەتتىك تىلگە مويىن بۇرماي كەلەدى. اتالعان كومپانياعا فيلمدەردىڭ 50 پايىزىن قازاقشاعا اۋداراسىڭ دەپ تالاپ قويۋىمىز كەرەك, بولماسا ليتسەنزياسىن قايتارىپ الۋعا ءتيىسپىز. بالكىم زاڭعا دا وزگەرىس ەنگىزۋ كەرەك شىعار دەپ ويلايمىن. ويتكەنى الەمدىك كينودان ءبىزدىڭ ازاماتتار دا تىس قالماۋى كەرەك.
ەدىل جاڭبىرشين,
ءماجىلىس دەپۋتاتى
