ەلەكە سازى – ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى VIII-VII عاسىرلارداعى ساق كەزەڭىنىڭ ادام قولى تيمەگەن تاريحي ورنى, ەرتە كوشپەلى داۋىرىنەن كونە تۇركى زامانا ارالىعىن قامتيتىن وبالار كەشەنى. وسىناۋ جازىقتان تابىلعان ساق ءداۋىرىنىڭ قۇندى بۇيىمدارى وبلىستىق ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قورىن جىلدان-جىلعا تولىقتىرىپ كەلەدى.
2020 جىلى بەلگىلى وتاندىق ارحەولوگ ابدەش تولەۋباەۆ باستاعان جاساق «ەلەكە سازى-4» قورىمىن اشقان. قورىم تارباعاتاي تاۋىنىڭ ەتەگىندەگى قارعىباۋ وزەنىنىڭ ماڭىندا ورنالاسقان. سىرتقى دۋالدىڭ قابىرعالارىن مۇقيات تازالاۋ كەزىندە تاس توسەمىنىڭ استىنان كوپتەگەن التىن بۇيىم تابىلعان ەدى. ارحەولوگتىڭ جازۋى بويىنشا, بۇل قورعانعا جەرلەنگەن بيلەۋشىگە ارنايى جاسالعان سىي.
– تابىلعان ارتەفاكتىلەردىڭ ىشىندە مىسىق تۇقىمداس جىرتقىشتاردىڭ, بۇلاننىڭ مۇسىندەرى, بۇعىلاردىڭ ميفولوگيالىق بەينەلەرى ەرەكشە نازار اۋدارادى. سونىڭ ىشىندەگى بىرەگەيى جىرتقىش مىسىق تۇرىندەگى كولەمدى القا. اڭنىڭ كوزى, اۋىزى, ءتىسى, قۇيرىعى, تابانى مەن دەنەسىنىڭ جەكە بولىكتەرى رەلەفتەنگەن. اياقتارى ەكى ساڭىلاۋمەن بولىنگەن. تاباندارىندا شىنجىر تۇرىندەگى بەس كۋلون بەكىتىلگەن وتە ەرەكشە جادىگەر, – دەيدى مۇراجاي قىزمەتكەرى ءالفيا باقباەۆا.
راس, بۇل ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسيانىڭ ناتيجەسى ايتارلىقتاي ولجالى بولدى. 850 التىن ارتەفاكتىنىڭ بارلىعى دەرلىك سالتاناتتى ات شەرۋىنە ارنالعان. بايقاساق, بارقىتبەل قويناۋىنداعى ەلەكە سازىنان تابىلعان قۇندى ارحەولوگيالىق جادىگەرلەر التاي-تارباعاتاي ساقتارىنىڭ ەرەكشە قۇندى ونەر تۋىندىلارى دەر ەدىك. عالىمداردىڭ پىكىرىنشە, ەجەلگى شەبەرلەر التىندى اسقان شەبەرلىكپەن وڭدەپ, تابيعاتتا مەكەن ەتكەن جىرتقىشتاردىڭ بەينەسىن اشەكەي بەتىنە ۇيلەسىمدى ەتىپ تۇسىرە بىلگەن. ولار دەكوراتيۆتىك تۇرعىداعى ەمەس, كەرسىنشە ارحايكالىق ۇيلەسىمدىلىك مادەنيەتىنە ەرەكشە ءمان بەرگەن. ەلەكە سازىنان تابىلعان جادىگەرلەر ەجەلگى ساقتاردىڭ دامىعان ونەرى مەن مادەنيەتىنىڭ جارقىن كورىنىسى. بۇل التىن ارتەفاكتىلەر كوشپەندىلەر وركەنيەتىنىڭ جوعارى دەڭگەيگە جەتكەنىن دالەلدەي تۇسەدى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
