ءمامس قاراجاتى قايدا جۇمسالادى؟

جىل باسىندا ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى ەلدە حالىق سانى 20 286 084 ادام­­­عا جەتكەنىن حابارلادى. ايدىڭ سو­ڭىن­­داعى ەسەپ بويىنشا ءمامس جۇيە­سىندە ساقتاندىرىلعان ازاماتتار – 16 861 641, ساقتاندىرىلماعاندار – 3 403 679 ادام. حالىق سانىنا شاققاندا ساق­تاندىرىلعانداردىڭ ۇلەسى 83,1%-دى قۇ­رايدى. بۇگىندە قورمەن جۇمىس ىستەۋگە نيەت بىلدىرگەن مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ سانى وسكەن. ونىڭ ىشىندە 1 970 ۇيىمنىڭ 60%-دان استامى – جەكە كلينيكا. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەلى العاشقى مەديتسينالىق-ساني­تارلىق كومەك قىزمەتتەرى, كت, مرت سياقتى قىمبات دياگنوستيكالىق قىزمەتتەر, پەت زەرتتەۋلەر, ستوماتولوگيالىق كومەك سانى وسكەن.

قور ستاتسيونارلىق مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن مەكەمەلەردى تالداۋ ناتيجەسىندە 492 مەديتسينالىق ۇيىمدى «جاسىل», 924 ۇيىمدى «سارى», 551 ۇيىمدى «قىزىل» ايماقتا دەپ بولگەن. قىزىل ايماق­تاعى ۇيىمداردا «جالعان جازبا» سىن­دى, وزگە دە بۇزۋشىلىقتاردىڭ تا­ۋە­كەلى جوعارى. قوردىڭ نەگىزگى رەسۋرس­تارى ءدال وسى مەديتسينالىق ۇيىمدارعا, بۇزۋشىلىقتارعا ءجيى جول بەرەتىندەرگە باعىتتالادى. «جالعان جازبا» انىقتال­عان جاعدايدا ءتيىستى شارالار قابىلدانادى. ەرەجە-تالاپتاردى ءجيى بۇزعان ۇيىم­دار­مەن شارتتار توقتاتىلادى. كەيبىر جاعدايلاردا قايتالانعان بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن ماتەريالدار ۋاكىلەتتى ورگاندارعا, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جىبەرىلۋى ابدەن مۇمكىن. قىسقاسى, مەديتسينالىق ۇيىمدار بۇرىنعىداي «جالعان جازباعا» وڭاي جول بەرىپ, تاۋەكەلگە بارا المايدى. قوردىڭ كەيىنگى جىلدارى «باقىلاۋشى ۇيىم ەمەسپىز» دەپ جالتارماي, مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا شىنداپ كوڭىل ءبولىپ جاتقانى وسىدان-اق بايقالادى. ءمامس جۇيەسىندەگى تولەمدەرگە, قارجى­لاندىرۋعا قاتىستى سۇراقتاردى قوردىڭ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ينديرا ساركەنوۆاعا قويىپ, از-كەم اڭگىمەگە تارتتىق.

«كەيبىر ازاماتتار ءمامس تولەمدەرى قورعا تۇسەدى, ول قاراجاتتى ءوز قالاۋىممەن جۇمساي الامىن دەپ ويلايدى. سونداي-اق جىل سوڭىنا دەيىن تولەگەن جارناسىن پايدالانباسا, ەمحاناعا بارماسا كەلەر جىلى بارلىعى «كۇيىپ» كەتەدى دەپ بىلەدى. بۇل جاڭساق پىكىر. سەبەبى ءمامس جۇيەسى­نىڭ وتاندىق مودەلىندە بارلىق قاراجات ۇلتتىق بانكتەگى بىرىڭعاي ارنايى شوتقا تۇسەدى. سول شوتتان قاراجات تولەۋشىنىڭ ساناتىنا, تولەگەن جارنالاردىڭ مولشەرىنە, بەلگىلى ءبىر ۋاقىتقا قاراماستان, ءمامس اياسىندا كورسەتىلگەن مەديتسينالىق كومەك ءۇشىن تولەنەدى. دەربەس تولەۋشىلەر اي سا­يىن 4 250 تەڭگە جارنا, ياعني ءبىر جىلعا 51 مىڭ تەڭگە تولەيدى. ەگەر ءار ازاماتتىڭ جەكە شوتى بولسا, بۇل سومامەن باعاسى قىمبات اناليزدەردى تاپسىرا نەمەسە وپەراتسيالار جاساتا الماس ەدى. مىسالى, ءبىر ازامات تىزە بۋىنىن اۋىستىراتىن وپەراتسيا جاساتتى دەلىك, كەيىن وعان بىرنەشە رەت وڭالتۋدان ءوتۋ كەرەك. ول ءوز قارجىسىنا ەمدەلسە, شامامەن 4 ملن تەڭگە تولەيدى. مارتەبەسى ساقتاندىرىلعان بولعاندىقتان, ارتىق قارجى تولەمەي, بارلىق قىزمەتتى ءمامس ەسەبىنەن الادى. ءار ساقتاندىرىلعان ازامات تىركەلگەن جەرىندەگى مەديتسينالىق ۇيىمعا جۇگىنىپ, مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ قۇنىنا قاراماستان, كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق قىزمەتتەردەن باستاپ حيرۋرگيالىق ارالاسۋعا دەيىن تولىق كولەم­دە قىزمەت الا الادى», دەيدى ي.ساركەنوۆا.

ءمامس جيناقتاۋشى ەمەس, ىنتى­ماق­تاستىق قاعيداتىمەن جۇمىس ىستەيدى. قورعا كىم كوپ اقشا اۋداردى نەمەسە از قارا­جات سالدى دەمەي, بارشاعا بىردەي مەدي­تسينالىق كومەك كورسەتەدى. كىم-كىم­نىڭ دە قۇنى قىمبات مەديتسينالىق قىز­مەتتەردى پايدالانىپ, كۇردەلى وپەرا­تسيالاردى جاساتۋعا مۇمكىندىگى بار. ەگەر ساقتاندىرىلعان ازامات بۇل جارنانى پايدالانباسا, قاراجات مەديتسينالىق قىز­­مەتكە مۇقتاج ادامدارعا جۇمسالادى. دەمەك بۇگىن ءسىز اۋدارىپ وتىرعان جارنا وزگەلەردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالسا, ەرتەڭ ءدال وسىنداي قاعيدامەن سىزگە كومەگى تيەدى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ­تىڭ «ادىلەتتى قازاقستان: زاڭ جانە ءتارتىپ, ەكونوميكالىق ءوسىم, قوعامدىق وپتيميزم» اتتى جولداۋىندا ايشىقتال­عان تاپسىرمالاردى ىسكە اسىرۋ اياسىندا ءتيىستى زاڭ جوباسى ازىرلەنگەن. قۇجات قابىلدانسا, اۋەلى بازالىق مەملەكەتتىك مەديتسينالىق كومەك بىرىڭعاي پاكەتكە بىرىكتىرىلەدى. بيۋدجەت مۇمكىندىكتەرى مەن مىندەتتەمەلەرى تۇرعىسىنان تەڭگە­رىم­دى بولادى. ونكولوگيالىق سكرينينگتەرگە ەل ازاماتتارى تۇگەل تەگىن جولداما الادى. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋ­­لارعا كۇدىك تۋىنداعان جاعدايدا جۇر­گىزىلەتىن تەكسەرۋلەر دە, ساقتاندىرۋ مارتەبەسىنە قاراماستان, تەگىن بولادى. داعدارىسقا, شۇعىل الەۋمەتتىك جاعدايعا تاپ بولعان ادامدار مەن رەسمي تىركەل­گەن جۇمىسسىزدار ءۇشىن ءمامس جارنالا­رىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تولەي­دى دەپ جوسپارلىپ وتىر. بۇل – وسال توپ­تاعى ازاماتتاردىڭ قاجەتتى مەديتسينا­لىق قىزمەتتەرگە قولجەتىمدىگىن قامتا­ما­سىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. پرەزي­دەنت تاپسىرماسىمەن ەل تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا, مۇمكىندىگىنە ورايلاستىرىلعان زاڭ بيىلدان قالماي قا­بىلدانۋعا ءتيىس.

اۋىلدىڭ جايىن ايتپاعاندا, قالانىڭ وزىندە ءمامس-كە قاراجات تولەپ وتىرعان تۇرعىندار كەزەك كۇتۋدەن جالىعىپ نەمەسە قىزمەت ساپاسىنا كوڭىلى تولماي جەكە ەمحانالارعا جۇگىنۋگە ءماجبۇر. وسىلايشا, قورعا نە سەبەپتى قارجى اۋدارىپ وتىرعانىن ءتۇسىنىپ بولمايدى. قور ماماندارى مۇنداي جاعدايدا قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرماي, زاڭ اياسىندا ارەكەت ەتۋگە كەڭەس بەرەدى.

«مەديتسينالىق ۇيىمدار – قورمەن مەديتسينالىق قىزمەتتەردى كورسەتۋگە شارت جاساسقان سوڭ, ولار جاۋاپكەرشىلىك الادى. ەگەر مەديتسينالىق مەكەمەدە قاجەت دارىگەر بولماسا نەمەسە قانداي دا ءبىر مەديتسينالىق قىزمەتتەردى كورسەتە الماسا, بىرلەسىپ ورىنداۋشىلارعا (الدىن الا شارت جاساسقان باسقا مەديتسينالىق مەكەمەگە) جولداما بەرىلۋ كەرەك. بۇل جەردە پاتسيەنت ءوز قۇقىعىن جاقسى ءبىلىپ, قورمەن جۇمىس ىستەمەيتىن اقىلى كلينيكالارعا بارماۋعا ءتيىس. وسى تاقىلەتتەس جاعداي بولعاندا, تىركەلگەن ەمحاناسىندا جۇمىس ىستەيتىن «پاتسيەنتتەردى قولداۋ» قىزمەتىنە جۇگىنگەن ءجون. ونداعى ماماندار ءوتىنىش-شاعىمداردى قاراپ, پاتسيەنتتەردىڭ مەديتسينالىق قىزمەتتەردى الۋ ۇدەرىسىندە تۋىنداعان جاعدايلاردى رەتتەۋمەن اينالىسادى. ول جەردەن ماردىمدى جا­ۋاپ بولماسا, الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ Qoldau 24/7 ءموبيلدى قوسىمشاسى, msqory.kz رەسمي سايتى, Telegram-داعى @SaqtandyrýBot سونداي-اق 1414 بايلانىس ورتالىعىنا حابارلاسىپ ءوتىنىش-شاعىم قالدىرۋ كەرەك», دەپ ءتۇسىندىردى ي.ساركەنوۆا.

بۇگىندە ءمامس قاراجاتى ەسەبى­نەن مىڭداعان وپەراتسيا جاسالادى. قور ۇجىمى سول وپەراتسيالاردىڭ ىشىندە ەڭ كۇردەلى 10 وپەراتسيانى اي سايىن كوپشىلىككە جاريالاپ وتىرادى. مىسالى, قاڭتار ايىندا الماتىدا نەيروحيرۋرگتەر مي ىسىگى بار 9 جاستاعى بالانى امان الىپ قالدى. پاۆلودار دارىگەرلەرى ومىرتقاداعى ىسىكتى «تسەمەنتتەپ» بەكىتتى. وسى قالادا ءبىر جارىم جاسار قىزدىڭ جۇرەگىنە وپەراتسيا جاسالدى. ەلدىڭ ءار ايماعىندا دارىگەر­لەر ءمامس ەسەبىنەن سيرەك كەزدەسەتىن ىسىكتىڭ نەبىر تۇرلەرىن ءساتتى الىپ تاستادى. ونىڭ بارلىعىن ءبىر ماقالادا ءتىزىپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس. «قاراجات قايدا كەتىپ جاتىر؟» دەگەن سۇراقتىڭ تاعى ءبىر جاۋابى وسى. ارينە, قوردىڭ قاراجاتىن ءتيىمدى باسقارۋعا, تسيفرلاندىرۋعا, مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىن ىلگەرىلەتۋگە قاتىستى ءالى دە ءبىر ارناعا تۇسپەگەن ماسەلەلەر بار. ونىڭ نەگىزگىلەرىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جولداۋدا ايتتى. تاپسىرمالاردى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن الەۋمەتتىك مەدتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى بيىلدان قالدىرماي ورىنداسا, مەديتسينالىق كومەك قولجە­تىمدى بولسا, ساپاسى ارتسا, حالىقتىڭ دەنساۋ­لىق ساقتاۋ سالاسىنا دەگەن كوزقاراسى دا تۇزەلەدى.