– الىبەك يباتۋللا ۇلى, پوشتا قىزمەتى جەلىسىن زامان تالابىنا ساي جەتىلدىرۋدى كوزدەيتىن جاڭا زاڭنىڭ نەگىزگى ەرەكشەلىكتەرى قانداي؟
– 1993 جىلى قۇرىلعان «قازپوشتا» العاشقى جىلدارى بايلانىس سالاسىنىڭ قۇرامىندا بولىپ, 1995 جىلى ءوز الدىنا مەملەكەتتىك كاسىپورىن رەتىندە ءبولىنىپ شىققانى بەلگىلى. ال 2016 جىلى ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن پوشتا تاسىمالى سالاسىنداعى بىردەن-ءبىر وپەراتور بولىپ بەكىتىلدى. دەگەنمەن ودان بەرى قانشا ۋاقىت وتسە دە, ءالى كۇنگە ەسكى جۇيەمەن جۇمىس ىستەپ كەلە جاتىر. شالعاي ەلدى مەكەندەگى پوشتا بولىمشەلەرىنىڭ جاعدايى قيىن. قازىر بۇرىنعىداي حات-حابار جازۋ جوق, اۋىلعا كوبىنە زەينەتاقى مەن جاردەماقىنى جەتكىزىپ بەرەدى. سوعان بايلانىستى قىزمەتكەرلەرى كۇنىنە ازعانتاي ۋاقىت قانا جۇمىس ىستەيدى, جالاقىسى دا سوعان ساي ماردىمسىز. دەگەنمەن حالقى بار شالعاي اۋىلدارعا پوشتا قىزمەتى كورسەتىلۋى كەرەك ەكەنى انىق.
بۇل قابىلدانعان زاڭدا قاراستىرىلعان باستى ماسەلە دە سول – الىس ەلدى مەكەندەردەگى پوشتا جەلىسىن ساقتاۋ. ولارعا زامان تالابىنا ساي ەلەكتروندىق ساۋدا, بروكەرلىك قىزمەت, تراسفەرت-اگەنت جاساۋ سەكىلدى قىزمەتتەردى اتقارىپ, قوسىمشا تابىس تابۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ ءۇشىن زاڭعا جاڭا نورمالار ەنگىزىلىپ, تولىقتىرىلدى. بۇل قۇجاتتاعى نەگىزگى وزگەرىستىڭ ءبىرى – «پوشتا جاشىگى» دەگەن ۇعىم الىنىپ تاستالىپ, ونىڭ ورنىنا «پوشتومات» دەيتىن جاڭا ۇعىم قوسىلدى. قازىر ەشكىم بۇرىنعىداي حات جازبايدى, بىراق قاشىقتان ساۋدا جاسايتىندار كوپ. پوشتومات – كەيبىر بانكتەردىڭ پوستوماتى سەكىلدى نارسە. ونى كوپقاباتتى ۇيلەرگە, كاسىپكەرلىك نىساندارىنا, ت.ب. حالىق كوپ كەلەتىن جەرگە ورنالاستىرۋدىڭ زاڭدىق نەگىزى جاسالدى. تاپسىرىس بەرىلگەن زاتتار سوندا سالىنادى, ادامدار سول جەردەن پين-كودتى تەرۋ نەمەسە QR-كود ارقىلى الىپ كەتەدى نەمەسە ءۇشىنشى تۇلعاعا الۋ قۇقىعىن بەرەدى. سونىمەن قاتار زاڭدا «ابونەنتتىك جاشىك» ۇعىمى قالدىرىلعانىن ايتا كەتۋ كەرەك.
بۇعان قوسا قۇجاتتا پوشتا بولىمشەلەرىنە قوسىمشا تابىس تابۋ ءۇشىن ءدارى-دارمەك پەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى تاسىمالداۋعا رۇقسات بەرىلدى. «قازپوشتانىڭ» ارنايى ليتسەنزياسى بار. بۇل ماسەلە زاڭ جوباسىن قاراۋ كەزىندە كوپ تالقىلاندى. سەبەبى ءدارى-دارمەكتىڭ جارامدىلىق مەرزىمى, كەيبىر دارىلەردى توڭازىتقىش سەكىلدى ورىندا ساقتاۋ ماسەلەسى, ت.ب. ايرىقشا تالاپتار بويىنشا پىكىر ءوربىدى. مەكەمەنىڭ استانا, الماتى, اقتوبە قالالارىندا ءۇش ۇلكەن قويماسى, سونداي-اق وبلىس ورتالىقتارىندا قوسىمشا قويمالارى بار. ناتيجەسىندە, بيىلدان باستاپ «قازپوشتا» تەك مەديتسينالىق بۇيىمداردى تاسىمالداۋدى قولعا الىپ, كەلەسى جىلدان ءدارى-دارمەك جەتكىزىپ بەرۋ قىزمەتىن دە اتقارۋدى جوسپارلاپ وتىر.
– اۋىلدىق جەردەگى پوشتا بولىمشەلەرىنىڭ جاعدايى ءماز ەمەس ەكەنىن ايتتىڭىز. زاڭدا سول بولىمشەلەردى جاباتىن بولسا, الدىن الا جەرگىلىكتى اكىمدىكتى حاباردار ەتۋ مىندەتتىلىگى جازىلعان. وسىنى ءتۇسىندىرىپ بەرسەڭىز.
– بۇعان دەيىن «قازپوشتا» ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمسىز بولىمشەلەرىن ءوزى قالاعان كەزدە جاۋىپ تاستاي الاتىن. بۇدان بىلاي پوشتا وپەراتورى بولىمشەسىن جابۋ تۋرالى شەشىم قابىلدار الدىندا كەمىندە ءۇش اي بۇرىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا حابارلاما بەرۋگە مىندەتتەلدى. بۇل تالاپ اتالعان ءتيىمسىز بولىمشەنى ساقتاپ قالۋدىڭ امالىن قاراستىرۋ ءۇشىن بەلگىلەنىپ وتىر. سول ارقىلى اكىمدىكتەرگە ونى ساقتاۋعا جاردەمدەسۋ شارالارىن كورسەتۋ بويىنشا قۇزىرەت بەرىلمەك.
– سوندا «قازپوشتا» جابامىز دەگەن بولىمشەنى اكىمدىك ءارى قاراي ءوز موينىنا الا ما؟
– ءوز موينىنا المايدى, ولارعا مۇنداي قۇزىرەت بەرىلمەگەن. بولىمشە جابىلادى دەگەن حاباردى العان جەرگىلىكتى بيلىك ەگەر حالىققا كەرەك دەپ تاپسا, ونى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن «قازپوشتاعا» جاردەمدەسىپ, بىرگە جۇمىستانادى. ماسەلەن, عيماراتتى جالعا الۋ قۇنى قىمبات بولسا, ورنىنا باسقا عيمارات تاۋىپ بەرۋ دەگەن سەكىلدى.
– قازىر ەلەكتروندىق ساۋدانىڭ, ونى جەتكىزەتىن كۋرەرلىك قىزمەتتىڭ قىزعان شاعى. «قازپوشتانىڭ» دا وسى سالادا تابىس تابۋى ءۇشىن زاڭدا ءتيىستى نورمالار قاراستىرىلعان با؟
– ءيا, ءوزىڭىز ايتقانداي, «قازپوشتا» بيزنەس سەكتورى مەن حالىق اراسىندا جەتكىزىپ بەرۋ قىزمەتىن دە جانداندىرۋدى كوزدەيدى. قازىر ولاردىڭ يەلىگىندە 2 100-دەي تەحنيكا بار ەكەن. بىراق ءبارىنىڭ بىردەي جاعدايى ويداعىداي ەمەس. ونىڭ 1 117-ءسى ءجۇرىپ تۇر, 443-ءى جوندەلىپ جاتىر. قالعانىن ساتۋعا شىعارىپتى. وسى تەحنيكالارىمەن, سونداي-اق تاكسي قىزمەتىن كورسەتەتىن ادامداردى جالداۋ ارقىلى كاسىپكەرلەر مەن حالىق اراسىندا دەلدال بولۋدى كوزدەيدى. ماسەلەن, ءسىزدىڭ دۇكەنىڭىز بولسا, ءوزارا كەلىسىمشارتقا وتىراسىزدار دا, ولار ءسىزدىڭ تاۋارىڭىزدى تاپسىرىس بەرۋشىگە جەتكىزەدى.
وسى سەكىلدى تاعى ءبىر قىزمەت – بانكتەر مەن حالىق اراسىندا دەلدال بولۋ. قازىر اۋىلدىق جەردىڭ كوبىندە بانكومات جوق. ۇلكەن بانكتەر قارجىلىق جاعىنان قولايسىز, ياعني حالقى از ەلدى مەكەندەرگە ولاردى قويا بەرمەيدى. «قازپوشتا» سول بانكتەردىڭ قاراجاتىن الىس ەلدى مەكەندەگى حالىققا اكەلىپ بەرىپ ءجۇر. مىسالى, بىلتىر 24 ملرد تەڭگە كولەمىندە قاراجات جەتكىزگەن. سونىڭ ىشىندە 30 پايىزى – «Halyk bank», 47 پايىزى – «Kaspi bank» كليەنتتەرى. دەگەنمەن بۇل قىزمەت وسى قابىلدانعان زاڭدا ارنايى قارالعان جوق. ونى الداعى ۋاقىتتا زاڭعا ەنگىزۋ كوزدەلىپ وتىر.
– «قازپوشتا» مەملەكەتتەن قانشا سۋبسيديا الادى؟
– عيماراتتاردىڭ ەسكىرۋى مەن تەحنيكانىڭ توزۋى سەكىلدى شىعىندى جابۋ ءۇشىن جىلىنا 2 ملرد تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا بەرىلىپ كەلگەن. الايدا بىلتىر تەك 665 ملن تەڭگە عانا الىپتى. بۇل, ارينە, شىعىننىڭ ءبارىن جابا المايدى. سوندىقتان جاقىندا الداعى ۇشجىلدىق بيۋدجەت بەكىتىلگەندە بۇل ماسەلە تاعى دا كەڭىنەن تالقىلاندى.
جالپى, قارجى ماسەلەسىنە كەلسەك, اكتسيونەرلىك قوعام 2022 جىلعا دەيىن شىعىنمەن جۇمىس ىستەپ كەلگەن. سۋبسيديا تولەنىپ, قوسىمشا كوممەرتسيالىق قىزمەتتەرمەن اينالىسقاننان كەيىن وتكەن جىلدى 45 ملرد تەڭگە كولەمىندە پايدامەن اياقتادى. سونىڭ ارقاسىندا الىس ەلدى مەكەندەگى بولىمشەلەرگە كەتەتىن شىعىندى جاۋىپ وتىر. قازىر جالپى سانى 2834 پوشتا بولىمشەسى بار بولسا, سونىڭ 2 مىڭنان استامى – اۋىلداردا. ولاردىڭ قىزمەتىن جۇرگىزۋ ءۇشىن جىلىنا كەتەتىن ورتاشا شىعىن 14-15 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ال تاباتىن پايدا – 3 ملرد تەڭگە اينالاسىندا عانا.
– زاڭدا «قۇندىلىعى جاريالانعان پوشتا جونەلتiمدەرi» دەگەن ۇعىم بار ەكەن. بۇل نەنى بىلدىرەدى؟
– ءيا, ۇلتتىق زاڭنامانى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلتىرۋ ماقساتىندا «قۇندىلىعى جاريالانعان پوشتا جونەلتiمدەرi» ۇعىمىمەن تولىقتىرىلدى. بۇرىن ادامدار سالەمدەمە جىبەرگەندە ونىڭ ىشىندەگى زاتتىڭ قۇنىن كورسەتپەيتىن. ەگەر زاتىڭىز جوعالىپ كەتسە, دىتتەگەن جەرىنە جەتپەسە, قۇنىن وتەۋ جاعىنان قيىندىقتار بولعان ەكەن. مىسالى, ءسىز سالەمدەمەمەن قۇنى ميلليونداعان تەڭگەنى قۇرايتىن زاتتى جىبەرەسىز, ول جوعالعان جاعدايدا «قازپوشتادان» قۇنىن سۇرايسىز. بىراق ونى قالاي دالەلدەيسىز؟ ال پوشتا قىزمەتكەرلەرى ونىڭ ىشىندە قانداي باعالى زات بولعانىن بىلمەيدى. مىنە, جاڭا ۇعىم وسى ولقىلىقتى جويۋ ءۇشىن ەنگىزىلدى. ەندى ءسىز سالەمدەمە جىبەرەردە ونىڭ ىشىندەگى زاتتىڭ قۇنىن باعالاپ, قاپتامانىڭ سىرتىنا جازۋىڭىز كەرەك. ءتۇرلى جاعداي بولىپ, زات جوعالسا, پوشتا قىزمەتكەرلەرى ونىڭ باعاسىن الدىن الا ءبىلىپ وتىرادى.
ايتا كەتۋ كەرەك, جىبەرىلەتىن زاتتىڭ قۇنى جوعارىلاعان سايىن ونى جەتكىزۋگە تولەيتىن سوما دا وزگەرۋى مۇمكىن.
– حالىق تاراپىنان «قازپوشتاعا» قاتىستى ايتىلىپ جاتقان سىننىڭ كوبى – جەتكىزۋ مەرزىمىنىڭ ۇزاقتىعى. كەيدە پوشتا ارقىلى وزگە قالاعا جىبەرگەن سالەمدەمە ءبىر اپتا نە ون كۇن ءجۇرىپ بارادى.
– اكتسيونەرلىك قوعام باسشىلىعىمەن كەزدەسۋ كەزىندە بۇل ماسەلە دە تالقىعا سالىنعان ەدى. وسى كەمشىلىكتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن «قازپوشتا» فۋلفيلمەنت ورتالىقتارىن اشقان. بۇل – قاشىقتان ساۋدا جاساۋعا ارنالعان لوگيستيكالىق قىزمەتتەر كەشەنى. سول ارقىلى 80 كومپانيامەن جۇمىس ىستەپ جاتىر. اتالعان ورتالىقتاردىڭ كومەگىمەن ەندى تاپسىرىس بەرىلگەن زاتتاردى استانا, الماتى, اقتوبە قالالارىنىڭ ىشىندە 1-2 كۇندە, باسقا وڭىرلەرگە 3-4 كۇننىڭ ىشىندە جەتكىزۋ ءۇشىن جۇمىستانىپ جاتىر.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
ەسكەندىر زۇلقارناي,
«Egemen Qazaqstan»
