وتباسى • 08 ناۋرىز, 2025

كوپبالالى بوكسشى

40 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

بوكستان ەلىمىزدە قىزداردىڭ دا قارقىنى كۇش الىپ كەلەدى. 2012 جىلى لوندون جازعى وليمپياداسىندا مارينا ۆولنوۆا, 2016 جىلى ريودا داريعا شاكىموۆا, بىلتىر پاريجدە وتكەن جازعى وليمپيا ويىندارىندا نازىم قىزايباي قولا جۇلدەگە يە بولدى. الەم چەمپيوناتتارىنان دا بۇيىرعان ولجامىز قوماقتى. بۇرىمدى بوكسشىلارىمىزدىڭ اراسىندا بەس بالانى ومىرگە اكەلىپ, دەموگرافيالىق احۋالدى دا اقساتپاي, ازيا چەمپيوناتىندا جۇلدە العان ايگەرىم ساتتىباەۆا دا بار.

كوپبالالى بوكسشى

– ۇلتتىق قۇراما ساپىنا 16 جاسىمدا ءوتتىم. ول كەزدە قۇرامانىڭ باس باپكەرى قىزمەتىن ۆاديم پريسياجنيۋك اتقاراتىن. اعايىمىز ءبىزدى رينگتە تورەشى قولىڭدى كوتەرمەسە «جەڭدىم» دەپ داۋلاسپا دەپ ۇيرەتتى. بىلتىر تايلاندتا وتكەن ازيا چەمپيوناتىنىڭ جارتىلاي فينالىندا وزبەك بوكسشىسىنا ەسە جىبەردىم. 1-راۋندتا بەس تورەشى دە مەنىڭ باسىم قيمىلداعانىمدى باعالايتىن شىعار دەپ پايىمدادىم. بىراق كەرىسىنشە, 2,3-راۋندتاردا ونى قۋىپ ءجۇرىپ سوققى دارىتقانىممەن دە تورەشىلەر جەڭىستى سوعان جازدى. بۇيىرعانى قولا جۇلدە بولدى.

ولجاس ساتتىباەۆقا ۇزاتىلىپ, شاڭىراق قۇرعان سوڭ 14 جىل سپورتتان قول ءۇزدىم. وسى جىلدار ىشىندە 5 بالا ومىرگە كەلدى. كەنجە قىزىمىز شيراپ, ەس كىرگەن سوڭ اكەم باۋىرجان اسقاروۆتىڭ اسسيستەنتى بولىپ باپكەرلىككە بەت بۇردىم. بىراق ءوزىم دە ءالى قاجىر-قايراتىمدى سىناپ كورسەم دەگەن ىشكى بايلامىم ازيا چەمپيوناتىنا قاتىسۋىما سەبەپ بولدى. ءار جەكپە-جەككە شىعىپ بارا جاتقاندا ءوڭىم ەمەس, ءتۇسىم سەكىلدى سەزىندىم. بەس بالانى ومىرگە اكەلىپ, بىرنەشە جىل ۇزىلىستەن كەيىن قايتا تۇلەپ, بابىما ەنۋ مۇمكىن ەمەستەي كورىنىپ ەدى, دەيدى باتىر انا.

ايگەرىم تۇڭعىش قىزى مەن وعان تەتە ۇلدى ومىرگە اكەلگەننەن كەيىن قولعابىن قايتا كيەدى. ءتىپتى وليمپيادالىق 51 كگ سالماقتا كوش­باسشى بولدى. جازعى وليمپيادا دوداسىنىڭ جول­داماسىن ولجالايتىن دا وراي تۋعان. بىراق جولداسى ولجاستىڭ تىلەۋىن تىلەپ شاڭى­راعىندا وتىرىپ جانكۇيەر بولۋعا توقتادى. تا­لانتتى بوكسشى ولجاس ساتتىباەۆ ريو جاز­عى وليمپياداسىنا ليتسەنزيا ەنشىلەپ, تورت­جىلدىق دوداسىندا شيرەك فينالدا ءسۇرىندى.

– كەلەشەكتە قىزدارىمنىڭ ءبىرى مەنىڭ جولىمدى تاڭداپ, بوكسشى بولامىن دەسە, بەتىن قاقپايمىن. بىلتىردان باستاپ ايەلدەر دە دۋلىعاسىز جۇدىرىقتاساتىن بولدى. بۇل بۇدان بىلاي سوققىنىڭ اۋىرلىعى دا ارتادى دەگەن ءسوز. بۇرىن دۋلىعا ايتارلىقتاي قورعانىش ەدى, – دەيدى بوكسشى.

ايگەرىمنىڭ اكەسى باۋىرجان اسقاروۆ – بىلىكتى بوكس باپكەرى. قىزىن بالدىرعان شاعىنان بوكسقا باۋلىپتى. الدىمەن, قىزدار بوكسىنىڭ ۇيىرمەسى بولماعاندىقتان, دزيۋدو كۇرەسىنە جىبەرەدى. بىراق بوكس سپورتىن قىزدار اراسىندا دا دامىتۋ قولعا الىنعاندا, بىردەن وسىندا اۋىستىرادى. سودان بەرى ايگەرىم قولعابىن شەشكەن جوق. تەك كەلىن اتانعان سوڭ, سەگىز جىلدىق ۇزىلىستە بەس بالانى ومىرگە اكەلدى.

– ءالى ەسىمدە, 2004 جىلى افينا جازعى وليم­پياداسىنىڭ فينالىنا ەكى بوكسشىمىز شىقتى. گەننادي گولوۆكين 75 كگ سالماقتا كۇمىس مەدال السا, باقتيار ارتاەۆ 69 كگ سالماق دارەجەسىندە وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. سوندا اكەم مەنى قاسىنا شاقىرىپ, بوكسشىلارىمىزدىڭ جەكپە-جەكتەرىن بىرگە تاماشالايتىنبىز. 13 جاستاعى ويىن بالاسى بولساق تا, بوكسشىلارىمىزدىڭ ءار جەڭىسىنە ەرەكشە قۋانىپ, جانكۇيەرلىك تانىتتىق. ۇزاق جىلعى ۇزىلىستەن كەيىن سپورتقا قايتا ورالعاندا بايقاعانىم, قىزدار بوكسىندا جاڭا­شىلدىق ارتقان. ەرتەرەكتە ءبىزدى بۇل­شىق ەتىمىز قاتايىپ كەتەدى دەپ, زالدا تەمىر كوتەرۋگە اسا جاقىنداتا قويمايتىن. قازىر كە­رىسىنشە, فۋنكتسيونالدىق, فيزيكالىق دا­يىن­دىققا باسا ءمان بەرىلەدى. ويتكەنى الەمدە ايەلدەر بوكسى وسىنى تالاپ ەتەدى, – دەيدى.

2011 جىلى تۇرمىسقا شىققاندا جەكە باپ­كەرى ەرمەك ەرتاەۆ قاتتى رەنجىپتى. كۇتپەگەن جاڭالىقتى ەستىگەندە ابدىراپ قالادى. ويت­كەنى شاكىرتىن وليمپيادا دوداسىنا قوسسام دەپ, بارىن سالىپ ازىرلىك جاساعان ەدى. بىراق كە­يىن اق باتاسىن بەردى. بەس بالانى ومىرگە اكە­لىپ, ۇزاق ۇزىلىستەن كەيىن قايتا ورالعاندا ول كىسى ­دە ەرەكشە قۋاندى.

– ءبىزدىڭ ءۇيىمىز جاتتىعۋ زالىنىڭ ءدال ىرگە­سىندە, قوڭسىلاس ورنالاسقان. تەر سىڭگەن زالدىڭ اۋراسى مۇلدەم بولەك. اياعىم اۋىر كەزدە زالدى ساعىنىپ, شىداماي ءجيى باراتىن ەدىم, بوكسشىلاردىڭ ازىرلىگىن تاماشالايتىنمىن, – دەگەن ايگەرىم ءومىرىن سپورتتان تىس ەلەستەتە المايتىنىن جەتكىزدى.

بىلتىر قاراعاندىدا ايەلدەر بوكسىنان «مىقتىلار ءتۋرنيرى» ءوتتى. سول سىنعا ايگەرىمنىڭ اكەسى باۋىرجان اسقاروۆ تا شاكىرتتەرىن ۇكىلەپ اكەپ قوستى. كوپبالالى انا, بوكسقا قايتا ورالعان ايگەرىم دە وسى تۋرنيردە باق سىناۋعا باردى. رينگكە جەكە باپكەرى ەرمەك اعايى ەرتىپ شىقپاقشى بولدى. اكەسى دە قىزىنا سەكۋندانت بولعىسى كەلەتىنىن ءبىلدىردى. بىراق ايگەرىم كەلىسىم بەرمەدى. اكە دە ەت پەن سۇيەكتەن جارالعان ادام, قىزىنىڭ قارسى بولعانىنا رەنجىدى.

– جەكپە-جەكتە جەڭىسكە جەتىپ, رينگتەن تۇسكەندە اكەمنىڭ قۇشاعىنا ەنىپ كەتتىم. ءسويتىپ, نەگە قارسى بولعانىمدى ايتتىم. مەن ەس بىلگەن شاعىمنان اكەمە قاتتى جاقىن بولدىم, ەركەلەپ ءوستىم. بەس بالانىڭ اناسى بولسام دا, ءالى كۇنگە اكەمە ەركەلەيمىن, نازىمدى ايتامىن. ەگەر ول كىسى سەكۋندانت رەتىندە رينگكە شىقسا مەن بوساڭسىپ كەتۋىم بەك مۇمكىن, مۇمكىن ەمەس-اۋ, سولاي بولاتىن دا ەدى. وسىنى ايتىپ ەدىم رەنىشى باسىلىپ, ماڭدايىمنان ءسۇيدى, – دەيدى باتىر انا. جۋىردا بولگاريادا وتكەن «ستراندجا» تۋرنيرىنەن بوكسشىلارىمىز ولجالى ورالدى. ۇزدىكتەردىڭ اراسىندا كۇمىس جۇلدە العان ايگەرىم دە بار.

سوڭعى جاڭالىقتار