سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – ۆلاديمير ترەتياكوۆ
الماتىداعى كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ءوز تاريحىندا ەكىنشى رەت جۇرەك الماستىرۋ وپەراتسياسىن ءساتتى وتكىزدى. التى ساعاتقا سوزىلعان ترانسپلانتاتسيا University Medical Center-مەن بىرگە, اتاقتى كارديوحيرۋرگ يۋري پيانىڭ جەتەكشىلىگىمەن جۇزەگە استى. قازىردە ەلىمىزدە تەك قانا جۇرەك دونورلىعىنا 140 ەرەسەك ادام, 5 بالا ءزارۋ بولىپ جاتىر. قۇزىرلى سالا قولىنان كەلگەن ارەكەتتەردىڭ ءبارىن اتقارىپ جاتقانىنا قاراماستان, بۇگىندە باسقا دا دونورلىق اعزالاردى الماستىرۋدىڭ كۇتۋ پاراعىندا 4117 ادام, ونىڭ ىشىندە 96 بالا بار. وكىنىشكە قاراي بۇل تسيفرلار كۇندە وزگەرىپ جاتادى, ويتكەنى كوپشىلىگى دونورلىق اعزاعا جەتە الماي كوز جۇمادى.
كورەر جارىعى بار, كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عزي-دا ەكىنشى بولىپ جۇرەگى الماستىرىلعان 43 جاستاعى پاتسيەنتكە ورالار بولساق, دارىگەرلەر 45 جاستاعى ەر ادامنىڭ ميى ولگەنىن انىقتاعاننان كەيىن, مارقۇمنىڭ تۋىستارى قايتىس بولعان الماتى وبلىسى ازاماتىنىڭ اعزالارىن الۋعا رۇقساتىن بەرگەن. وسى كەلىسىمىنىڭ ارقاسىندا ءتورت ازاماتتىڭ ءومىرى ۇزاردى, ءتىپتى اجالدان امان قالدى دەسەك تە ارتىق ەمەس.
«ديلاتاتسيالىق كارديوميوپاتيا» دەيتىن ۋىتتى, اۋىر جۇرەك دەرتىنە دۋشار بولعان 43 جاستاعى داۋرەن 5 جىل بويى ەنەرگەتيكالىق سۋسىندارعا شەكتەن تىس اۋەس بولىپ, ءدارى-دارمەك تە شيپا بولمايتىن جۇرەك قىزمەتى جەتكىلىكسىزدىگىنىڭ سوڭعى ساتىسىنا جەتكەن. ناۋقاستى ازداعان دەنە قيمىلىنىڭ وزىندە اۋا جەتىسپەۋشىلىگى, 50 مەتر جۇرسە ەنتىگىپ, قالىپتى جاعدايدا, ءتىپتى جاتقان كەزدە ەنتىگۋى ءورشىپ, تەز شارشاۋ مەن جالپى السىزدىك مازالاعان. دەنساۋلىعى ناشارلاپ بارا جاتقانىن 2023 جىلعى جەلتوقساننان باستاپ بايقاعان. دونور ماسەلەسىندە جولى بولعان داۋرەن: «اجالدان اراشالاپ قالعان دارىگەرلەرگە العىسىم شەكسىز. كۇندەلىكتى تىرشىلىكتىڭ كۇيبەڭىمەن ءجۇرىپ, ءومىرىمىزدى باعالامايمىز, دەنساۋلىقتى كۇتپەيمىز. قازىر ءحالىم جاقسى. تاعى ءبىر ايتارىم, ەنەرگەتيكالىق سۋسىنداردى ىشپەۋ كەرەك, ويتكەنى دەنساۋلىققا زيانى وراسان», – دەيدى.
وتاندىق مەديتسيناداعى وسىنداي ماڭىزدى وقيعادان كەيىن باق وكىلدەرىمەن كەزدەسكەن الماتىداعى كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عزي باسقارما توراعاسى مارات پاشيموۆ: «ەلىمىزدە كارديوحيرۋرگيا مەن كارديورەانيماتسيانىڭ دامۋ دەڭگەيى جۇرەكتى ترانسپلانتاتسيالاۋ وپەراتسيالارىندا وڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. اعزالاردى ترانسپلانتاتسيالاۋ وپەراتسيالارى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جوعارى بىلىكتىلىگىن تالاپ ەتەدى. وسى ورايدا يۋري پيا باستاعان UMC كومانداسىنا كومەك پەن قولداۋ كورسەتكەنى ءۇشىن العىسىمىز شەكسىز», – دەدى.
مارات ورىنباسار ۇلى دونوردىڭ تۋىسقاندارىنا دا رازىلىعىن بىلدىرە وتىرىپ, دونورلىققا ءوز ەركىمەن كەلىسىم بەرۋ, ادامداردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋعا دايىن بولۋ – ادامگەرشىلىك پەن مەيىرىمدىلىكتىڭ ۇلگىسى ەكەندىگىن, اعزالارىن الۋعا كەلىسىم بەرگەن دونوردىڭ تۋىستارىنىڭ ءىسى زور ساۋاپقا يە ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
«وپەراتسيانىڭ اۋىرلىعىنا سايكەس, ناۋقاستىڭ جاعدايى بىرقالىپتى. كەيبىرەۋلەر دونوردى جىلدار بويى كۇتەدى, كۇتە-كۇتە كۇدەر ۇزەتىندەرى قانشاما. وكىنىشكە قاراي پاتسيەنتتەردىڭ كوپشىلىگى ترانسپلانتاتسياعا جەتپەي قايتىس بولادى. جۇرەك ترانسپلانتاتسياسى ماسەلەسى ءتىپتى كۇردەلى. اۋىر جۇرەك اۋرۋلارى تەز ءورشيدى, شۇعىل ەمدەۋدى قاجەت ەتەدى», – دەيدى كلينيكا باسشىسى.
ينستيتۋتتىڭ كارديوحيرۋرگيا بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى رۇستەم تولەۋتاەۆ تا جۇرەك الماستىرۋ – اسا كۇردەلى وپەراتسيالاردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن, الايدا مامانداردىڭ جيناقتاعان تاجىريبەسى, ماشىعى, كلينيكانىڭ تەحنيكالىق جابدىقتالۋى وپەراتسيانى جوعارى دەڭگەيدە ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىنە توقتالدى.
ەرەكشە اتاپ وتەرلىك جايت, مايىتتىك دونوردان جۇرەگىنەن دە باسقا ەكى بۇيرەگى, وكپەسى, مەن كوز قابىعى الىنعان. ءبىر بۇيرەگى جەتىسۋ وبلىسىنىڭ تۇرعىنى 17 جاستاعى ناۋقاسقا ا.سىزعانوۆ اتىنداعى ۇلتتىق حيرۋرگيا عىلىمي ورتالىعىندا ەندى ءبىرى استانالىق 18 جاستاعى پاتسيەنتكە UMC-تە ترانسپلانتاتسيالاندى, وكپەسى – UMC-تە قوستانايلىق 43 جاستاعى پاتسيەنتكە, كوز قابىعى كەراتوپلاستيكاسى ەكى رەتسيپيەنتكە سالىندى.
جاقىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال ءالنازاروۆا قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى, باس ءمۇفتي ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋگە ۆاكتسيناتسيالاۋ مەن اعزا دونورلىعى ماسەلەلەرى وزەك بولدى. ۆاكتسيناتسيادان باس تارتۋدىڭ باستى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى اتا-انالاردىڭ ءدىني نانىم-سەنىمدەرىنەن تۋىنداپ وتىرسا, ءمايىتتىڭ دونورلىق ماسەلەسى دە وسىعان بايلانىستى بولعاندىقتان, مينيسترلىك قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىمەن (قمدب) ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋدى كوزدەپ وتىر. وسى مامىلە اياسىندا ددۇ قولداۋىمەن ۆاكتسيناتسيالاۋدان باس تارتۋعا اسەر ەتەتىن ءدىني فاكتورلاردى انىقتاۋ, بايلانىس ولقىلىقتارى مەن ۆاكتسيناتسيالاۋعا كەدەرگى كەلتىرەتىن باسقا دا ىقتيمال فاكتورلاردى زەردەلەۋ ماقساتىندا زەرتتەۋ جۇرگىزىلمەك. قمدب ءمايىت دونورلىعىنا رۇقسات بەرۋ ماسەلەسىندە حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەنەتىن بولادى.
كەيىنگى 10 جىلدىڭ ىشىندە وتاندىق ترانسپلانتولوگيا سالاسىندا الەمدىك ستاندارتتار دەڭگەيىندەگى ايتارلىقتاي ىلگەرىلەۋ بار. قازىرگى تاڭدا اعزا الماستىرۋدىڭ ەڭ كۇردەلى دە قىمبات وپەراتسيالارى قولجەتىمدى بولا باستادى, ودان كەيىن پاتسيەنتتەر ءومىر بويى مەملەكەت ەسەبىنەن تەگىن ەم-دوم الادى.
مينيستر ەلىمىزدىڭ ءدىني باسقارماسىنىڭ جەتەكشىلەرىنە جەرگىلىكتى حالىق اراسىندا, مەشىتتەردە قايتىس بولعاننان كەيىنگى دونورلىق ماسەلەلەرىن تۇسىندىرۋدە ءدىني كوشباسشىلاردىڭ ءرولىن مەڭزەپ, بۇل ەلگە سانالى دا ساۋاپتى شەشىم قابىلداۋعا سەپتەسەتىنىن جەتكىزدى.
وسى ورايدا, الەمدە قايتىس بولعاننان كەيىنگى دونورلىقتى دامىتۋدا يسپانيا كوشباسشى ەكەندىگىن مىسالعا كەلتىرۋگە بولادى, 1 ميلليون ادامعا شاققانداعى مايىتتىك دونورلىق – 49,38 ادام. بۇل كورسەتكىش بۇرىنعى تمد مەملەكەتتەرىنىڭ ىشىندە بەلارۋس رەسپۋبليكاسىندا – 25,26, يراندا (مۇسىلمان مەملەكەتى) – 12,57, ددۇ-نىڭ جاھاندىق قورىنىڭ ەسەپتەۋلەرى بويىنشا ەلىمىزدە نەبارى 0,36 ادامدى قۇرايدى.
ەلىمىزدە ءبىر ءوزى بىرنەشە ادامنىڭ ءومىرىن ۇزارتىپ كەتكەن مايىتتىك دونورلاردى دارىپتەۋ جونىندە ايتساق, قاڭتار ايىنىڭ سوڭىندا استانا قالاسىندا «بارىس ارەنا» سپورت كەشەنىندە ءتورت پاتسيەنتتىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالعان ماكسيم ءۆوينيۋشتى ەسكە الۋعا ارنالعان حوككەي ماتچىن مىسالعا كەلتىرۋگە بولادى. ماكسيم ۆوينيۋش اۋىر جول اپاتىنان كەيىن 15 شىلدەدە تۇركىستان وبلىستىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسىنىڭ قابىلداۋ بولىمشەسىنە شۇعىل جەتكىزىلەدى. دارىگەرلەر ماكسيمدى قۇتقارىپ قالۋ ءۇشىن بارىن سالعانىنا قاراماستان, ونىڭ جاعدايى وتە ناشارلاپ, بىرنەشە كۇننەن كەيىن, 23 شىلدەدە ميىنىڭ ولگەنى راستالادى. سودان سوڭ ماكسيمنىڭ تۋىستارىمەن اڭگىمە ءجۇرىپ, ولار دونور بولۋعا شەشىم قابىلدايدى.
وتاندىق مەديتسينا اعزالاردى ترانسپلانتاتتاۋ بويىنشا جوعارى تەحنولوگيالىق وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋدە بارلىق زاماناۋي ينفراقۇرىلىمعا يە. قازىر ەلىمىزدە 7 ترانسپلانتاتتاۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى, 40 دونورلىق ستاتسيونار, 4 يممۋنولوگيالىق تيپتەۋ زەرتحاناسى ۇيىمداستىرىلعان. دونورلىق ۇدەرىستى ۇيلەستىرۋدى, انىقتاۋدى, ۇيىمداستىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن رەسپۋبليكالىق, وڭىرلىك, ستاتسيونارلىق ۇيلەستىرۋشىلەر جەلىسى قۇرىلعان.
الماتى
