ايماقتارداعى ورتاشا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەن اساتىن ەڭ جوعارى ايلىق ينفلياتسيا سەگىز وڭىردە تىركەلدى. ولاردىڭ اراسىندا ەڭ جوعارىسى استانادا - 12,7 پايىز, اقمولا وبلىسىندا - 10,7 پايىز, باتىس قازاقستاندا - 10,5 پايىز. بۇل ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى تاراتقان مالىمەت, دەپ حابارلايدى Almaty.tv.
ساراپشىلار «اسپانداعان ازىق-ت ۇلىك باعاسى مەن ازىرگە ءيىرىمى يۋگە كەلمەيتىن ينفلياتسيانى اۋىزدىقتاۋ وڭاي ەمەس» دەيدى. ماسەلەنىڭ ءمانىسى – تاپشىلىق, ەلىمىزدە ينفلياتسيا دەڭگەيى اقپاندا 9,4 پايىزعا جەتكەن.
اتاپ ايتساق, ازىق-ت ۇلىك پەن الكوگولسىز سۋسىندار, تۇرعىن ءۇي قىزمەتتەرى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, كيىم جانە اياق كيىمدە ايتارلىقتاي ءوسىم بار. البەتتە, بۇل – ەكونوميكانىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنە اسەر ەتەتىن ماڭىزدى فاكتور. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار مەن اقىلى قىزمەتتەردىڭ قىمباتتاۋى ينفلياتسيانىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتكەنىن كورسەتەدى. سوڭعى اپتادا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى باعاسىنىڭ يندەكسى 0,3 پايىز, ياعني جىل باسىنان بەرى 2,2 پروتسەنتكە ءوستى. بۇل كوكونىستەردىڭ ماۋسىمدىق قىمباتتاۋىنا بايلانىستى. سونداي-اق سيىر ەتى مەن كۇنباعىس مايىنىڭ باعاسى دا شارىقتاپ شىعا كەلدى. جەكەلەگەن ونىمدەر بويىنشا باعانىڭ كۇرت كوتەرىلگەنى بايقالدى. ەت جانە ەت ونىمدەرى ءبىر جىل ىشىندە 6,2 پايىز, جەمىستەر مەن كوكونىستەر 9,3, ءسۇت ونىمدەرى باعاسىنىڭ 6,1, ماي ونىمدەرى 10,5 پرتسەنتكە قىمباتتاعان. الكوگولسىز سۋسىندار, نان ونىمدەرى مەن جارما, كارتوپ, پياز جانە قىرىققاباتتىڭ قۇنى وسكەن. وتكەن جىلدىڭ اقپان ايىمەن سالىستىرعاندا كارتوپ – 62,1, پياز – 27,3, قىرىققابات – 20,2, سارى ماي – 12,2, جەمىس جانە كوكونىس شىرىندارى 10,6 پايىز قىمباتتاعان. مۇنداي ءوسىمنىڭ بولۋىنا ماۋسىمارالىق تاپشىلىق, لوگيستيكالىق شىعىنداردىڭ كوبەيۋى مەن تۇراقتاندىرۋ قورلارىنىڭ جەتكىلىكسىز جۇمىسى دا اسەرىن تيگىزەدى. الايدا باعانىڭ تومەندەۋ كورسەتكىشى دە كەزدەسەدى. ماسەلەن, قاراقۇمىق جارماسى - 20,4, ءسابىز – 6,6, كۇرىش – 5,7, جۇمىرتقا - 5,3 پايىز تومەن تۇسكەن. دەگەنمەن بارلىق ايماقتا ينفلياتسيا دەڭگەيى بىركەلكى ەمەس. ال باعانىڭ كۇرت ءوسۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن ۇكىمەت بىرقاتار شارانى قولعا الدى. الماتىدا دا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ بويىنشا كەشەندى جۇمىستار قابىلداندى.
«الماتى» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى وسى ماقساتتا بىرقاتار ستراتەگيالىق قادامدى ىسكە اسىرىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىرى – ايماقتىق تۇراقتاندىرۋ قورىن باسقارۋ. وندىرۋشىلەر مەن قايتا وڭدەۋشىلەرمەن فورۆاردتىق كەلىسىمشارتتار جاسالىپ, نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ قورى جاساقتالۋدا. 2023-2024 جىلدارى 7500 توننا قانت پەن 1000 توننا كۇرىش ساتىپ الىندى. قازىر 3700 توننا قانت پەن 991 توننا كۇرىش قورى ساقتاۋلى. باعا تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى تەتىگى – كاسىپكەرلەرگە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ. بۇل قادام جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەر مەن بولشەك ساۋدا ورىندارىنا ءونىمدى تۇراقتى كولەمدە جانە قولايلى باعامەن ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 2024 جىلى وسىنداي كەلىسىمدەردىڭ ءبىرى «سارى-بۇلاق» كومپانياسىمەن جاسالدى. كەلىسىم بويىنشا 86,4 ميلليون دانا جۇمىرتقانىڭ باعاسى ءۇش جىل بويى تۇراقتى دەڭگەيدە ساقتالماق. سونداي-اق «الاتاۋ-قۇس» كومپانياسىمەن دە كەلىسىم جاسالدى», – دەدى «الماتى» اكك ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ جانە ساۋدا دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ازيزجان تۇرعانوۆ.
الماتىلىقتارعا قولجەتىمدى باعامەن ازىق-ت ۇلىك ۇسىنۋ ماقساتىندا «جەكسەنبىلىك جارمەڭكەلەر» ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. الىپ شاھاردىڭ بارلىق اۋدانىندا وتەتىن بۇل ءىس-شارالار جەرگىلىكتى فەرمەرلەرگە ءوز ونىمدەرىن دەلدالسىز ساتۋعا سەپتىگىن تيگىزسە, قالا تۇرعىندارىنا ساپالى ءارى ارزان ازىق-ت ۇلىك ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇدان بولەك, اتالعان كورپوراتسيا وكىلدەرى الماتىنىڭ ءىرى ساۋدا جەلىلەرىمەن بايلانىس ورناتىپ, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ونىمدەردى حالىققا تومەندەتىلگەن باعامەن ۇسىنىپ وتىر. اۋقىمدى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە الماتى ينفلياتسيا دەڭگەيى بويىنشا 20 ءوڭىردىڭ ىشىندە 13-ورىندا تۇر. دەگەنمەن بۇل كورسەتكىشكە توقمەيىلسىپ وتىرۋعا بولمايدى. ماماندار «الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلار باعاسىن تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعان شارالار الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسادى» دەيدى. قازىر 2026-2027 جىلدارعا كوكونىس ونىمدەرىن ساتىپ الۋ بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە. سونىمەن قاتار ءسۇت ونىمدەرى مەن تاعى 11 الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تۇرىنە باعانى تۇراقتاندىرۋ جوسپارى ازىرلەنىپ جاتىر. بۇل حالىقتىڭ كۇندەلىكتى تۇتىناتىن ونىمدەرىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتىپ, باعانىڭ ماۋسىمدىق اۋىتقۋىن ازايتۋعا جانە ينفلياتسيا دەڭگەيىن تومەندەتۋگە باعىتتالعان.
