سۋرەت: turkystan.kz
– التىناي باۋىرجانقىزى, يسپان جەرىنەن تابىستى ورالىپسىز. قۇتتى بولسىن! جالپى, جوبا تۋرالى ايتىپ بەرىڭىزشى, فيلم نە تۋرالى؟
– راحمەت. ءبىز تۇسكەن فيلم «كەلىسىم» («پەرەميريە») دەپ اتالادى. «Netflix» ۇسىنعان ايتۋلى ەكسكليۋزيۆتى جوبانىڭ سيۋجەتى كارلاگ لاگەرىندەگى ادامدار مەن ولاردىڭ وسىناۋ قيىن كەزەڭدەگى ءومىرى تۋرالى باياندالادى. قاراعاندى لاگەرىندە الەمدەگى ءتۇرلى ساياسي جاعدايلارعا بايلانىستى كوپتەگەن ۇلت وكىلى تۇتقىندا بولعان. سونداي ۇلتتىڭ ءبىرى – يسپاندار. ەكى يسپان ۇشقىشىنىڭ تاعدىرى باياندالاتىن فيلمگە ءتۇرلى ادامي قۇندىلىق, قيىندىق پەن جەڭىسكە دەگەن ۇمتىلىس, وتانعا دەگەن ساعىنىش, بولاشاققا سەنىم, ماحاببات سىندى سەزىمدەر ارقاۋ بولعان. قازاقستان مەن يسپانيا كينوگەرلەرى بىرىگىپ تۇسىرگەن تۋىندىنىڭ رەجيسسەرى – ايگىلى «قاعاز ءۇي» تەلەحيكاياسىنىڭ رەجيسسەرى ميگەل انحەل ۆيۆاس. ءبىز ۆيتوريا قالاسىندا تۇردىق, بىراق ءتۇسىرىلىمنىڭ بارلىعى بيلباو قالاسىندا ءوتتى. بيلباونىڭ ماڭىندا كادىمگىدەي ساز, بالشىق, سۇپ-سۇر قابىرعالاردان لاگەر تۇرعىزىلدى. ءتۇسىرىلىم الاڭىنا كەلگەندە شىنىمەن دە سول ءبىر تاريحي قيىن داۋىرگە ەنگەندەي سەزىمدە بولدىق. ءبارى نانىمدى, شىنايى. ايتۋلى جوباعا شىعارماشىلىق توپتىڭ ۇلكەن دايىندىقپەن كەلگەنى بايقالىپ تۇر.
– فيلمگە ىرىكتەۋ جۇمىستارى قالاي ءوتتى؟ باسقاشا ايتساق, يسپان رەجيسسەرىنىڭ تاڭداۋىنا قالاي ىلىكتىڭىز؟
– ونىڭ تاريحى ارىدە جاتىر. ولاي دەيتىنىم, بۇل مەن ءۇشىن وتە قىزىقتى ءارى ۇزاق كۇتكەن جوبا بولدى. ويتكەنى يدەيانىڭ باسى سوناۋ 2019 جىلدان باستالعان ەدى. ءبىز «اناعا اپارار جول» كارتيناسىمەن يسپانيانىڭ مادريد قالاسىندا كورسەتىلىمدە بولدىق. سوندا ەلشى ءبىزدى قارسى الىپ, اڭگىمە ۇستىندە: «نەگە يسپاندار تۋرالى تاريحي فيلم تۇسىرمەسكە؟ ولاردىڭ قاراعاندىدا لاگەردە وتىرعانىن تاريحتان بىلەمىز عوي. سونى نەگە قازاقستان مەن يسپانيا بىرىگىپ ورتاق جوبا رەتىندە ىسكە اسىرماسقا؟» دەپ وي تاستاعان بولاتىن. بۇل ۇسىنىسقا ءبىز دە ەلەڭ ەتىسە قالدىق. الايدا كورسەتىلىم ءبىتىپ, ءبارىمىز جان-جاققا تاراپ كەتتىك. وسىلايشا, ءومىر ءوز اعىمىمەن كەتە بەردى. سودان 2020 جىلداردىڭ باسى بولۋى كەرەك, ايتۋلى ءفيلمنىڭ ءتۇسىرىلىم جۇمىستارى قولعا الىنعانى تۋرالى ءسۇيىنشى جاڭالىقپەن حابارلاسقان ۇيىمداستىرۋشى بىرنەشە نۇسقادا بەينەسىناق ءتۇسىرىپ جىبەرۋىمدى ءوتىندى. ايتقانىن ورىنداپ, بەينەماتەريالدى جولداعانىممەن, اراداعى بايلانىس ۇزاق ۋاقىتقا ءۇزىلىپ قالدى. ورتادا پاندەميا باستالىپ, ءتىپتى حابارسىز كەتتىك. ءسويتىپ جۇرگەندە ول جوبا تۋرالى مۇلدەم ۇمىتىپ تا كەتىپپىن. ء«سىرا, ىسكە اسپاعان بولار» دەپ ويلاپ, كۇدەرىمدى ۇزگەن بولۋىم كەرەك. بىراق ءبىراز ۋاقىتتان كەيىن تاعى دا ۇيىمداستىرۋشىلار حابارلاسىپ, الماتىعا كاستينگكە شاقىردى. وكىنىشكە قاراي, رەجيسسەردىڭ ءوزى قاتىسا الماي, ىرىكتەۋ ونلاين ءوتتى. كوپ ۇزاماي «رولگە بەكىتىلدىڭىز» دەگەن اقجولتاي حابار جەتتى. ءبارى وسىلاي باستالىپ كەتتى.
– ءرولىڭىز تۋرالى ايتىپ بەرىڭىزشى. انار بەينەسى نەسىمەن ەرەكشەلەندى؟
– مەن كەيىپتەگەن انار بەينەسى – قوسالقى ءرولدىڭ ءبىرى. ول – لاگەر ماڭىندا ورنالاسقان اۋىلدىڭ قاراپايىم تۇرعىنى, ابزال انالار بەينەسىنىڭ جيىنتىق وبرازى. تاريحتان بىلەتىنىمىزدەي, اتا-بابالارىمىز زۇلمات زامان, قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە دە ادامدىق قالپىن جوعالتپاي, كيەلى جەرىمىزدى مەكەن ەتكەن بار ۇلتقا بىردەي قاراپ, قولىنان كەلگەن بارلىق مەيىرىم, شاپاعاتىن توككەن عوي. ءوزىنىڭ جاعدايى جوق بولسا دا, وزگەگە بارىن بەرىپ, مەيىرىمدىلىك, جومارتتىق تانىتقان. بۇل فيلمدە مەنىڭ كەيىپكەرىم سونداي كەيىپتەگى انانىڭ رولىندە ساراپتالدى. رەجيسسەرمەن كەزدەسكەن كەزدە «انار ۇعىمى وتان ءسوزىنىڭ ءسينونيمى بولۋى كەرەك» دەپ باعىت-باعدار بەردى. وسى ءسوز ماعان قاتتى ۇنادى. رەجيسسەردىڭ نەنى كوكسەگەنىن دە بىردەن ۇعىپ, سول جولدا ىزدەندىم. جالپى, بۇل جوباعا مەنىمەن قوسقاندا ەلىمىزدەن بارلىعى ءتورت اكتەر بەكىتىلدى. دينا تاسبولاتوۆا ايسۇلۋ دەگەن كەيىپكەردى ويناسا, وراز ەسىمدى بەينەنى ۇزاق جىلدان بەرى يسپانيادا تۇراتىن, كىشىگىرىم تۇسىرىلىمدەرگە ءتۇسىپ, تاجىريبە جيناقتاپ جۇرگەن يسپان ءتىلىن جەتىك بىلەتىن فارابي اقكوزوۆ باۋىرىمىز كەيىپتەدى. سونىمەن قاتار الماتىداعى م.لەرمونتوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق ورىس دراما تەاترىنىڭ ءارتىسى سەرگەي ۋفيمتسەۆتى دە ايتۋلى جوبادان كورە الاسىزدار. قالعانى – يسپاندار, ورىستار, باسقا ۇلت وكىلدەرى. ءار ءرولدىڭ ءوز جەلىسى, مىنەزى بار. ماسەلەن, مەن كەيىپتەگەن انار بەينەسى ەل اناسى بولسا, وراز – قازاق ينتەلليگەنتسياسىنىڭ كورىنىسى. ال ايسۇلۋ – قازاق ايەلىنىڭ, قازاق جارىنىڭ جارقىن كەيپىندە كورىنەدى. وزىمە وسى ايسۇلۋ بەينەسى قاتتى اسەر ەتتى. قىز دا بولسا ونىڭ بويىندا ۇلتقا دەگەن كەرەمەت ماحاببات جاتىر. باس كەيىپكەرگە عاشىق بولا تۇرا, سەزىمگە ەرىك بەرمەي, ۇلت مۇددەسى جولىندا ۇلى مۇراتتاردى تاڭداعان شەشىمى شىنىمەن دە جۇرەك تەبىرەنتتى. قازاق قىزدارىنىڭ پاراساتتىلىعىنا باس يگىزەدى. مۇنداي قىز-كەلىنشەكتەر قازاق تاريحىندا وتە كوپ قوي. تاعدىردىڭ نەبىر تاۋقىمەتىنە قايىسپاي توتەپ بەرگەن الاش ارىستارىنىڭ رۋحتى ايەلدەرىنىڭ ءومىرى نەگە تۇرادى؟ ايسۇلۋ بەينەسى سونداي ابزال جانداردىڭ جيىنتىق بەينەسىن كوز الىما الىپ كەلدى.
– كينو سالاسىندا تابىستى تاجىريبەسى بار مامانسىز. دەسە دە يسپاندىق ءتۇسىرىلىم توبىمەن ورتاق جوبادا جۇمىس ىستەۋدىڭ قانداي ەرەكشەلىكتەرى بار ەكەن, اڭداي الدىڭىز با؟
– جالپى, يسپان حالقى تابيعاتىنان جايباراقات, كۇندەلىكتى جاي ءومىردىڭ وزىندە دەمالىپ جۇرگەندەي ءار ءساتىنىڭ بار راحاتىن سەزىنىپ, قىزىعىن, قۋانىشىن قالقىپ الۋعا ۇمتىلاتىن ەرەكشە حالىق قوي. سوعان قاراماستان ولاردىڭ ناقتى ىسكە كەلگەندە ايرىقشا ۇيىمشىلدىعى, جۇيەلى دايىندىعى مەن اسقان جاۋاپكەرشىلىگى, از ۋاقىتتا كوپ ناتيجەگە جەتۋ ۇمتىلىسى مەنى ايرىقشا ءتانتى ەتتى. ولاردا جۇمىس ۋاقىتى 8 ساعات پا, سول ۋاقىتقا بارلىق شارۋانى سىيعىزادى. ودان ارتىق جۇمىس ىستەمەيدى. بىزدەگىدەي «جۇمىس باستالىپ كەتتى عوي, سوڭىنا جەتكىزىپ اياقتاي سالايىق» دەپ كوڭىلجىقپاستىققا سالىپ بەلگىلەنگەن ۋاقىتتان ارتىق جۇمىس ىستەپ, تۇنىمەن ءتۇسىرىلىم الاڭىندا ءجۇرۋ ادەتى, اسىعىپ-اپتىعىپ جۇگىرۋ دەگەن ارەكەت مۇلدەم جوق. بارلىعى ءوز ۋاقىتىمەن جۇزەگە اسادى. ال سەنبى مەن جەكسەنبى مىندەتتى دەمالىس كۇندەرى سانالادى. تاعى ءبىر تاڭعالعانىم, جۇمىستىڭ ءاربىر بولىگىنە ءجىتى ءمان بەرىپ, تۇسىرىلىمگە قاتىسۋشى اكتەرلەردەن الاڭعا بارلىق جاعىنان تولىق دايىندىقپەن شىعۋىن تالاپ ەتەدى. ىزدەنىس پەن دايىندىق جۇمىسىنا كوپ ۋاقىت بولەدى ەكەن. ناتيجەسىندە, قاجەتتى كورىنىستى ءبىر-ەكى-اق كادرمەن ءتۇسىرىپ الا قويادى. شىعارماشىلىق توپتىڭ سونداي جيناقىلىعى, ال رەجيسسەردىڭ ءار اكتەرمەن جەكەلەي وتىرىپ ۇزاق اڭگىمەلەسەتىنى, ماقساتتى ناقتى قويا بىلەتىنى ماعان قاتتى ۇنادى. رەجيسسەر ميگەل انحەل ۆيۆاس مىرزامەن ءتۇسىرىلىم الاڭىندا جاقسى سىيلاسىپ, شىعارماشىلىعىما وڭ ىقپالىن تيگىزەتىن جەمىستى تاجىريبە جيناقتاي الدىم دەپ ويلايمىن. ارينە, بۇعان دەيىن دە رەسەي, قىتاي جانە تاعى دا باسقا شەتەلدىك اۋقىمدى جوبالاردا جۇمىس ىستەدىم عوي. ايتسە دە بۇل كينوكارتيناداعى اسەرىم ايرىقشا. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, «Netflix» جوباسى – فيلموگرافيامداعى تىڭ تاجىريبە بولعانى ءسوزسىز. بۇيىرسا, ءتۇسىرىلىم توبى پرەمەرانى وسى جىلدىڭ جاز مەزگىلىنە جوسپارلاپ وتىر. ال كۇزدە يسپانيانىڭ سان-سەباستيان قالاسىندا وتەتىن حالىقارالىق فيلم فەستيۆالىنە قاتىسادى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
نازەركە جۇماباي,
«Egemen Qazaqstan»
