سوعىس بىرەۋگە – قايعى, بىرەۋگە – «جايلى» بولعانى انىق. تەپسە تەمىر ۇزەتىن جاس جىگىتتەر مايدانعا الىنىپ, كوبى شەيىت كەتتى. ەلدە جەتىمدەر مەن جەسىرلەر كوبەيدى. سۇم سوعىستىڭ كەسىرىنەن ءۇرىپ اۋىزعا سالعانداي جاپ-جاس كەلىنشەكتەر شال-شاۋقاننىڭ ەتەگىن ۇستاۋعا ءماجبۇر بولدى. ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان فەلەتوندا ءتىپتى ەسىك كورمەگەن جاس قىزدار دا «كارى جەزدەلەردىڭ» قۇربانىنا اينالعانى ايتىلادى.
اۆتور جولى ءتۇسىپ قىزىلوردا وبلىسىنىڭ جاڭاقورعان اۋدانىنا بارعانىن, ۇجىمشار باسشىلارىنىڭ باسقوسۋىمەن جيىن وتكەنىن, باستىقتاردىڭ ءبارىنىڭ جاسى ەگدە ەكەنىن, سولاردىڭ ءبىرىن وتىرعاندار:
«بولساڭ دا الپىستاعى كارى جەزدە
قارتاياتىن ءتۇرىڭ جوق ءالى جەزدە,
ساقال-مۇرتىڭ ساپسيىپ جاس قىز الىپ,
سوندا شىققان ءمۇيىزىڭ قانە, جەزدە؟» دەپ قاعىتقانىن جازادى.
اسقار توقماعامبەتوۆ «اڭگىمەنىڭ سىرىن العاشقىدا بىلمەسەك تە, كەيىن بىلدىك. سوزدەن ءسوز تۋىپ, دانەكەڭ جونىندەگى ءازىلدىڭ بەتى اشىلدى. ول تۋرالى ءبىر ولەڭ دە تابىلدى. مازمۇنى مىنانداي ەكەن» دەپ ءبىر ولەڭ جاريالاعان. وندا اۆتور:
«ساقال-مۇرتپەن قوسىلا شاش تا الىندى,
«ەندى ەسىمە الايىن جاس شاعىمدى» –
دەگەن ويعا كىردى دە, قىز كورىنسە
باياعىداي باستادى قاس قاعۋدى», دەي كەلىپ, دانەكەڭنىڭ ۇستىنە شايى كويلەك تىكتىرىپ, قالتاسىنا ءاتىر سالىپ, قولىنا ساعات تاعىپ, جاس جىگىتتەي سىلانىپ شىعا كەلگەنىن, جاس قىزعا قۇدا ءتۇسىپ ۇيلەنگەنىن مىسال ەتەدى.
ەل اۋزىنداعى الگى ولەڭ «قىبىن تاپتى, الدادى, قىزعا ۇيلەندى» دەي كەلىپ:
ء«سويتىپ, ءبىزدىڭ دانەكەڭ داندەگەن شال,
جاسادىم-اۋ دەمەيدى ءبىر جاسقا وبال.
ارسىزدىقپەن كەزەڭدى پايدالانىپ,
سالتتى بۇزعان شىعىپ ءجۇر
ءداندىبايلار!»
دەپ ءتامامدالادى.
ارينە, ايتقان اۋىزعا جەڭىل بولعانىمەن, بۇل فەلەتوننان زاماننىڭ اششى زارى ەستىلەدى. بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ «ولگەندەر قايتىپ كەلمەيدى» رومانىندا دا ءنۇرالى دەگەن ۇجىمشار باسشىسىنا مايدان جايلى بولىپ, جاس كەلىنشەكتىڭ باسىن شىر اينالدىرىپ, توقالدىققا الىپ, توسەك جاڭعىرتپاۋشى ما ەدى؟ حالىقتىڭ باسىنا قايعى بۇلتى ۇيىرىلگەندە قارا باسىنىڭ قامىن كۇيتتەيتىن ءداندىبايلار قاي زاماندا دا بولعان. وكىنىشتىسى سول, ءبىز شال-شاۋقانعا ءومىرىن قور ەتىپ جۇرگەن قازىرگى زامانداعى قىزداردىڭ تاعدىرى حاقىندا ايتۋدى ءھام جازۋدى ۇمىت قالدىرعاندايمىز.
كارى جەزدەلەر ءالى دە كارىنە ءمىنىپ جۇرگەن جوق پا وسى؟
